“Чәчәкләр тотып кайтырмын”, – дип киткән иде

Заманында миңа “Кызыл таң”да эшләгәндә дөньяны шаулаткан шактый гына күренекле шәхесләр хакында язарга, шулай ук “Кешеләр һәм язмышлар” сәхифәсен алып барырга, соңрак “Хәрби якташларыбыз — илебез горурлыгы” дигән китап та бастырырга туры килде. Корычтай ныклы рухлы якташыбыз, Русия Герое, генерал-полковник Анатолий Романов та шулар исәбендә. Әйе,бәгырьләрне телгәләрлек, йөрәкләрне өшетерлек, җаннарны мәңге сагышка салып, сызландырырлык хәл-вакыйгалар булып тора бу тормышта. Тормыш ул – чынлап та, авыр арба. Һәркем аны үзенчә тарта. Кайберәүләр абынып та куя, көләр чакта елата, йөгерер чакта туктата ул тормыш дигәннәре. Әй, бу дөнья!

Фани дөньяда яктылыкка, матурлыкка омтылып яшәгән­дә барыр юлларыңда киртәләр очрый, тормыш күгендә кара болытлар куера, якты хыяллар челпәрәмә килә. 32 яшьлек кече сержант Марат Вәлишин­ның да киләчәккә тагын да матур уй-планнары, шактый эшләр башкарасы бар иде дә бит. Тик алар хыялда гына калды. Марат кечкенәдән тыңлаучан, әти-әниләренә ярдәм­чел булып үсә. Әтисе Уралның сөйләве буенча, ул бәләкәйдән атлар ярата. Хәтта соңрак яшь атны да өйрәтергә батырчылык итә. Башлангыч сыйныфларда укыткан Зөл­фирә Гафурова да, башка укытучылар да Марат Вәлишин­ның тырыш, максатчан укучы булуын искә алалар.

Балачак хыялын тормышка ашырып, Бәләбәй авыл хуҗа­лыгын механикалаштыру һәм электрлаштыру техникумын уңышлы тәмамлый. Саратовта хезмәт иткәндә солдат боткасын да ашарга өлгерә. Электромеханик дипломына ия булгач, Бишбүләк сөт-май җитеш­терү заводында мас­тер-электрик булып эшли.
Еллар үтү белән Марат язмышын хәрби хезмәт белән бәйли. Башта ул контракт буенча Самара шәһәрендә өч ел, соңыннан Мәскәүдә хезмәт итә. Анда фатир бирәләр. Булачак хатыны Альмира белән дә шунда кавышалар. Монда тугыз еллап яшәгән чорда Казанда хәрби әзерлек курслары үтә. Соңыннан Русиянең Оборона министрлыгы юлламасы буенча Маратка спецназ составында Сүриядә, хәтта Африкада, Арктикада, шулай ук Кырымда, Казахстанда махсус операцияләрдә катнашырга туры килә. Кырым опера­ция­сендә исә Марат Вәлишин махсус медальгә дә лаек була...

– Ел саен туган ягын, дусла­рын сагынып авылга кайта иде, – ди Маратның әни­се Рәсимә. – Якыннары белән сөйләшеп сүзләре бетмәс иде. Күршесе Зимфир Бадыйков (Салават шәһәрендә яши), Уфадан Финат Вәлиев, Илдар Солтанов һәм башкалар белән бергә аралашып, бер кашыктан ашадылар. Алар, безнең кебек, Ма­ратның кайтканын көтеп кенә тора иде. Бергәләп су керергә, балык тотарга барырлар иде. Әлбәттә, иң зур чалгы белән әтисенә печән чабышты. “Фурманга төялгән хуш исле печән өстендә җиләк ашап кайткан чакларымны бик тә сагынам”, – ди иде.

Самарада хезмәт ит­кәндә әледән-әле сагыныч­лы хатлары килеп торды. Соңын­нан инде телефон заманы китте. Кайда гына булса да, безне, гаиләсен онытмады, мөмкин­лек булу белән шалтыратып, хәл­лә­ребезне белешеп тор­ды...

Үз илен ярату, ватан­пә­рвәрлек хисе Марат Урал улын беренче көннәрдән үк канкоеш барган җиргә – кайчандыр батыр совет сугышчылары фашист илбасарларыннан азат иткән Украинага чакырды. Батыр авылдашым бер елдан артык бөтен булмышын, көчен туплап, күңелен биреп, балаларны, карт-корыларны күрә­ләтә вәхши­ләр­чә җәбер­ләгән Бандера калдыкларына каршы соңгы сулышына кадәр сугышкан. Ни үке­неч, Донецк өлкәсе­нең Вольное авылы янында Марат Вәлишин 2022 елның 30 июлендә батырларча һәлак була. Газиз баласын, сөйгән ярын, яраткан әтисен югалтканнарга бигрәк тә авыр.
Ярый әле “хәтер” дигән мәң­гелек төшенчә бар. Бу җәһәттән Бишбүләк районы Кыңгыр-Мәнәвез авылы урта мәктәбе, Бәләбәй авыл хуҗа­лыгын механикалаштыру һәм электрлаштыру колледжы биналары стеналарында каһар­ман Марат Вәлишинга ата-аналары, якташлары, сыйныфташлары, укытучылары катнашлыгында истәлек тактаташлары куелды. Әлбәттә, соңгы юлга озату чарасында бергә хезмәт иткән солдат-офицерларның автоматтан залп бирүе, Башкорт­станның Дәүләт җыелышы-Корылтай, район җитәкчелеге вәкилләре, күпсанлы авылдашлары катнашуы да олы ихтирам билгесе булды. “Марат Вәли­шин мәң­гегә үлемсез полк сафында калачак һәм үсеп килүче буыннар өчен үрнәк булып торачак, чөнки Ватан-ана өчен үз гомереңне бирүдән дә изге төшенчә юк”, – дип әйткән иде колледж укытучысы Светлана Пугачева үз чыгышында. Тарихта якты эзе калган, мактап телгә алырлык, горурланырлык якташларны беркайчан да онытмасак иде...

Әнвәр Сөләйманов.
Бишбүләк районы.