+21 °С
Болытлы
VKOKTelegramMax
Көнүзәк
23 декабрь 2023, 05:10

Тышкы басым безгә комачаулый алмаячак!

Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров Дәүләт җыелышы-Корылтайга еллык Юлламасын җиткерде. Дәүләт җыелышы-Корылтайга еллык Юлламаны игълан итү чарасында республика парламенты депутатлары, Русия Федерациясе сенаторлары һәм Башкортстаннан Дәүләт думасы депутатлары, республика Хөкүмәте әгъзалары, федераль ведомстволарның башкарма власть органнары һәм территориаль бүлекчәләре җитәкчеләре, муниципалитетлар башлыклары, коммерцияле булмаган оешмалар, социаль, мәдәни, мәгариф учреждениеләре вәкилләре, традицион конфессияләр лидерлары, хәрби хезмәткәрләр, шулай ук махсус хәрби операция яугирләренең гаилә әгъзалары катнашты. Башкортстан Башлыгының Юлламасында республика үсешенең өстенлекле юнәлешләре билгеләнде, аның икътисади потенциалын ныгыту һәм социаль тотрыклылыкны тәэмин итү буенча бурычлар куелды. 2024 ел “Сәламәтлек мөмкинлекләре чикле кешеләр турында кайгырту елы” дип игълан ителде. Түбәндә Башкортстан Башлыгы Радий Хәбировның Дәүләт җыелышы-Корылтайга еллык Юлламасының төп темаларына аерым тукталып үтәбез.

Тышкы басым безгә комачаулый алмаячак!Тышкы басым безгә комачаулый алмаячак!
Тышкы басым безгә комачаулый алмаячак!
Махсус хәрби операциягә ярдәм

Безнең заманның төп геройлары бүген – алгы сызыкта. Нәкъ менә алар хәзер Русия язмышын, аның киләчәген хәл итә. Башкортстанда туып-үскән җиде кеше “Русия Герое” исеменә лаек булды, меңләгән кеше Батырлык, Шәйморатов, Салават Юлаев орденнары, “Батырлык өчен”, Суворов, Жуков медальләре белән бүләкләнде. Башкортстан хәрби хәрәкәтләр зонасына 100дән артык колонна ярдәм җибәрде. Атна саен гуманитар конвой озатыла.

Гаилә

Дистә ел эчендә Башкортстанда күпбалалы гаиләләр саны чиреккә арткан – 59 меңгә кадәр. Алар саны буенча без – Идел буе федераль округында беренче һәм Русиядә җиденче. Туым дәрәҗәсе бездә ил һәм округ буенча уртача күрсәткечләргә караганда югарырак.

Сәламәтлек саклау

Сәламәтлек саклау өлкәсен яңарту нәтиҗәләр бирә. Быел республикада гомер озынлыгы иң югары дәрәҗәдә – 73 яшьтән дә югарырак булды. Бу да күп түгел. Безгә әле арытаба да эш­ләргә һәм кешеләрнең сәламәтле­ген, тормыш шартларын яхшыртырга кирәк.
Уфаның Затон бистәсендә зур поликлиника ачылды, берничә ел эчендә 118 поликлиника яңартылачак. Моңа 8 миллиард сум бүленәчәк. Тиздән Уфада Балалар онкологиясе һәм гематология үзәге, кардиоүзәкнең хирургия корпусы эшли башлаячак.
43 район авылларында модульле 80 ФАП, 9 табиб амбулаториясе һәм 5 табиб практикасы офисы урнаштырылды. Киләсе елда аларга тагын 54 ФАП һәм 5 амбулатория өстәләчәк.
Быелдан башлап зур булмаган торак пунктларда эшли башлаган терапевт, педиатр һәм гомумпрактика табиблары 3 миллион сум күләмендә түләүләр ала башлады.

Мәгариф һәм фән

2019 елдан Башкортстанда 48 балалар бакчасы, 42 мәктәп төзелде, 20 меңнән артык укучы өчен һәм 9 меңнән артык мәктәпкәчә урын булдырылды, соңгы ике елда 140 мәктәп бинасы ремонтланды, шуларның 103е – авыл мәктәбе. Колледжларның матди-техник базасын ныгытуга миллиард сумнан артык акча бүленде.
Авылда эшләүче укытучылар, “Ел укытучысы” республика конкурсларында җиңүчеләр, балалар бакчалары һәм колледжларның иң яхшы педагог­лары грантлар һәм премияләр ала.
Беренче тапкыр грантларны яшь галимнәр ала башлады. Быел 63 яшь галим торак шартларын яхшыртачак, ә 236сы Русиянең һәм дустанә илләр­нең иң яхшы югары уку йортларында стажировка узачак.

Туризм

“Мәктәп туризмы” проекты яхшы башланып китте, 50 меңнән артык бала үз республикабыз буйлап сәя­хәткә чыкты, ә “Башкортстанда озын гомерлелек” программасы Русиядә иң яхшыларның берсе дип танылды. Өстәмә рәвештә “Студентлар туризмы” проектын әзерләргә кирәк.
Узган елда Башкортстанда 2 миллионнан артык кеше булган иде, быел туристлар саны тагын 20 процентка артты. Без Идел буе федераль округы­ның иң популяр төбәкләре өчлегенә кердек, ә курортларга ихтыяҗ буенча – илдәге лидерлар рәтенә.

Бөрҗән районына туристлар агымы елына 100 меңгә кадәр артты. Хөкүмәт­кә “Шүлгәнташ” тарихи-мәдәни үзәге янында кунакханә комплексы төзү мәсьәләсен карарга кирәк.

Төзелеш һәм төзекләндерү

Без “Башкортстан ихаталары” программасы буенча 1326 территорияне, күпфатирлы йортларда 8 меңнән артык подъездны ремонтладык, 680нән артык җәмәгать территориясен төзекләндер­дек. Бу эшне активлаштырырга кирәк, максат – шәһәр һәм районнардагы барлык ихаталарны тәртипкә китерү.
Узган елда Башкортстанда рекордлы 3 миллион квадрат метр торак төзелде, быел бу нәтиҗәне арттырачакбыз, хәзер безнең ориентир – 4 миллион квадрат метр. Бу гади бурыч түгел, әмма кешеләр сыйфатлы һәм арзан торакка мохтаҗ.
Мин вәгъдә иткәнчә, якын көннәрдә без “алданган өлешчеләр” проблемасын тулысынча хәл итәчәкбез. Биш ел эчендә 10 меңгә якын кешенең хокуклары тергезелде. Гомумән, бу Башкортстан тәнендә, аның икътисадында, иҗтимагый тормышында зур яра иде.
Республикада “Башкортстан йорты” программасы эшли башлый. Урындагы төзелеш материалларыннан типовой проектлар буенча кыйммәт булмаган күп шәхси йортлар төзеләчәк, ә республика инженерлык инфраструктурасын тәэмин итәчәк. Программа концепциясен Хөкүмәт 1 апрельгә эш­ләячәк.

Юллар һәм транспорт

Уфадан Көнчыгыш чыгу юлы ике айдан ачылачак. Стәрлетамактан Җиргәнгә кадәр Р-240 трассасы дүрт полосага кадәр киңәйтеләчәк, эшләр яз көне башлана. Бөре – Тастүбә – Сатка автомобиль юлы төзелеше тәмамланып килә. М-12 трассасының участогы инде бер елдан соң барлыкка киләчәк, аннары ике ел дәвамында без төзегәндә зыян күргән юлларны тергезәчәкбез, федераль Хөкүмәт белән бу мәсьәлә килешенгән.
“Фонлы”, ягъни еллар дәвамында каралмаган юлларны ремонтлау программасын финанслау елына 4тән 5 миллиард сумга кадәр арттырылды һәм аның вакыты чикләнмәгән. Бу юлларны ремонтлау турында кешеләрдән күп шикаятьләр килә.
Биш ел эчендә республика 1388 автобус сатып алды. Киләсе елда тагын 230 автобус кайтачак. Якындагы ел­ларда Уфаның көньяк өлешендә трамвай чел­тәрен яңарту белән шө­гыльлә­нәчәкбез, 40 километрга якын юл салабыз, 60 яңа трамвай сатып алабыз.
Видеокамералар, билгеләр, светофорлар һәм юл яны киртәләре урнаштыру нәтиҗә бирә: республика юлларында үлүчеләр саны биш ел эчендә 25 процентка кимеде.

Халыкара мөнәсәбәтләр

Чиктән тыш зур басым булуга кара­мастан, безнең белән дөнья илләренең яртысыннан артыгы эшли. Без Беларусь, Казахстан, Үзбәкстан, Кыргызстан, Кытай, Төркия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре һәм башка илләр белән эшне көчәйттек. Аеруча белорус колле­галарыбыз белән уңышлы хез­мәт­тәш­лек итәбез.
Барлык товар әйләнешенең дүрттән бер өлеше туры килгән лидер – әл­бәттә, Кытай Халык Республикасы. Кытайны зур финанс ресурслары, алдынгы технологияләр, компетенцияләр белән көчле партнер буларак карыйбыз. Кытай инвесторлары белән конкрет проектлар турында фикер алышабыз.
Энергетика булмаган экспорт өлеше, шулай ук экспортер-предприя­тиеләр саны артуы мөһим. Биш ел элек бездә алар 800 иде, хәзер – ике тапкыр күбрәк.

Идарә командасының бурычлары

Киләсе елга идарә командасы өчен өч зур бурыч блогын билгелим. Беренчесе – махсус хәрби операция максатларына ирешү буенча актив эш, алгы сызыктагы сугышчыларга ярдәм итү. Икенчесе – ветераннар, инвалидлар һәм аларның гаиләләре белән эшләү. Асылда, боларның барысы да –– махсус хәрби операция темасының дәвамы, әмма инде тылда. Өченчесе – республика икътисады, социаль өлкә үсеше, кешеләрнең тормыш сыйфатын яхшырту.
Махсус хәрби операция бурычларын хәл итүгә бюджеттан республика акча­ларының 4,6 миллиард сумын җибәрә-без.
Махсус хәрби операциядә катнашу­чы­ларга медицина реабилитациясе узуда кирәкле ярдәм күрсәтү, шул исәптән психологик тернәкләндерү, шифаханә-курорт дәвалануын алу, аларны эшкә урнаштыру һәм социаль­ләшү иң мөһим бурыч булып тора.
Сугыш ветераннарының яңа госпитален төзүне финанслау буенча сөйлә­шүләр алып барабыз. Без аны төзия­чәкбез. Бу көчле тернәкләндерү бүлеге белән 60 мең квадрат метр мәйданлы зур комплекс булачак.

Икътисад

Санкцияләрнең безгә алга таба хәрәкәт итәргә комачаулый алмавы барысына да аңлашылды.
Сәнәгать җитештерүе – 6,7 процентка, тугыз айда инвестицияләр 6,4 процентка арткан. Оборона пред­приятие­ләре генә түгел, безнең бөтен сә­нәгать заказлар белән тулган. Ел нә­тиҗәләре буенча 7 процентка инвестицияләр үсешен планлаштырабыз һәм 600 миллиард сумга якынлашабыз. Бу эшне башлаганда хәтта мондый саннар булыр дип хыялланмадык та.
Тугыз ай нәтиҗәләре буенча реаль хезмәт хакы 11,8 процентка артты. Эш­­сез­лекнең моңарчы күрелмәгән түбән дәрәҗәсе – 2,2 процент. Хәтта эшләргә кешеләр дә җитми.
Пилотсыз авиация системалары һәм технологияләр тармагын үстерәчәк төбәкләр арасына кердек. Хәзер бездә танылган җитештерүчеләр дә бар. Килә­се елга бурыч – республикада пилотсыз авиасистемалар куллану буенча гражданлык базарын формалаштыру һәм квалификацияле кадрлар әзерләү.

Авыл хуҗалыгы

Аграрийларга ярдәм итү өчен якындагы өч елга бердәм авыл хуҗалыгы салымы буенча ноль ставкасын озайтуны, 2030 елга кадәр кошчылыкны үстерүнең республика программасын эшләүне, икътисадыбызның реаль ихтыяҗларын исәпкә алып, кадрлар әзерләүне, моның өчен колледжларда ихтыяҗ булган белгечлекләр буенча урыннар санын арттыруны мөһим дип саныйм.

Спорт

Абруйлы чемпионатларда җиңүгә ирешкән спортчыларны һәм тренерларны бүләкләү өчен без махсус дәүләт стипендияләрен гамәлгә куйдык. Хәзер аларны 73 спортчы һәм тренер ала.
“Авыл тренеры” программасы буенча түләүләр 600 меңнән 1 миллион сумга кадәр артты, ә киләсе елдан “Шәһәр тре­неры” программасын эшләтеп җи-бәрәбез. Киләсе этап Олимпия резервы училищесын ачу булачак, анда чем-пионнарның яңа буынын үстерә­чәкбез.

Уфаның юбилее

2024 ел башкалабыз Уфаның 450 еллыгы билгесе астында узачак. Ярат­кан башкалабызны төзекләндерүгә аерым игътибар бирәбез. Шәһәргә зур спорт объектлары, яңартылган поликлиникалар, “Көнчыгыш чыгу юлы”, “Салют” тернәкләндерү үзәге, Балалар онкологиясе һәм гематологиясе үзәге, яңа Курчак театры бүләк ителәчәк.
Уфа юбилее кысаларында Русия һәм чит ил кунаклары катнашлыгында күп кенә фестивальләр, форумнар, концертлар, конкурслар һәм күргәзмәләр узачак.

2024 елның атамасы

Киләсе елны “Сәламәтлек мөмкин­лекләре чикле кешеләр турында кайгырту елы” буларак үткәрергә тәкъдим итәм. Авыру балалы гаиләләргә, эшкә яраклы яшьтәге инвалидларга ярдәм итүгә, аларның мәшгульлеген, һөнәри белем алуын оештыруга, уңайлы мохит, социаль инфраструктура, реабилитация һәм социальләштерү системалары булдыруга зур игътибар би­рәчәкбез.
Гомумән алганда, биредә мәсьә­ләләр­не комплекслы хәл итәргә кирәк, бу эшне, чынлыкта, чиксез мөмки­н­лекләре булган кешеләр, дигән фи­кердән чыгып төзергә кирәк. Безнең бурыч – кешеләргә тормыш сыйфатын яхшыртырга ярдәм итүче мохит булдыру, технологияләр кертү. Хөкүмәтнең болар буенча тиешле план әзерләвен сорыйм.
Республиканың Гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министрлыгы мәгълүматлары буенча, бүген Башкортстанда 250 меңнән артык инвалид яши, шуларның 93 меңгә якыны — эшкә яраклы яшьтәгеләр.
Еш кына “сәламәтлек мөмкинлек­ләре чикле кешеләр” дибез, асылда исә алар – иксез-чиксез мөмкинлекләре булган кешеләр, һәм без аларга тулы­кыйм­мәтле тормыш белән яшәргә ярдәм итәргә тиеш.

Авыр сынаулар вакыты

Киләсе елда Русия Федерациясе Президентын сайлаулар узачак. Ышанам, алар ил гражданнарын тагын да көчлерәк туплаячак, билгеләнгән максатларга ирешү өчен барлык сәяси көчләрне берләштерәчәк.
Без авыр сынаулар вакытында яшибез. 2024 ел да җиңел булмаячак. Ышанам ки, җаваплы бурычларны тиешенчә хәл итәрбез, тагын да көч­лерәк һәм зирәгрәк булырбыз. Безнең геройлар тиздән өйләренә исән-сау әйләнеп кайтыр, дип өметлә­нәм.
Бергә без иң яхшы дөнья төзү өчен көрәшәбез. Төзибез, киләчәк буыннар өчен эшлибез. Алар өчен тарихыбызны, мәдәниятебезне, күпгасырлык кыйммәт­ләрне саклыйбыз. Һәм безнең буын үз өлешенә Русияне яклау кебек бөек миссия төшүе белән горурланырга тиеш.

Фәнүз ХӘБИБУЛЛИН.

 

Автор:Фануз Хабибуллин
Читайте нас