+24 °С
Яңгыр
Көнүзәк
8 декабрь 2020, 18:45
Төп үсеш нокталарының берсе - тышкы икътисади эшчәнлек
Радий Хәбиров тышкы икътисади эшчәнлекне Башкортстан икътисады өчен үсеш нокталарының берсе дип атады.
Радий Хәбиров тышкы икътисади эшчәнлекне Башкортстан икътисады өчен үсеш нокталарының берсе дип атады.
Бүген Уфа шәһәренең «Торатау» Конгресс-холлында Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров быелгы Халыкара бизнес атнасы кысаларында журналистларның сорауларына җавап бирде.
- Радий Фәритович, бу форум пандемия шартларында уза, ул икътисад, бизнес, халыкара хезмәттәшлек процессларына үз эзен сала. Шуңа бәйле рәвештә, тикшерелгән партнерлар белән, шул исәптән ШОС һәм БРИКС кысаларында, урнаштырылган элемтәләр һәм багланышлар беренче планга чыга. Хезмәттәшлек, яңа үсеш нокталары булдыру өчен перспективаларны нинди өлкәләрдә күрәсез?
- Әгәр без хәзер эшебезнең тышкы икътисади өлеше турында сөйләшәбез икән, бу - безнең өчен дә үсеш ноктасы. Нигә кешеләр элек-электән сәүдә иткәннәр? Чөнки башка партнерларның нәрсә эшләүләрен, ә бездә аларга кирәк булган нәрсәләр барлыгын аңладык. Һәм, димәк, товар әйләнеше булды.
Безнең өчен төп үсеш нокталарының берсе - тышкы икътисади эшчәнлек.
Безнең республика, гадәттәгечә, киң тәкъдим ителде. Чөнки барыннан да элек безнең нефть химиясенә чит илләрдә ихтыяҗ зур иде. Әмма тормыш үзгәрә, безгә дә икътисадны диверсификацияләргә кирәк. Нефть химиясен генә түгел, машина төзелеше, авыл хуҗалыгы продукциясен дә сатасы килә. Ә бу - үтәргә кирәк булган бурычларның бик күп җыелмасы.
Без Венада, Истанбулда вәкиллекләр ачтык. Хәзер Казахстанда ачабыз, алга таба да уйлыйбыз. Без моны анда ниндидер кешеләр утырсын һәм хезмәт хакы алсын өчен эшләмибез. Без моны аның әлеге ил бизнесында мондый республиканың булуын аңласын, анда безнең кулларыбыз, күзләребез, колакларыбыз булсын өчен эшлибез. Шуңа күрә бу - үсеш инструментларын булдыру.
- Икътисади кризис борчуга карамастан, республика инвестицион үсеш динамикасы буенча позицияләрне саклап кала ала. Киләсе елда яңа инвесторларны җәлеп итү буенча эш ничек башкарылачак? Нинди механизмнар һәм институтлар хисабына яңа проектлар гамәлгә ашырылачак?
- Беренчедән, мин «кризис котыра» дигән сүзтезмәне кулланмас идем. Ничек яшәвебезгә карасак, ул әле котырмый.
Хәзер киләсе ел уңаеннан. Республика турында сөйләсәк, бездә - шактый киң, ләкин күпмедер мәгънәдә, безнең ил өчен гадәти булган барлык ташламалар, салым, оештыру, административ һәм башка өстенлекләр исемлеге бар. Аларны бөтен төбәкләр диярлек тәкъдим итә. Күп кенә субъектларда махсус икътисади зоналар, алгарышлы социаль-икътисади үсеш территорияләре, билгеле бер өстенлекләргә юл куя торган законнар бар.
Шуңа күрә тигез тәкъдимнәр булганда, монда институтларның, күренешләрнең һәм категорияләрнең көндәшлеге түгел, ә идарә итү командаларының активлыгы һәм компетентлыгы башлана инде. Безнең команданың мотивлылыгы бик югары. Аннары синең гамәлләреңнең конкрет тормышка ашуын сизелерлек, бәйләнгән әйберләрдә табуы бик шәп.
Узган елда без инвестицияләрнең 13 процентына плюс белән эшләдек. Быел яңа ярдәм итү институтлары булдырылды, мәсәлән, бездә махсус икътисади зона барлыкка килде. Кризис булуга карамастан, бездә тугыз айда инвестицияләрнең күләме 4,5 процентка артты. Без күргәнебезчә, башкарган эшләребез соңыннан, ахыр чиктә, сумнарда, эш урыннарында, салымнарда чагыла.
Шуңа күрә киләсе елда без эшне дәвам итәчәкбез. Бары тик, мөгаен, зуррак энергия, зуррак иҗади эшчәнлек һәм барысы да яхшы булыр дигән өмет белән.
- Башкортстан икътисадын үстерүдә Төркиянең роле нидән гыйбарәт?
- Төрек бизнесы бездә һәрвакыт тәкъдим ителде. Башкортстанда Efes заводы эшли, Төркия компаниясе эре инвестицион килешү кысаларында көнчыгыш читендә эшли. Хәзер без мөнәсәбәтләребезне җитди интеграцияләдек. Визитлар, аралашу, коммерцияле тәкъдимнәр саны сизелерлек артты. Вакытлар узу белән бу уңыш китерә башлый.
Бездә Төркия компаниясе белән бер инвестпроект бар, аның буенча без ел ярым эшлибез. Проектны финанслауда катнашырга әзер булган банклар белән сөйләшүләр уздырдык. Төзелеш урынын билгеләделәр. Әлегә барлык серләрне дә ачмыйм. Тик яз көне барысы да булса, бездә Уфадан ерак түгел төзелеш материаллары җитештерү өлкәсендә уникаль предприятие барлыкка киләчәк. Республика икътисады бездә беркайчан да булмаган предприятие алачак.
Истанбулда безнең вәкиллек эшли башлады. Әлегә без аны рәсми рәвештә ачмадык, әмма ул инде эшли. Бу да әкренләп үз җимешләрен бирер дип уйлыйм.
- Коронавирус Башкортстанда туризм үсешенә ничек йогынты ясады?
- Бик яхшы. Әгәр без әле тагын ике ел ябык чикләр белән утырсак, безнең туризмны тагын да үстерер идек, бу бик шәп булыр иде. Кешеләр хәзер чит илгә чыкмый. Шул ук вакытта алар ял итәргә тиеш. Шуңа күрә яшәгән җирләренең байлыгына игътибар итә башлыйлар. Ә республикада еллар буе тикшереп, ләззәтләнеп яшәрдәй әйберләр шулкадәр күп. Әмма әлегә кадәр уңайлы туризм өчен тиешле инфраструктура әзер түгел. Моның өстендә без хәзер актив эшлибез.
Фото: https://glavarb.ru
Бүген Уфа шәһәренең «Торатау» Конгресс-холлында Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров быелгы Халыкара бизнес атнасы кысаларында журналистларның сорауларына җавап бирде.
- Радий Фәритович, бу форум пандемия шартларында уза, ул икътисад, бизнес, халыкара хезмәттәшлек процессларына үз эзен сала. Шуңа бәйле рәвештә, тикшерелгән партнерлар белән, шул исәптән ШОС һәм БРИКС кысаларында, урнаштырылган элемтәләр һәм багланышлар беренче планга чыга. Хезмәттәшлек, яңа үсеш нокталары булдыру өчен перспективаларны нинди өлкәләрдә күрәсез?
- Әгәр без хәзер эшебезнең тышкы икътисади өлеше турында сөйләшәбез икән, бу - безнең өчен дә үсеш ноктасы. Нигә кешеләр элек-электән сәүдә иткәннәр? Чөнки башка партнерларның нәрсә эшләүләрен, ә бездә аларга кирәк булган нәрсәләр барлыгын аңладык. Һәм, димәк, товар әйләнеше булды.
Безнең өчен төп үсеш нокталарының берсе - тышкы икътисади эшчәнлек.
Безнең республика, гадәттәгечә, киң тәкъдим ителде. Чөнки барыннан да элек безнең нефть химиясенә чит илләрдә ихтыяҗ зур иде. Әмма тормыш үзгәрә, безгә дә икътисадны диверсификацияләргә кирәк. Нефть химиясен генә түгел, машина төзелеше, авыл хуҗалыгы продукциясен дә сатасы килә. Ә бу - үтәргә кирәк булган бурычларның бик күп җыелмасы.
Без Венада, Истанбулда вәкиллекләр ачтык. Хәзер Казахстанда ачабыз, алга таба да уйлыйбыз. Без моны анда ниндидер кешеләр утырсын һәм хезмәт хакы алсын өчен эшләмибез. Без моны аның әлеге ил бизнесында мондый республиканың булуын аңласын, анда безнең кулларыбыз, күзләребез, колакларыбыз булсын өчен эшлибез. Шуңа күрә бу - үсеш инструментларын булдыру.
- Икътисади кризис борчуга карамастан, республика инвестицион үсеш динамикасы буенча позицияләрне саклап кала ала. Киләсе елда яңа инвесторларны җәлеп итү буенча эш ничек башкарылачак? Нинди механизмнар һәм институтлар хисабына яңа проектлар гамәлгә ашырылачак?
- Беренчедән, мин «кризис котыра» дигән сүзтезмәне кулланмас идем. Ничек яшәвебезгә карасак, ул әле котырмый.
Хәзер киләсе ел уңаеннан. Республика турында сөйләсәк, бездә - шактый киң, ләкин күпмедер мәгънәдә, безнең ил өчен гадәти булган барлык ташламалар, салым, оештыру, административ һәм башка өстенлекләр исемлеге бар. Аларны бөтен төбәкләр диярлек тәкъдим итә. Күп кенә субъектларда махсус икътисади зоналар, алгарышлы социаль-икътисади үсеш территорияләре, билгеле бер өстенлекләргә юл куя торган законнар бар.
Шуңа күрә тигез тәкъдимнәр булганда, монда институтларның, күренешләрнең һәм категорияләрнең көндәшлеге түгел, ә идарә итү командаларының активлыгы һәм компетентлыгы башлана инде. Безнең команданың мотивлылыгы бик югары. Аннары синең гамәлләреңнең конкрет тормышка ашуын сизелерлек, бәйләнгән әйберләрдә табуы бик шәп.
Узган елда без инвестицияләрнең 13 процентына плюс белән эшләдек. Быел яңа ярдәм итү институтлары булдырылды, мәсәлән, бездә махсус икътисади зона барлыкка килде. Кризис булуга карамастан, бездә тугыз айда инвестицияләрнең күләме 4,5 процентка артты. Без күргәнебезчә, башкарган эшләребез соңыннан, ахыр чиктә, сумнарда, эш урыннарында, салымнарда чагыла.
Шуңа күрә киләсе елда без эшне дәвам итәчәкбез. Бары тик, мөгаен, зуррак энергия, зуррак иҗади эшчәнлек һәм барысы да яхшы булыр дигән өмет белән.
- Башкортстан икътисадын үстерүдә Төркиянең роле нидән гыйбарәт?
- Төрек бизнесы бездә һәрвакыт тәкъдим ителде. Башкортстанда Efes заводы эшли, Төркия компаниясе эре инвестицион килешү кысаларында көнчыгыш читендә эшли. Хәзер без мөнәсәбәтләребезне җитди интеграцияләдек. Визитлар, аралашу, коммерцияле тәкъдимнәр саны сизелерлек артты. Вакытлар узу белән бу уңыш китерә башлый.
Бездә Төркия компаниясе белән бер инвестпроект бар, аның буенча без ел ярым эшлибез. Проектны финанслауда катнашырга әзер булган банклар белән сөйләшүләр уздырдык. Төзелеш урынын билгеләделәр. Әлегә барлык серләрне дә ачмыйм. Тик яз көне барысы да булса, бездә Уфадан ерак түгел төзелеш материаллары җитештерү өлкәсендә уникаль предприятие барлыкка киләчәк. Республика икътисады бездә беркайчан да булмаган предприятие алачак.
Истанбулда безнең вәкиллек эшли башлады. Әлегә без аны рәсми рәвештә ачмадык, әмма ул инде эшли. Бу да әкренләп үз җимешләрен бирер дип уйлыйм.
- Коронавирус Башкортстанда туризм үсешенә ничек йогынты ясады?
- Бик яхшы. Әгәр без әле тагын ике ел ябык чикләр белән утырсак, безнең туризмны тагын да үстерер идек, бу бик шәп булыр иде. Кешеләр хәзер чит илгә чыкмый. Шул ук вакытта алар ял итәргә тиеш. Шуңа күрә яшәгән җирләренең байлыгына игътибар итә башлыйлар. Ә республикада еллар буе тикшереп, ләззәтләнеп яшәрдәй әйберләр шулкадәр күп. Әмма әлегә кадәр уңайлы туризм өчен тиешле инфраструктура әзер түгел. Моның өстендә без хәзер актив эшлибез.
Фото: https://glavarb.ru
