Ватан сакчыларына – дан, Ватан сагына – оран!

11 октябрьдә Уфада Республика көне уңаеннан чаралар Салават Юлаев һәйкәленә чәчәк­ләр салудан башланды. Анда Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров, Русия Президенты яр­дәм­чесе Владимир Мединский, Донецк Халык Республикасы Башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Денис Пушилин, Беларусь Республикасының Гомель өлкәсе башкарма коми­теты рәисе Иван Крупко һәм башка дәрәҗәле җитәкчеләр, хөрмәтле кунаклар катнашты.

Арытаба алар Совет мәй­да­нында легендар дивизия командиры, Русия Герое Миң­негали Шәйморатовка һәйкәл ачуда катнашты.
Тарихтан билгеле булуынча, Бөек Ватан сугышы елларында Миңнегали Шәйморатов җитәк­че­ле­гендәге 112нче Башкорт кавалерия дивизиясе сугышчылары нәкъ әлеге мәйданнан фронтка юллана. Бу җәһәттән Русия Героена куелган һәйкәл илебез азатлыгы өчен башын салган барлык Башкортстан кешеләре­нә дан һәм хөрмәт билгесе, яшь буынны Ватан сагына әйдәүче оран да булып тора!
– Шушы һәйкәл белән хал­кыбызның горурлыгы, җаны, каһарманлыгы символы – генерал Миңнегали Минһаҗ улы Шәйморатовка мөрәҗәгать итә­без. Тарихи гаделлекне тергез-гән, батырга Русия Герое исемен биргән ил Президенты Владимир Владимирович Путинга чын күңелдән рәхмәт белдерә­без.
Бөтен Башкортстан халкы исе­мен­нән һәйкәл авторы, күре­некле скульптор Салават Александрович Щербаковка рәх­мәт белде­рәм. Сез Башкортстан геройла­ры­ның милли ис­тәле­ген булдырдыгыз, ул Ватанны саклау­чыларның күп буын­на­рының хәрби данын бер­ләш­терде. Монда, һәйкәл ни­гезендә, комдив һәлак булган урыннан туфрак алып кайтып салынган. Генерал Шәймора­тов истәлеген саклаучы Донбасс халкына рәхмәт бел­дерәбез.
Бирегә килгәч, без һәрчак мәңгелеккә бу дөньядан кит­кән геройлар истәлегенә баш иябез. Без аларның батырлыгын беркайчан да онытмаячакбыз. Би­редә балаларыбызга һәм оныкларыбызга Ватан тарихы турын­да сөй­ләя­чәкбез, аларны чын патриотлар үрнәгендә тәр­бия­ләячәкбез, – диде Радий Хәби­ров.
Арытаба Төбәк Башлыгы һәлак булган геройлар истә­ле­генә бер минут тынлык игълан итте.
Радий Хәбиров билгеләп үтүенчә, илебезнең язмышы хәл ителгән һәм Ватаны­быз­ның киләчәге билгеләнгән бүгенге чорда Шәйморатов варисла­рының үзебезнеке­ләрне ташламавын һәм чи­генә белмәвен эш белән исбатларга вакыт җитте.
Һәйкәл ачуда шулай ук Бөек Ватан сугышы ветераны Рәис Рәхим улы Әбдрәшитов, Русия Федерациясе Президенты яр­дәмчесе Владимир Мединский, Русия Федерациясе Оборона министрлыгының Генеральный инспекторы Валерий Баранов, Донецк Халык Республикасы Башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Денис Пушилин, Русиянең Сәнгать академиясе академигы, архитектор Салават Щербаков чыгыш ясадылар.
– Без батыр генерал Шәй­моратовка һәйкәл ачылу чарасында катнашуга ихлас шатбыз. Аның батырлыгы безнең йөрәк­ләрдә яши. Без, Бөек Ватан сугышы ветераннары, генерал Шәй­моратовның батырлыгын искә алабыз, ул безнең йөрәк­ләр­­дә мәңгегә калачак, – дип ассызыклады ветеран Рәис Әбдрә­шитов.
– Тарих, мистик рәвештә, нәкъ челтәр кебек вакыйгаларны үрә. Җиде ел элек без Миңне­гали Шәйморатовның тууына 122 ел тулу уңаеннан Кырмыскалы районында һәй­кәлләр ачтык. Ә бүген Уфада аның хөр­мәтенә тагын бер һәйкәл куябыз. Миңне­гали Шәйморатов – чын мәгънә­сендә искиткеч һәм үзен­чә­лекле шәхес, хәрби интеллигент һәм элита, шул ук вакытта – гади кеше. Әлеге һәйкәл – шәһәр киңлеген бизәп торучы искиткеч проект. Ул генерал-майор хөрмәтенә генә түгел, ә барлык республика халкы хөр­мәтенә куелган һәйкәл, – дип белдерде Владимир Мединский.
Русия Герое, генерал-майор Миңнегали Шәйморатовка һәй­кәлне республика Башлыгы Радий Хәбиров һәм Бөек Ватан сугышы ветераны Рәис Әбдрә­шитов ачты. Шул вакытта Совет мәйданында Русиянең һәм Баш­корт­­станның дәүләт гимннары яңгырады.
Алга таба төбәк җитәкчесе Радий Хәбиров һәм дәрәҗәле кунаклар мемориаль комплекска чәчәкләр салды. Төбәк җи­тәк­чесе Донбассны тергезүдә катнашкан социаль тармак хез­мәт­кәрләренә Шәй­моратов орденнарын тапшырды. Һәйкәл ачу рес­пуб­лика­ның 500 укучысын кадет-шәйморатов­чылар сафына алу һәм уку­чы­ларга Шәймо­ратов сыйныфлары байрагын тапшыру белән тәмамланды.
Шуны билгеләп үтәргә кирәк, һәйкәл Русия Федера­циясенең халык рәссамы Салават Щербаков белән Башкортстан Рес­пуб­ли­ка­сының атказанган архитекторы Константин Донгу­зовның уртак проекты буенча төзелгән монументаль ан­самбль­нең үзәге булып тора. Ике яктан, постаментны колач­лаган колонна дошман алдында ха­лык­ның берләшүен символлаштыра.
Миңнегали Шәйморатов кавалерия һөҗүменең киеренке мизгелендә күрсәтел­гән. Генерал-майор Миңне­гали Шәймора­товның героик шәхесендә башкорт халкы­ның иң яхшы сыйфат­лары гәүдәләндерелеп, бу скульп­тура композициясендә чагылыш таба, анда һәр элемент уйланылган һәм символик мәгънәгә ия. Постамент фасадында Русия Герое Йолдызы белән бер­кетелгән геральдик калкан урнаштырылган. Анда: “Русия Федерациясе Герое генерал-майор Миңнегали Шәй­мора­товка” дип язылган.
Постаментның ике ягында Шәйморатов, аның тарихи тамырлары һәм хезмәттәшләре – башкорт сугышчыларының иң яхшы вәкилләре турында сөй­ләүче рельефлар урнаштырыл­ган, Төркиядә һәм Кытайда хәрби атташе булып хезмәт ит­кән, инглиз, кытай, татар, уй­гыр һәм казах тел­ләрен яхшы белгән разведчик һәм дипло­матның тормышыннан күренеш­ләр су­рәтләнгән.

Ример НАСРЕТДИНОВ.