“Якташларыбыз каберенә Башкортстан туфрагын салдык”

— Моннан ике ел элек “Юлдаш” радиосы соңгы төяге билгесез булган солдатлар исемлеген төзү, каберлекләрен ачыклау буенча зур акция үткәрде, — диде ул. — Шушы изге эшләр барышында Орел өлкәсенең Ушаков авылындагы туганнар кабер­легендә Башкортстанның Әбҗәлил районыннан Исмәгыйль Ибраһимов җирләнүе ачыкланды. Сәфәр оештырылуын ишеткәч, аның якыннары безгә кушылды.
Салават районының Мәчетле авылыннан Көн­сылу Казыйханова әйтүен­чә, аның дәү әтисе сугышка җиде улын озаткан. Аларның бишесе яу яланында ятып калган. Берсе Орел өлкәсендә барган каты сугышларда башын салган. Көнсылу ханым, яугир туганының кендек каны тамган иске өй нигезеннән бер уч туфрак алып, аны сәфәргә баручыларга биреп җибәрде.
Сәфәр бик дулкынландыргыч булды, еш кына тетрәндергеч тойгылар кичердек. Утлы яланнарда башын салган якташларыбыз килүебезне көтеп торгандай, безне шатланып каршы ала кебек тоелды. Кабер­лекләр янында аятьләр укып, Башкортстаннан алып килгән агачларны утыртып, анда туган туфракны да салгач, чын мәгънәсендә, җаннар белән җаннар очрашкандай булды.
Юлдашларыбыз арасында иң өлкәне Юрик Закировка — 78 яшь. Озын сәя­хәттә аны сеңлесе Тән­зилә Нәбиуллина озатып йөрде. Алар Салават рай­онының Нәсибаш авылыннан фронтка киткән һәм Орел өлкәсендәге Маркин авылында башын салган Закир Закиров җирләнгән урынга зыярәт кылды.
— Әти сугышка киткәндә миңа 3 яшь иде, — ди Юрик ага. – Нәни булуыма карамастан, әтине хәтерлим әле. Аның өйгә килеп кереп, өстәл янында нидер хәстәрләп йөргән әнине кочаклап алганы күз алдымда тора. Бүген дә үзен күр­гәндәй булдым, ятим балачакның ачы яралары төзәлгәндәй тоелды, “Юлдаш” радиосына рәхмәтем чиксез.
Чиләбе өлкәсеннән Мө­галимә Байгилдина биредә дәү әтисе – Салават рай­онының Лагыр авылыннан Габидулла Абхаликов җир­ләнгән урынны тапты. Әдһәм картәтиләренең соң­гы төяген эзләүче Баһавет­диновлар исә, үз авто­мобильләрендә Ханты-Мансийскидан Орелга кадәр меңнәрчә чакрым юл узып, чараларга килеп кушылды.
Төбәктәге иң зур туганнар каберлеге — Фошня авылында. Монда 1 меңнән артык солдат җирләнгән, бүген аларның 300енең генә исеме билгеле. Сугыш залплары туктаганга җит­меш елдан артык вакыт узса да, эзтабарлар исем­нәрне ачыклый, билгесез документлар таба.
Белорет районыннан Якуп Малыбаев озак вакыт хәбәрсез югалганнар исем­легендә була. Шушы сә­фәрдә аның оныклары — хезмәттәшләребез Гөлнара Шәмсетдинова һәм Радик Малыбаев картәти­ләренең соңгы йортын күрде.
Башкортстан Хәрби ко­мисса­риатының Уфа районы һәм башкаланың Дим районы буенча бүлек җитәкчесе Илдар Яппаров картәтисе җирләнгән урынны тапты.
— Аның кайдадыр шушы якларда җирләнгәнен белә идем, әмма авылын монда килгәч эзләп таптым, бу — бер могҗизадыр, — ди ул.
Орел өлкәсендә илебез­нең данлы тарихын хөр­мәт­ләп саклыйлар. Анда яше дә, карты да Бөек Җиңүнең кадерен, дәрәҗәсен белә. Район хакимияте Башкортстанда сугышта һәлак бул­ган яугирләр исемлеген тергезү, тарихны өйрәнү буенча алып барылган эш­ләрне югары бәяләде. Хакимият башлыгы Виктор Громов өлкә җитәкчелеге исеменнән республика җитәк­челегенә зур рәхмәт белдерде. Башкортстан вәкилләре исә, Урал тауларыннан сәлам җиткереп, бәйрәм концертына кушылды. Әлфия Юлчурина, Фи­лүс Касыймов, Сәет Би­лаловның чыгышларын халык җылы кабул итте. Без район үзәгендә “Үлем­сез полк” акциясендә дә катнаштык. Һәр урында кунак иттеләр, зур булмаган авылларда да төзек обелисклар, туганнар каберлек­ләренең каралган булуы ошады.
Орел өлкәсендә һәр колач җир безнең картәти­ләребез каны белән сугарылган. Каты алышлар барган яланнарда бүген икмәк үстерәләр. Биредә халык хәтере дә яши. Шушы сәфәр барышында без аның үлемсез булуына янә бер ышандык. Аны оештырырга ярдәм иткән “Башкортостан” телерадиокомпаниясе җи­тәк­ч­елегенә, Урман хуҗа­лыгы министрлыгына, Дүрт­өйле урман хуҗалыгы тергезү хезмәтенә, Иглин урман хуҗалыгына, Уфадагы “Авторейс” компа­ния­сенә, “Шаран” крестьян-фермер ху­җалыгына, курай бүләк иткән Риф Дилмө­хәм­мә­товка, “Башкортостан” те­левидениесенең сәнгать цехы хезмәткәрләренә һәм изге фатихаларын биреп, безне озын юлга озатып калган радиотың­лаучы­ларыбызга олы рәх­мәт­ләребезне юллыйбыз.