Кызыл Таң
Русский Pdf-версия
Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Оештыручылар:
Башкортстан Республикасы
Дәүләт җыелышы - Корылтай,
Башкортстан Республикасы Хөкүмәте
Гәзит сишәмбе, пәнҗешәмбе,
җомга көннәрендә чыга

31.05: Июнь

ИюньЕл фасылы

Июнь — ямьле җәйнең тәүге ае. Бу айда астрономик җәй дә башлана. Аны 22 июньнән — җәйге кояш торгынлыгыннан исәплиләр. Бу вакытта инде көн озынлыгы иң соңгы чигенә җитә – “сәгать унҗидене суга”, ә төн исә “бер саплам” кадәр генә кала.


Борынгы римлыларда елның дүртенче ае Юпитерның хәләл җефете Юнона хөрмәтенә аталган. Юнона мәхәббәт, гаилә бәхетен һәм никахны саклаучы алиһә булып саналган. Июнь аенда римлылар Юнона алиһәсе хөрмәтенә Матронали дигән гаилә бәйрәме үткәргән. Бу айны икенче төрле “табигатьнең ширбәтле ае” дип тә атаганнар. Икенче мәгълүмат буенча, айга исемне Рим консулы Юний Брут хөрмәтенә биргәннәр.
Борын заманда урысларда бу айны “червень”, ягъни “кызыл ай” дип атаганнар. Урыслар аны “изок” (“чикерткә”) һәм “паутной, сиречь комарной” (“паут” — кигәвен һәм черки) дип тә йөрткәннәр. Чынлап та, июньдә үлән арасында чикерткә тавышлары хәтта төннәрен дә тынып тормый. Кигәвен һәм чебен-черки турында сөйлисе дә түгел.
Элек күп кенә файдалы үсемлекләрнең өлгереп җитүен билгеләп үтә торган булганнар. Мәсәлән, май азакларында – июнь башларында юа җыеннары уздырганнар: авыл халкы, юалыкка барып, күңел ачкан, юа җыю ярышлары үткәрелгән, бу үсемлектән тәмле-тәмле җыен ашлары әзерләнгән. Кузгалак, җиләк җыеннары да шулай үткән. Табигатькә хөрмәт, саклык күрсәтү булган ул. Чөнки үләннәрне, җимешләрне тәмам өлгереп җиткәч кенә җыйганнар. Аңа чаклы җыю тыелган. Мәсәлән, җәйге челләнең беренче атнасында, ягъни июнь азагында, аяу атнасы үткәрелгән. Бу вакытта агач кисү, терлек чалу тыелган.
Халык календареның борынгырак сәхифәләрендә табигать күренешләре белән бәйле йолалар күп. Элекке заманнарда корылыклы елларда, кояшка, болытка багышлап, ак яисә кара терлек корбан иткәннәр. Халыкта ак төс — иминлек, пакьлек, кара төс яңгыр символы булып торган. Өй саен йөреп, ярма, сөт, май кебек ризыклар җыеп, су буенда ботка пешереп, олысы-кечесе бергә ашаган. Аннары кемне дә булса киеме-ние белән суга ыргытканнар. Узган-барганга чүлмәк-чиләк белән су сибешкәннәр. “Чүлмәк-чүлмәк май кирәк, чиләк-чиләк яңгыр кирәк!” кебек такмаклар әйткәннәр. Ә иң кадерле бәйрәм сабантуй булган.
“Сабан” ае 25 июньгә кадәр дәвам итә. Ә 25 июньнән 5 августка кадәр “челлә” ае бара. Шуңа да аны, үз асылына китереп, “җәй ае” һәм “чәчкә ае” дип атаганнар.

Сынамышлар

* Егерме җидесендә яңгырлы – җиде атна яңгырлы.
* Сигезендә яшенләсә яшен, җыя алмассың печәнең яшел.
* Иртә белән чык күп төшсә, көннең бик эссе булачагы галәмәте.
* Иртәнге сәгать сигезләргә кадәр чык барса, эссе булыр. Әгәр төшкә кадәр чык кипмәсә, яңгыр булыр.
* Җәй көне бик кыздырса, явым булыр.
* Җәй көне гел томан булса, гөмбә күп булыр.
* Җәй көне яуган боз вак-вак булса, салкын булыр, ләкин ашлык уңар.
* Өчесендә булса төшлектә җил – сабан ашлыгына килә ел.
(Искәрмә: сынамышларда көннәр иске стильдә алына).





Басып чыгарырга



Бер рәхмәт мең  бәладән коткарыр
8-06-2018 :: Календарьда бу көн
Бер рәхмәт мең бәладән коткарыр
Республика Конституциясенә – 25 ел
7-06-2018 :: Календарьда бу көн
Республика Конституциясенә – 25 ел
Бергә без — зур көч
5-06-2018 :: Календарьда бу көн
Бергә без — зур көч
Үз сабыйларыбызны үзебез курчалыйк!
1-06-2018 :: Календарьда бу көн
Үз сабыйларыбызны үзебез курчалыйк!
Тарихи мирас —  олы байлыгыбыз
1-06-2018 :: Календарьда бу көн
Тарихи мирас — олы байлыгыбыз
1 июньдә балаларга туңдырма таратачаклар
30-05-2018 :: Календарьда бу көн
1 июньдә балаларга туңдырма таратачаклар
Бүген Тукай туган көн!
26-04-2018 :: Календарьда бу көн
Бүген Тукай туган көн!
Март
2-03-2018 :: Календарьда бу көн
Март
  • Имя:
    E-Mail:


  • Полужирный Наклонный текст Подчёркнутый текст Зачёркнутый текст | Выравнивание по левому краю По центру Выравнивание по правому краю | Вставка смайликов Выбор цвета | Скрытый текст Вставка цитаты Преобразовать выбранный текст из транслитерации в кириллицу Вставка спойлера

  • Включите эту картинку для отображения кода безопасности
    Введите код:
     
     
    Нажимая на кнопку, вы соглашаетесь с обработкой персональных данных









Новости русской версии сайта


Глазная клиника Ретина



Яңа номер

Вступить в нашу группу Вконтакте


sendmail


Видеоматериаллар

Кызыл тан турында клип


Телепроект Ассамблеи и Дома Дружбы народов Татарстана совместно с ГТРК "Татарстан" - программа "Национальный вопрос и - ответ". Гость студии - главный редактор газеты «Кызыл тан» (Башкортостан) Фаил Фатхтдинов.


ТВ карагыз!

Важная информация

Постановление Правительства РФ от 26.12.2016 N 1498 "О вопросах предоставления коммунальных услуг и содержания общего имущества в многоквартирном доме" в формате PDF




Антитеррор

Антитеррор




Рубрикалар




Материаллар архивы


Гәзит номеры
Номерлар










Печать книг

Безнең иске сайтыбыз

Филиалы ГУП РБ ИД
«Республика Башкортостан»