+14 °С
Болытлы
Көнүзәк
14 Май , 15:15
Беларусьта яшәүче башкортлар турында китап тәкъдим ителде
14 майда Башкортстан Фәннәр академиясе президиумының һәм Русия Фәннәр академиясе Уфа федераль тикшеренү үзәгенең киңәйтелгән утырышы үтте. Аның кысаларында Елизавета Квилинкованың “Башкиры в Беларуси: этнокультурная идентичность сквозь призму межэтнического взаимодействия” дигән китабы тәкъдим ителде һәм фикер алышу булды.
Беларусьта яшәүче башкортлар турында китап тәкъдим ителде
Утырышта галимнәр, Белорус тарихи-мәдәни үзәге һәм республика Халыклар дуслыгы йорты җитәкчеләре, шулай ук Башкортстанның Беларустагы элекке вәкиле Константин Климин катнашты. Чараны Башкортстан Фәннәр академиясе президенты Камил Рамазанов алып барды
Тарих фәннәре докторы, доцент, Беларусь Милли фәннәр академиясенең Кондрат Крапива исемендәге Сәнгать белеме, этнография һәм фольклор институтының әйдәүче фәнни хезмәткәре Елизавета Квилинкова чарада катнашучыларны быел Минскиның “Беларуская навука” нәшриятында дөнья күргән фәнни хезмәт белән таныштырды.
– Безнең республикалар арасындагы ике яклы мөнәсәбәтләр 2021 елда активлашты, ул вакытта Беларуська Радий Хәбиров җитәкчелегендәге Башкортстан делегациясе килде, - дип билгеләп үтте китап авторы. - Нәкъ менә шул вакытта мондый тикшеренү идеясе туды. Башта сүз монография турында барды, әмма нәтиҗәдә мин шулкадәр күп материал җыйдым, ул тулы бер китапка җитте.
Беларустагы башкорт диаспорасына инде йөз елдан артык. Башкортларның күбесе анда СССР таркалган чорда яшәгән – меңнән артык кеше. Ләкин киләчәктә аларның бер өлеше Башкортстанга әйләнеп кайта. 2019 елга Беларусь Республикасында 339 башкорт яши, күбесенчә Минскида һәм Гомель өлкәләрендә. Күпчелеге катнаш никахларда тора, ләкин үзләренең этномәдәни үзенчәлекләрен саклый.
Китап шактый күләмле килеп чыкты. Анда алты бүлек һәм утыздан артык параграф-бүлек бар. Ул этнология, социология, культурология һәм антропологияне дә кертеп, төрле өлкәләрне колачлый. Хезмәтнең яңалыгы – 2021 елдан бирле үзем җыйган кыр материалларыннан файдалану. Ул чакта мин татар-башкорт җәмгыятен өйрәндем, һәм башкортлар бу җәмгыятьнең бер өлеше буларак каралды. 2024 елдан алар минем тикшеренүемнең төп объекты булды. Беренче тапкыр Беларусь башкортлары фәнни тикшеренү объекты булды. Китап башкорт диаспорасын Беларусь җәмәгатьчелеге тарихына кертә, алар аның бер өлешенә әверелә. Бу – башкорт диаспорасына багышланган беренче китап, дип уйлыйм.
Монографиядә этнология фәнендә беренче мәртәбә Беларустагы башкортлар тикшерелә: аларның саны һәм таралуы, этномәдәни һәм дини тәңгәллеге, этнотел идентификациясе үзенчәлекләре, “Чишмә” татар-башкорт берләшмәсе эшчәнлеге, Беларусь белән Башкортостан арасындагы хәзерге замандагы хезмәттәшлек юнәлешләре. Китапта диаспора шартларында башкортларның этнотел идентификациясе үзенчәлекләре (шул исәптән “туган тел”, “этник тел”, “көндәлек аралашу теле” төшенчәләренең нисбәте), мәдәни җайлашу һәм традицияләрне саклау стратегияләре, милләтара хезмәттәшлекнең үзенчәлеге (аерым алганда, татар‑башкорт берлеге эчендәге бәйләнешләр), демографик һәм социаль факторларның (диаспора саны, гаилә тибы, мигрантлар буыны) тиңдәшлек сакланышына йогынтысы, җәмгыятьне берләштерүдә дини һәм мәдәни институтларның роле, башкортларның Беларусьның социаль-мәдәни үсешенә керткән өлешенә тирән анализ бирелгән. Фәнни хезмәт автор тарафыннан тупланган кыр материалларына нигезләнгән. 2021-2025 елларда сораштыру барышында алынган мәгълүматлар беренче тапкыр фәнни әйләнешкә кертелә. Бу китап башкортларны Беларусьның этник бергәлекләре тарихына кертә. Хезмәт этнология, этносоциология, мәдәни антропология өлкәсендәге белгечләр өчен, шулай ук, башкорт диаспораларындагы процесслар белән кызыксынучы киң даирә укучылар өчен тәгаенләнгән.
Автор фикеренчә, Беларусьта яшәүче башкортларда этнотел идентификациясенең “комбинацияле” тибы күзәтелә. Тел, мәдәни һәм дини якынлык нәтиҗәсе буларак, татар-башкорт бәйләнешләре мөһим роль уйный. Тәңгәллекнең сакланышы буынга бәйле: беренче буында ул ачыграк чагыла, алдагы буыннарда катнаш никахлар һәм белорус мохитенә интеграция тәэсирендә трансформацияләнергә мөмкин. Беларусь күпмилләтле мохит буларак чыгыш ясый, анда башкорт диаспораның милли-мәдәни үсеш өчен барлык мөмкинлекләр тудырылган.
Чарада Башкорт энциклопедиясе институтының бүлек мөдире Булат Латыйпов “Белорусы Республики Башкортостан и башкиры в Республике Беларусь” фәнни-белешмәсен әзерләү барышы белән таныштырды.
Фото: Фәнүз Хәбибуллин
Тарих фәннәре докторы, доцент, Беларусь Милли фәннәр академиясенең Кондрат Крапива исемендәге Сәнгать белеме, этнография һәм фольклор институтының әйдәүче фәнни хезмәткәре Елизавета Квилинкова чарада катнашучыларны быел Минскиның “Беларуская навука” нәшриятында дөнья күргән фәнни хезмәт белән таныштырды.
– Безнең республикалар арасындагы ике яклы мөнәсәбәтләр 2021 елда активлашты, ул вакытта Беларуська Радий Хәбиров җитәкчелегендәге Башкортстан делегациясе килде, - дип билгеләп үтте китап авторы. - Нәкъ менә шул вакытта мондый тикшеренү идеясе туды. Башта сүз монография турында барды, әмма нәтиҗәдә мин шулкадәр күп материал җыйдым, ул тулы бер китапка җитте.
Беларустагы башкорт диаспорасына инде йөз елдан артык. Башкортларның күбесе анда СССР таркалган чорда яшәгән – меңнән артык кеше. Ләкин киләчәктә аларның бер өлеше Башкортстанга әйләнеп кайта. 2019 елга Беларусь Республикасында 339 башкорт яши, күбесенчә Минскида һәм Гомель өлкәләрендә. Күпчелеге катнаш никахларда тора, ләкин үзләренең этномәдәни үзенчәлекләрен саклый.
Китап шактый күләмле килеп чыкты. Анда алты бүлек һәм утыздан артык параграф-бүлек бар. Ул этнология, социология, культурология һәм антропологияне дә кертеп, төрле өлкәләрне колачлый. Хезмәтнең яңалыгы – 2021 елдан бирле үзем җыйган кыр материалларыннан файдалану. Ул чакта мин татар-башкорт җәмгыятен өйрәндем, һәм башкортлар бу җәмгыятьнең бер өлеше буларак каралды. 2024 елдан алар минем тикшеренүемнең төп объекты булды. Беренче тапкыр Беларусь башкортлары фәнни тикшеренү объекты булды. Китап башкорт диаспорасын Беларусь җәмәгатьчелеге тарихына кертә, алар аның бер өлешенә әверелә. Бу – башкорт диаспорасына багышланган беренче китап, дип уйлыйм.
Монографиядә этнология фәнендә беренче мәртәбә Беларустагы башкортлар тикшерелә: аларның саны һәм таралуы, этномәдәни һәм дини тәңгәллеге, этнотел идентификациясе үзенчәлекләре, “Чишмә” татар-башкорт берләшмәсе эшчәнлеге, Беларусь белән Башкортостан арасындагы хәзерге замандагы хезмәттәшлек юнәлешләре. Китапта диаспора шартларында башкортларның этнотел идентификациясе үзенчәлекләре (шул исәптән “туган тел”, “этник тел”, “көндәлек аралашу теле” төшенчәләренең нисбәте), мәдәни җайлашу һәм традицияләрне саклау стратегияләре, милләтара хезмәттәшлекнең үзенчәлеге (аерым алганда, татар‑башкорт берлеге эчендәге бәйләнешләр), демографик һәм социаль факторларның (диаспора саны, гаилә тибы, мигрантлар буыны) тиңдәшлек сакланышына йогынтысы, җәмгыятьне берләштерүдә дини һәм мәдәни институтларның роле, башкортларның Беларусьның социаль-мәдәни үсешенә керткән өлешенә тирән анализ бирелгән. Фәнни хезмәт автор тарафыннан тупланган кыр материалларына нигезләнгән. 2021-2025 елларда сораштыру барышында алынган мәгълүматлар беренче тапкыр фәнни әйләнешкә кертелә. Бу китап башкортларны Беларусьның этник бергәлекләре тарихына кертә. Хезмәт этнология, этносоциология, мәдәни антропология өлкәсендәге белгечләр өчен, шулай ук, башкорт диаспораларындагы процесслар белән кызыксынучы киң даирә укучылар өчен тәгаенләнгән.
Автор фикеренчә, Беларусьта яшәүче башкортларда этнотел идентификациясенең “комбинацияле” тибы күзәтелә. Тел, мәдәни һәм дини якынлык нәтиҗәсе буларак, татар-башкорт бәйләнешләре мөһим роль уйный. Тәңгәллекнең сакланышы буынга бәйле: беренче буында ул ачыграк чагыла, алдагы буыннарда катнаш никахлар һәм белорус мохитенә интеграция тәэсирендә трансформацияләнергә мөмкин. Беларусь күпмилләтле мохит буларак чыгыш ясый, анда башкорт диаспораның милли-мәдәни үсеш өчен барлык мөмкинлекләр тудырылган.
Чарада Башкорт энциклопедиясе институтының бүлек мөдире Булат Латыйпов “Белорусы Республики Башкортостан и башкиры в Республике Беларусь” фәнни-белешмәсен әзерләү барышы белән таныштырды.
Фото: Фәнүз Хәбибуллин
