Киләчәгебез кемгә бәйле? Әлбәттә, яшьләргә. Алар булган җирдә генә һәр нәрсәгә яңача караш, актив тормыш күзгә ташлана. Шуңа да берничә дистә ел элек яшьләрнең авыллардан күпләп чыгып китүе туган төбәкләренең киләчәген куркыныч астына куйган иде. Соңгы вакытта бу күренеш берникадәр азайды кебек. Авылларда яңа йортлар төзелә башлады, шәхси эшкуарлыкка юнәлтелгән башлангычлар барлыкка килде, мәдәни тормыш җанланды, спорт ярышлары һәм башка чаралар үтә башлады. Чыннан да, яшьләрне авылларга җәлеп итүнең төп юлы — сыйфатлы, актив тормыш алып бару өчен шартлар тудыру. Шушы максатны күз уңында тотып Нуриман районында Яшьләр үзәге төзелгән дә инде.
Яшьләр үзәге үсеп килүче буында мәдәни, хәрби-патриотик, спортка мәхәббәт уяту максатларын да куеп эшли.
— Без 14 яшьтән, 35 яшькә кадәр яшьләр белән эшлибез. Әмма чараларда өлкәнрәкләр дә катнаша. Гомумән, эшебез яшьләрне актив, сәламәт тормышка җәлеп итүгә нигезләнгән, — ди үзәк директоры Наталья Гордеева.
Җитәкче билгеләвенчә, соңгы елларда яшьләр спортка күпләп тартыла. Футбол, лапта, волейбол һәм башка спорт уеннарында төрле нәтиҗәләргә ирешкәннәр. Үсмерләр тәүдә — мәктәптә, аннары район күлә-мендә ярышларда чыгыш ясый. Республика дәрәҗәсендә үткән чараларда да катнашалар. Полиатлон буенча халыкара спорт мастеры Роман Михалев — районның билгеле кешесе. Әлеге вакытта армиядә хезмәт иткән егет белән якташлары чиксез горурлана.
Үзәк эшчәнлеге турында сөйләгәндә Наталья Гордеева “Олимп” футбол командасын да атап үтте. Бирегә укучылар йөри. Әлегә бу яшь команданың тәҗрибәсе аз, әмма уенчылар төрле дәрәҗәдә үткән ярышларда еш катнаша. Киләчәктә аларга зур өметләр баглануын да әйтте ул.
Үзәктә оештырылган мәдәни чараларны урындагы халык көтеп ала. Мәсәлән, күптән түгел хатын-кызлар арасында “Мисс содружество” конкурсы узган. 35 яшькә кадәр булган гүзәл затлар катнашлыгында үткән бу ярышта конкурсантлар милли үзенчәлекне, аш-су осталыгын күрсәткән, кул эшләрен тәкъдим иткән. Наталья Александровна әйтүенчә, мондый чараларда җиңүчеләрне билгеләргә дә кыен, чөнки катнашучыларның һәркайсы аларга бик җитди әзерләнә.
Югарыда әйтелгәнчә, үзәк зур патриотик эш алып бара. Күптән түгел хәрби-патриотик җырлар башкару буенча конкурс үткән. Онлайн-форматта узган чарада катнашучыларны ике номинация буенча билгеләгәннәр. Үзәк җитәкчесе ассызыклавынча, яшьләргә патриотик тәрбия бирү — бүген иң мөһим мәсьәләләрнең берсе. Моның нигезендә илебез, республикабыз киләчәге формалаша. Үзәктә барлыкка килгән “Хәтер” эзләү отряды да шуңа хезмәт итә.
— Отряд 2007 елда төзелде. Без сугышта һәлак булган яугирләрнең сөлдәләрен эзләү белән шөгыльләнәбез. Экспедицияләр вакытында әлегә кадәр сер булган бик күп мәгълүматлар ачыклана. Бик күп хәбәрсез югалган солдатларның сөлдәләрен таптык, — ди отряд җитәкчесе Гафуан Хафизов.
Отряд ел саен экспедицияләргә чыга. Аларда 15-20 кеше катнаша.
— Нуриман районының “Хәтер” эзләү отряды республикада иң яхшы отрядлардан санала. Безгә республика җитәкчелеге дә игътибар юнәлтте. Кирәкле җиһазлар булдыру һәм безнең эшчәнлекне тагын да үстерү өчен 100 мең сум күләмендә грант алдык. Шулай ук үзебез дә төрле грантлар алу чараларында актив катнашабыз. Күптән түгел шул рәвешле 150 мең сум грантка ия булдык, — ди отряд җитәкчесе.
“Хәтер” отряды, чыннан да, әлеге эшчәнлектә зур уңышларга ирешкән. Ленинград өлкәсенең Киров районы коточкыч алышлар барган урыннар буларак билгеле. Отряд еш кына шушы төбәктә була.
— Балалар тәүдә теоретик белем ала, аннары экспедицияләргә барабыз. Практик өлешкә, гадәттә, 8нче һәм 10нчы сыйныф укучыларын алып чыгабыз. Теоретик белем биргәндә төрле хәлләр турында сөйлибез, эскизлар күрсәтәбез. Ә инде сугыш яланнарында булып, яугирләрнең калдыкларын күргәннән соң, балалар бик нык үзгәрә. Хәзер инде аларның дөньяга карашы да башка төрле. Снарядлар, гранаталар, патроннар — болар барысы да шушы еллар шаһиты. Анда әле һаман да сугышчылар казыган окоплар бар. Укучылар аларны үз күзләре белән күрә. Шунда ук солдатларның сөлдәләре дә табыла... Шушы яланнарда һаман да патроннар сибелеп ята... Боларны үз күзләрең белән күрү, чыннан да, күңелдә аңлата алмаслык тәэссоратлар калдыра. Балалар шунда ук олыларча фикерли башлый, җитдиләнә. Алар шушы сугышның никадәр явыз, канкойгыч булуын күрә, тоя, аңлый. Бу аларда илгә карата мәхәббәт тәрбияләү генә түгел, гомернең кадерен белергә, дөрес итеп яшәргә өйрәнергә дә зур этәргеч бирә, — ди ул.
Гафуан Закуан улы билгеләвенчә, алар башка өлкә отрядлары белән даими элемтәдә тора. Экспедицияләр вакытында башка төбәк кешесе сөлдәләре табылса, шунда ук эзтабарларга чыгып, солдатларны туган җиренә кайтарып җирләү мәьәләсен хәл итәләр.
Укучылар ярдәмендә сугыш кырыннан ниләр генә табылмаган! Исемле медальләр, котелок, сугышчының исеме язылган калаклар, тараклар. Әлеге әйберләр яугирнең кем булуын ачыкларга ярдәм итә дә инде. Тәүдә биредә нинди сугышлар барганлыгы, анда кемнәр катнашканлыгы ачыклана, ә аннары бу исемле әйберләрнең хуҗалары турында да белешмә табыла.
— Мондый экспедицияләр зур әзерлек таләп итә. Әмма шуны ассызыклыйсым килә, укучыларның әти-әниләре дә безгә һәрвакыт ярдәм итә. Хәтта матди яктан ярдәм күрсәткән очраклар да бар. Шул ук вакытта, район хакимияте дә безнең башлангычны хуплый, — ди Гафуан Хафизов.
Наталья Гордеева билгеләвенчә, әлеге отряд үзәк эшендә мөһим структура. Аның җитәкчесе укучыларны кызыксындыра белә. Укучыларны экспедицияләргә алып чыгу зур җаваплылык һәм әзерлек таләп итә. Балалар төрле, аларның һәркайсы белән шәхси әзерлек эшләре алып барырга кирәк. Шулай булуга карамастан, Гафуан Хафизов һәр баланың күңеленә юл таба белә.
Без һәрвакыт тәрбияне әти-әниләр яисә укытучылар иңенә салырга өйрәнгәнбез. Әмма балалар еш кына компьютер, телефон артында утырып та үзләренә “тәрбия ала” дип әйтү дә артык булмас. Нуриман районы үсмерләре исә әлеге үзәккә килеп, спорт белән шөгыльләнә, сәламәт тормыш алып барырга өйрәнә, мәдәнияткә тартыла. Югарыда аталып үтелгән эзтабарлар отряды исә яшь буында туган илгә сөю тәрбияли, тынычлыкның кадерен белергә өйрәтә һәм балаларның шәхес буларак формалашуына ныклы нигез сала. Әйе, һәрнәрсәне аңлаган, барьяклап та үсешкән кеше генә киләчәктә иңнәренә зур бурычлар сала ала. Нуриман районындагы үзәк исә бу юнәлештә, чын-чыннан, максатлы эш алып бара.
Гөлия Гәрәева.
Нуриман районы.