+3 °С
Болытлы
Барлык яңалыклар
Көнүзәк
10 февраль , 09:30
Яңа әсәрләр, кыю проектлар һәм идеяләр
Иҗади эшкуарлык белән шөгыльләнүчеләргә белгеч нәрсә киңәш итә?Александр Старков – креатив эшкуар, шәһәр продюсеры, Бөредәге “Чирковъ” киңлегенә нигез салучы, шулай ук Башкортстанда “Креатив индустрияләр үсешенең төбәк стандарты”н (Стратегик башлангычлар агентлыгы тарафыннан эшләнгән) кертү белән шөгыльләнүче төбәк эксперт төркеме җитәкчесе.“Креативный Башкортостан” (t.me/creative_bashkortostan) каналында Александр Старков Башкортстанның креатив индустрияләр үсеше буенча башка төбәкләрдән аермалы яклары турында сөйләде, икътисадтагы тенденцияләргә таянып, бизнес өчен фаразлар һәм киңәшләр бирде.
Яңа әсәрләр, кыю проектлар һәм идеяләр
Башкортстанда креатив индустрияләр үсешенең Русиянең башка төбәкләрендә дә күзәтелгән уртак үзенчәлекләре бар, әмма аларның бергә җыелмасы бу алымны уникаль итә.
Төп үзенчәлек – креатив индустрияләрне үстерүгә һәм аларга ярдәм итүгә системалы рәвештә якын килү. Ул креатив секторның барлык юнәлешләрен колачлый.
Югары дәрәҗәдәге профильле министрлыклар, дирекция һәм “Минем бизнес” үзәге составындагы “Минем креатив бизнес” кебек төбәк эксперт төркемнәре эшли. Бу башлангычлар креатив индустрияләрне үстерү буенча пилот проектлары гамәлгә ашырылучы муниципалитетларга да тарала.
Шулай ук эшкуарлар һәм креатив белгечләр аралашуы өчен мәйданчыклар булдырылган.
Икенче мөһим сыйфат – республика Башлыгының креатив индустрияләрне үстерүдә актив катнашуы. Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров бу өлкәдәге проектларда башлап йөри һәм алар турында зур кызыксыну белән сөйли. Ул аларга зур игътибар һәм көч бирә. Бу креатив индустриянең икътисадның өстенлекле секторы булуын күрсәтә. Нәтиҗәдә, эшкуарларның һәм инвесторларның бу тармакка ышанычы арта.
Өченче үзенчәлек – эшнең башыннан ук коллектив субъектлык формалаштыруга нигезләнү. 2024 елның язында Икътисад министрлыгы бу процессны “Урал аръягы” инвестицион сабантуенда стратегик сессиядән башлап җибәрде. Аннан соң Креатив индустрияләр көне узды.
Стратегик сессия нәтиҗәләре креатив бергәлек күзаллавы рәвешендә рәсмиләштерелде, власть күзаллавы белән тәңгәлләштерелде һәм Стратегик башлангычлар агентлыгында республиканың стратегик күзаллавы буларак тәкъдим ителде. Аңлату эше хакимият, бизнес, мәгариф, мәдәният учреждениеләре һәм креатив эшлеклеләр арасында өзлексез алып барыла.
Шул ук вакытта креатив бергәлек формалашты, аның үзәгендә продюсерлар клубы барлыкка килде. Пилот территорияләрдә креатив үсеш үзәге булдырыла башлады. Бу креатив үзәкләрнең территориаль яктан бүленгән челтәрен формалаштырырга мөмкинлек бирә, аларның һәркайсы үз төбәгендә бу өлкәне үстерү өчен җавап бирә. Мондый алым әлегә бер генә төбәктә дә кулланылмаган.
Тагын бер мөһим сыйфат – территориянең креатив потенциалына һәм үзенчәлекләренә игътибар итү. Билгеле булуынча, глобаль креатив икътисадта төп рольне еш кына шәһәрләр уйный. Башкортстанда 63 муниципалитет, шул исәптән 21 шәһәр бар. Аларның һәркайсының үз мирасы, мәдәни тормышы, потенциалы һәм мөмкинлекләре бар. Шуңа күрә өстенлекле креатив индустрия сайланды, һәм төбәк дәрәҗәсендә һәр территория үзенең уникальлеген исәпкә алып, креатив индустрияләр үсешенә өлеш кертергә тиеш, дип карар кылынды.
Җиде сынау территориясе сайлап алынды, тиздән аларның саны тугызга кадәр җитәчәк. Шулай итеп, конкрет территорияләр дәрәҗәсендә эшләү процессы башланды.
Нәтиҗә ясап, әлеге экосистеманың ябык һәм үзенең бөтенлеге белән Башкортстанда гына булган уникаль күренеш икәнен әйтергә мөмкин.
Киләчәктә эшкуарларга нәрсәгә игътибар итәргә? 2025 елның 26 декабрендә федераль стратегия әзерләү белән тәмамланган креатив индустрияләр үсешенең беренче этабы төгәлләнде. Президент Владимир Путинның “Нәтиҗәле һәм көндәшлеккә сәләтле икътисад” гомумдәүләт проектына креатив индустрияләрне кертү турындагы карары нәтиҗәсендә яңа чор башланды.
Башкортстанда бу тема өстендә ел ярым эшләүне исәпкә алып, бездә алдагы биш елга фаразлар өчен мәгълүматлар җитәрлек. Бу эшкуарларга үз планнарын төзергә ярдәм итәчәк.
Президент Владимир Путин кул куйган документта 2026 елның 1 сентябренә кадәр вакыт аралыгы һәм төп сүз – “финанслау” күрсәтелгән. Алдагы сигез айда федераль стратегия нигезендә Икътисади үсеш министрлыгы креатив индустрияләргә ярдәм итү һәм үстерү программасын эшли. Ул тиешенчә финансланачак.
Программа креатив проектларга финанс ярдәме күрсәтү инструментларын үз эченә алырга мөмкин. Шундый инструментларның берсе 2021 елда эшләтеп җибәрелгән – Президентның Мәдәни башлангычлар фонды. Бу – креатив стартапларга пассив инвестицияләр бирүче беренче Фонд. Ул инде биш ел диярлек эшли.
Кече шәһәрләрдә һәм тарихи җирлекләрдә территорияләрне үстерүнең иң яхшы проектлары конкурсына охшаш грант программалары барлыкка килергә мөмкин. Әмма алар иҗтимагый киңлекләрне төзекләндерүне түгел, ә креатив индустрияләр инфраструктурасы белән бәйле объектларны финанслаячак. Мәсәлән, креатив кластерлар, индустриаль объектларны яңарту һәм тарихи биналарда креатив икътисади модельләр булдыру буенча проектлар өчен грантлар булырга мөмкин.
Мондый программалар, мәсәлән, мәдәният йортларын да кертеп, креатив инфраструктураны үстерүгә юнәлтелгән. Моның өчен дәүләт ярдәменнән файдалана алырлык креатив резидентлар кирәк булачак.
Креатив эшкуарларга бу өлкәдәге үзгәрешләрне даими күзәтеп бару мөһим. Дәүләт бу өлкәне җайга сала торган документларны еш бастырып чыгара. Аларны анализлап, кайсы өлкәдә бизнес ачуның яхшырак булуын аңларга мөмкин.
Икенчедән, соңгы ел ярым-ике елда креатив индустрияләр төбәк дәрәҗәсендә үсә башлады. Хәзер шәһәрләр креатив эшкуарлар өчен көрәшәчәк, алар өчен кызыклы шартлар тудырачак. Бу салым ташламалары, җирне гадиләштереп рәсмиләштерү, биналар бирү яки ташламалы аренда булырга мөмкин. Муниципалитетлар креативчыларны җәлеп итү өчен төрле ысуллар кулланачак.
Өченче – бүген маркетингта мөһим тренд күзәтелә: эре каналлар үзләренең нәтиҗәлелеген югалта, алар микроинфлюенсерларга алышына. Бу белгечләр зур булмаган аудитория белән эшли, ләкин продуктны шәхси хис-кичерешләр белән тулы көндәлек тормышының бер өлеше буларак тәкъдим итә. Бу креатив продуктларга да кагыла.
Аутентиклык, уникальлек һәм индивидуальлек белән кызыксыну арта. Бу сыйфатлар товарның кабатланмас образын тудыра. “Ay Yola” төркеменең уңышы – яхшы мисал. Глобаль трендларны урындагы үзенчәлекләр белән берләштерә белү төп компетенциягә әверелә.
Дүртенче – тарих һәм эстетика. Бүген креатив продукт үзе генә түгел, ә аның тарихы да мөһим. Кешеләр тарихны бәяли һәм аның өчен түләргә әзер. Әгәр сезнең продукт уникаль һәм кызыклы, ләкин бу турыда сөйләмәгәнсез икән, көндәшләрегезгә оттырачаксыз. Тарихны сөйли белү – креатив икътисадта төп гамәл. Шулай ук эстетика да мөһим.
Креатив икътисад иҗатка һәм интеллектка нигезләнгән. Хәтта киңкүләм продуктлар да эстетик яктан кызыклы булырга тиеш: сыйфатлы рәсем, видео, музыка һәм текст. Әгәр сез продукт ясадыгыз, ләкин аның дизайны начар икән, ул беркемгә дә кызык булмаячак. Матур әйберләр тудыручы, ләкин аларны сатып алучыга тәкъдим итә белмәгән осталар чоры артта калды. Сезнең продукт визуаль яктан җәлеп итүчән һәм нейрочелтәр ясаганнан да яхшырак булырга тиеш. Сез үз тарихыгызны сөйләгән сүзләр, шулай ук, ясалма интеллект язганнан да яхшырак булырга тиеш.
Фәнүз ХӘБИБУЛЛИН әзерләде.
Шул ук вакытта...
Башкортстанда бу өлкәдә 9 меңнән артык субъект эшли. Узган елда креатив индустрияләрдә эшкуарлар саны 30 процентка арткан. Реклама һәм PR, программа белән тәэмин итү, гастрономия, арт-индустрия һәм дизайн аеруча актив үсә.
Новости партнеров