+1 °С
Кар
Барлык яңалыклар
Бердәмлек
27 февраль , 10:15
Гореф-гадәтләребездә ватанпәрвәрлек көче!
Башкортстан татарларының милли-мәдәни автономиясе аларны саклау һәм үстерү юнәлешендә колачлы эш алып бара“Башкортстан татарларының милли-мәдәни автономиясе” төбәк иҗтимагый оешмасы туган телне, мәдәниятне, гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерүгә, республика халыклары арасында милләтара татулыкны ныгытуга юнәлтелгән зур һәм мөһим эш алып бара.2009 елда нигез салынган оешма бүген 40тан артык урындагы вәкиллекләрне берләштерә һәм гражданлык җәмгыятенең мөһим элементы булып тора. Аның төп бурычы – татар телен, мәдәниятен саклау һәм үстерү, мәдәни чаралар һәм мәгърифәтчелек акцияләре оештыру юлы белән Башкортстанда милләтара татулыкны ныгыту. Күп кенә проектлар еллар дәвамында уңышлы тормышка ашырыла.
Гореф-гадәтләребездә ватанпәрвәрлек көче!
2013 елда эшли башлаган “Тукай моңнары” Бөтенрусия укучылар конкурсы илнең урта мәктәпләре, колледжлары һәм университетлары укучыларының шигъри талантын ачу өчен платформа булып тора. Әлеге бәйге 1886 елның 26 апрелендә туган, быел 140 еллыгы билгеләнүче бөек татар шагыйре Габдулла Тукай истәлегенә багышлана.
Конкурсның төп максаты – Габдулла Тукай поэзиясен популярлаштыру һәм яшьләрнең игътибарын татар әдәбияты шедеврларына җәлеп итү. Катнашучылар – өлкән сыйныф укучылары (5-11нче сыйныфлар), колледж, техникум һәм югары уку йортлары студентлары. Бәйгенең үзенчәлеге – Габдулла Тукай шигырьләренең күп телләрдә яңгыравы. Бәйге уздырылган елларда шигырьләр татар, башкорт, урыс, чуваш, удмурт, мари, инглиз, немец, француз, фин, казах, үзбәк, әрмән, азәрбайҗан, гарәп, кытай телләрендә яңгырады. Бу күптеллелек Габдулла Тукай иҗатының абруен ассызыклады һәм Русиянең күп кенә төбәкләрендә аның әсәрләренә тирән хөрмәт билгесе булып тора.
Конкурсның кульминацион мизгеле – ел саен 26 апрельдә Уфа “Нур” татар дәүләт театрында уза торган финал. Нәкъ менә монда сайлап алу турларын уңышлы узган иң яхшы вәкилләр жюри һәм тамашачылар алдында үз осталыкларын күрсәтү өчен җыела.
Шулай итеп, “Тукай моңнары” конкурсы Русия халыкларының рухи мәдәниятен үстерүдә, шулай ук яшь буыннарны туган тел һәм поэзиянең бай традицияләренә тартуда зур роль уйный.
“Ике аккош” музыкаль конкурсы 2014 елда старт алды һәм, Башкортстан музыкаль мәдәниятендә халык чараларының берсе булып калып, үз эшчәнлеген дәвам итә. Конкурсның төп максаты – мәдәни киңлекнең ике танылган вәкиле – җырчы Фәридә Кудашева һәм музыкант-инструменталист Бәхти Гайсинның иҗади мирасын саклау һәм популярлаштыру.
Конкурс ике төп номинациягә бүленә: “Вокаль башкару” категориясе Фәридә Кудашева иҗатына бәйле җырларны башкаруга багышлана. Ярышлар җырчының туган авылы – Чишмә районының Келәш авылында уза, бу туган төбәкнең тарихи әһәмиятен ассызыклый һәм аның иҗаты турындагы истәлекне саклый.
“Инструменталь башкару”да конкурсантлар Бәхти Гайсин эшчәнлеге белән ассоциацияләнгән уен коралларында үз осталыкларын күрсәтә. Чара, гадәттә, танылган композитор һәм музыкантның туган ягы – Авыргазы районында үткәрелә.
Мондый конкурс үткәрү Башкортстанның музыкаль мәдәниятен үстерү өчен мөһим әһәмияткә ия. Ул халыкның җыр һәм инструменталь иҗаты традицияләрен саклап калуга ярдәм итә, яшь башкаручыларны профессиональ үсешкә этәрә һәм киң аудиторияне төбәкнең бай музыкаль мирасы белән таныштыра.
“Ике аккош” музыкаль конкурсы сәнгатьнең кешеләрне берләштерергә, мәдәни кыйммәтләрне сакларга һәм төбәктә иҗади башлангычларны алга таба үстерергә сәләтле булуының ачык мисалы булып тора.
“Пушкин, Тукай һәм Кәрим” балалар рәсеме конкурсы – рәсем сәнгате өлкәсендә балаларга ярдәм итүгә һәм аларның иҗади сәләтләрен үстерүгә юнәлтелгән республика проекты. Сәнгать һәм әдәбиятка кызыксыну тәрбияләү максатында оештырылган конкурс республиканың төрле почмакларыннан яшь рәссамнарны җәлеп итә, дөньяга үз карашларын иҗат аша белдерергә мөмкинлек бирә.
Катнашучыларга өч күренекле автор – Александр Пушкин, Габдулла Тукай һәм Мостай Кәрим әсәрләре рухландырган рәсемнәр һәм кул эшләре ясарга тәкъдим ителә. Бу әдипләр әдәбият тарихында тирән эз калдырган, һәм аларның иҗаты белән танышу балаларга бөек шагыйрьләрнең әдәби мирасын яхшырак аңларга ярдәм итә.
Катнашучыларны бүләкләү телгә алынган һәр язучының туган көннәрендә уза, бу вакыйгага аерым әһәмият бирә һәм танылган мәдәният эшлеклеләренең иҗат процессы белән биографик даталары арасында бәйләнеш тудыра. Шулай итеп, конкурс талантлар ярышына гына түгел, ә бөек әдәбиятчыларның истәлеген мәңгеләштерү ысулына да әверелә, шул ук вакытта эстетик зәвык формалаштыруга һәм үсеп килүче буынны тәрбияләүгә дә ярдәм итә.
Тулаем алганда, әлеге конкурс төбәкнең мәдәни тормышында мөһим роль уйный, буыннар бәйләнешен тәэмин итә һәм яшьләрнең классик мирас белән кызыксынуын саклап килә.
Бүздәк районында ел саен үткәрелүче “Бәлешфест” традицион милли ашлар фестивале төбәкнең әһәмиятле мәдәни вакыйгасы булып тора. Фестивальнең тарихы 2017 елда башланып, республика мәдәни мирасының мөһим өлешенә әверелде. Башта бу чара татар кулинариясен, бигрәк тә “бәлеш” дигән ризыкны популярлаштыруга юнәлтелгән иде. Хәзер ул Башкортстан халыкларының милли аш-сулары фестиваленә әверелде.
2023 елдан башлап фестиваль районның бренд чарасы статусын алды. Проектның 2022 елда Президент Мәдәни башлангычлар фонды конкурсында җиңүе мөһим казанышларның берсе булды. Әлеге уңыш нәтиҗәсендә аны үткәрүгә өстәмә финанс ресурслары бүленде, алар уникаль арт-объект – гигант символик “бәлеш” урнаштырырга мөмкинлек бирде, ул хәзер туристларны күбрәк җәлеп итүгә һәм районның сәяхәтчеләр арасында танылуын арттыруга хезмәт итә.
Фестивальдә катнашучылар ел саен үзара ярыша, бәлешнең авырлыгы һәм зурлыгы буенча бәйге тота. Мондый ярышлар бәйрәмнең аерылгысыз бер өлешенә әверелә, район халкы һәм кунаклары арасында ярыш чәме һәм бердәмлек мохите тудыра. Фестиваль, шулай ук, гастрономия туризмын үстерүгә ярдәм итә, килүчеләргә уникаль милли кухняның тәме һәм рецептлары белән танышырга мөмкинлек бирә.
Шулай итеп, “Бәлешфест” Башкортстан татарлары традицияләрен һәм мәдәниятен саклауның мөһим коралы булып хезмәт итә, төрле милләт вәкилләрен уртак кыйммәтләр тирәсенә берләштерә һәм төбәкнең туристлык потенциалын ныгыта.
“Уйна, гармун!” халык бәйрәме Октябрьский шәһәрендә уза һәм гармунчыларның урамнар буйлап традицион йөреше белән аерылып тора. Музыкантлар өлкәннәр йортлары һәм приютлары янында кечкенә концертлар куя, аларга аралашу шатлыгы һәм җылы мохит бүләк итә. Бәйрәм зур ярминкә һәм шәһәр ял паркында концерт белән тәмамлана.
2022 елда бәйрәм Башкортстан Башлыгы грантын алды, бу яңа уен кораллары сатып алырга һәм “Дуслык” ансамбле өчен милли костюмнар тектерергә мөмкинлек бирде. Чараны “Мәдәният” порталында трансляцияләү, музыка аша төрле халыкларның дуслыгын һәм бердәмлеген күрсәтеп, 6 меңгә якын тамашачыны җыйды. Бәйрәм тантаналарында катнашкан иң өлкән кешегә 94 яшь иде. Бу бәйрәм музыканың төрле яшьтәге һәм төрле милләт кешеләрен якынайтырга сәләтле булуын ачык күрсәтә.
“Милли бизәк” этно-остаханәсе студентларга һәм мәктәп укучыларына татар чигүенең традицион техникасын үзләштерергә тәкъдим итә. Проект кулдан эшләнгән әйберләрне, киемнәрне күрсәтүне үз эченә ала. Катнашучылар ел саен Башкортстанның милли костюм көне үзәгендә була, халык һөнәрләрен һәм сәнгать иҗатын популярлаштыра.
Мәктәп укучылары һәм студентларның “Җанлы сүз” республика иҗат эшләре конкурсы туган телләрдә текстлар язуны, креатив фикерләүне, хыялны үстерүгә һәм тел мәдәниятенә хөрмәт тәрбияләүгә юнәлтелгән.
Урындагы бүлекләр халыклар арасында дустанә мөнәсәбәтләрне саклауга юнәлтелгән төрле чаралар үткәрүгә актив җәлеп ителә. Иң ачык мисалларның берсе – узган елның ноябрендә Нефтекама шәһәрендә эшли башлаган “Нәнәй” проекты. Бу – төрле буыннарны берләштерүче остазлык платформасы. Проект кысаларында яшьләр заманча технологияләр һәм социаль челтәрләр кулланырга өйрәтә, ә өлкән буын тормыш тәҗрибәсен һәм зирәклеген яшьләргә тапшыра.
Проект күпкырлы һәм санлы сервисларны үзләштерүдән алып, әхлакый тәрбиягә һәм белем алмашуга кадәр булган сорауларның киң спектрын колачлый. Мондый практика буыннарның гармонияле яшәвенә, тәҗрибәне баетуга һәм үзара ярдәмләшүне үстерүгә ярдәм итә. Мондый башлангычлар үзара хөрмәт һәм хезмәттәшлек көндәлек тормыш нормасы булган бердәм һәм тату җәмгыять формалаштыруда зур роль уйный.
“Башкортстан татарларының милли-мәдәни автономиясе” төбәк иҗтимагый оешмасы актив рәвештә махсус хәрби операциядә катнашучы яугирләргә һәм яңа территорияләрдә яшәүчеләргә гуманитар ярдәм җыя һәм озата.
Моннан тыш, “Башкортстан татарларының милли-мәдәни автономиясе” берничә тапкыр Луганск Халык Республикасындагы Красный Луч шәһәрендәге дәваханәгә ярдәм күрсәтте, медикаментлар һәм җиһазлар тапшырды. Даими рәвештә төзелеш материаллары, кием-салым һәм токмач, чәк-чәк һәм тушенка кебек өй ризыклары озатыла. Мондый чараларда мәктәп укучыларының да актив катнашуын билгеләп үтү мөһим – алар окоп шәмнәре ясый, яугирләргә хатлар яза һәм котлау открыткалары җибәрә. Бу гамәлләр җәмәгатьчелекнең актив позициясен һәм мохтаҗларга ярдәм итү теләген күрсәтә, үзара аңлашу һәм теләктәшлек күперен формалаштыра.
“Башкортстан татарларының милли-мәдәни автономиясе” төбәк иҗтимагый оешмасының игелекле эшләре үрнәкләре аеруча “Кызыл таң” гәзите битләрендә, киңкүләм мәгълүмат чараларында даими яктыртыла. Әйтик, 2025 елның декабрендә яугир улын югалткан Илеш районында яшәүче Гөлфинә Сәлимовага оешма “Хатын-кыз – милләт анасы” иҗтимагый медале бирүне сорап мөрәҗәгать иткән иде. Шуны да ассызыклап үтәргә кирәк: мондый чаралар һәлак булган геройларның әниләренә рәхмәт белдерү генә түгел, киләчәк буыннар өчен үрнәк тә булып тора. Алар җәмгыятьне гаилә нигезләрен бәяләргә өйрәтә һәм ватанпәрвәрлек хисләрен ныгыта!
Фәнүз ХӘБИБУЛЛИН.
Новости партнеров