Студент СВОда дрон операторы булыр өчен академик ял алган

Махсус хәрби операциядә катнашучылар үзләренең хезмәтләре һәм махсус хәрби операция зонасында куелган хәрби бурычларны үтәүләре турында сөйләделәр, турыдан-туры хәрби хезмәт барышыннан алынган вакыйгалар белән уртаклаштылар, шулай ук Русия Оборона министрлыгы белән контракт төзүнең үзенчәлекләрен аңлаттылар.

Телемостның төп каһарманы рядовой Инил Солтанов булды. Егет Стәрлетамак шәһәрендәге колледжның өченче курсында укыган. Ул академик ял алган, Русия Оборона министрлыгы белән махсус контракт төзегән һәм хәзер оптик җепселле FPV-дрон операторы вазыйфасында хезмәт итә. Дрон операторы очрашуда катнашучыларга үзенең хезмәткә килү мотивациясе турында сөйләде, илнең Оборона министрлыгы тарафыннан бирелә торган җиһазларны һәм экипировканы күрсәтте, шулай ук хәрби-исәп белгечлеген үзләштерүгә бәйле шәхси тәҗрибәсе белән уртаклашты.

- Мин механик белгечлегенә укый идем. Әлбәттә, бу “хәзер үк контракт төзим дә китәм” дигән кинәт кенә кабул ителгән карар булмады. Мин аны озак уйладым. Әни белән әтигә ничек әйтергә икән дип тә борчылдым. Мин алар белән һәр көн саен элемтәдә торам. Әти-әнием мине герой дип атый. Мин аларга фотолар җибәрәм, алар миңа үзләренекен юллый. Алар көн саен хәлләремне сорашып тора, хәтта бүген нәрсә ашаганыма кадәр кызыксына. Монда туклану бик яхшы, барысы да җитәрлек.

Без хәзер уку үтәбез, иң мөһиме – теорияне яхшы белү. Укуның якынча 80 проценты – теоретик дәресләр, калган 20 проценты – очышлар. Без дроннарның төзелешен, антенналарны, тапшыргычларны, пропеллерларны, рамнарны, фюзеляжларны, аккумуляторларны, программа тәэминатын һәм махсус программаларны өйрәндек – гомумән, бөтен нигезне үзләштердек. Өйрәнәсе һәм истә калдырасы мәгълүмат бик күп. Махсус хәрби операция тәмамланганнан соң укуымны дәвам итәргә, гаилә корырга һәм гражданлык өлкәсендәге эшемне дәвам итәргә теләр идем, — диде Инил Солтанов.

Чара узган Ырынбур өлкәсенең хәрби комиссариатында пилотсыз системалар гаскәрләре подразделениесе командалыгы вәкиле, Русия Герое капитан Тельман Уралбаев илнең Кораллы Көчләрендәге югары технологияләргә нигезләнгән яңа төр гаскәрләрнең бүгенге көндә аеруча актуаль һәм зур ихтыяҗга ия булуын билгеләп үтте.

- Хәзер мин кыска вакытлы ялда. Ял вакытында студентларга чынбарлыкта алгы сызыкта ниләр булып ятуы турында сөйләү өчен хәрби комиссариатка килдем. Алар турыдан-туры: „Анда хәлләр ничек?“, „Нәрсә була?“, „Бу чыннан да шулаймы?“ – дип сораулар бирә ала. Безнең хәрбиләр бернәрсәне дә яшермичә, барлык сорауларга җавап бирергә әзер.

Безнең батальон азат иткән Покровск шәһәрендә без тыныч халык белән очраштык. Алар безне шатланып каршы алды, кочаклап каршы алдылар. Неонацистлар алардан рәхимсез рәвештә мыскыл иткән. Дошман чигенгәндә шәһәрне тәртипсез рәвештә утка тотты, анда тыныч халыкмы яки Русия Кораллы Көчләре хәрбиләреме булуына карамастан һөҗүм итте. Шуңа күрә пилотсыз системалар, иң беренче чиратта, штурм төркемнәренә ут белән ярдәм күрсәтү өчен кирәк. Безнең өчен иң мөһиме – штурмчы исән калсын һәм өенә әйләнеп кайтсын. Моңа ирешү өчен безгә ут белән ярдәм күрсәтү мөмкинлекләрен киңәйтергә һәм нәтиҗәлелеген арттырырга кирәк.

Хәзер пилотсыз системалар актив үсә, ә аларның подразделениеләре югары төгәллек белән һөҗүмнәр ясый. Без тыныч халык артына яшеренгән, кешеләрне тере калкан итеп файдаланган дошманга каршы көрәшәбез. Безнең бурыч – халыкны азат итү. Пилотсыз очу аппаратлары ярдәмендә без дошманны ачыклыйбыз һәм юк итәбез, әмма шул ук вакытта тыныч халыкка зыян китермәү өчен барысын да эшлибез, – дип сөйләде Тельман Уралбаев.

Телемост барышында махсус хәрби операция зонасыннан югары һәм урта махсус уку йортлары вәкилләре белән элемтәгә пилотсыз системалар гаскәрләре батальоны командиры урынбасары, хәрби-сәяси эш буенча җаваплы Салават Вәлиев тә чыкты.

- Телемост барышында без пилотсыз системаларның бурычларын һәм функцияләрен аңлатырга, аларның ни өчен кирәк булуын һәм әһәмиятен җиткерергә тырыштык. Шулай ук катнашучылар хезмәт шартларын, безнең көнкүрешне һәм башкарылган бурычларны яхшырак аңласын өчен сөйләдек. Бездә махсус контракт буенча сайлап алу үткәрелә, ягъни контракт бер елга төзелә. Безнең батальонда төрле яшьтәге хәрбиләр хезмәт итә, алар арасында студентлар да бар. Аларның кайберләре программист, ә кайберләре моңа охшаш һөнәрләр белән элек бөтенләй шөгыльләнмәгән. Әмма алар хезмәт итәргә тели, бу юнәлеш белән кызыксына, үзләренең белемнәрен һәм күнекмәләрен камилләштерергә омтыла. Контракт вакыты тәмамлангач, хәрби хезмәткәр хезмәттән азат ителә. Бу вакыт дәвамында аларга дәүләт тарафыннан каралган барлык ярдәм чаралары һәм социаль гарантияләр күрсәтелә. Бездә пилотсыз очу аппаратлары операторларын башка подразделениеләргә күчерү катгый рәвештә тыела. Бу тыю аларның күпкырлы махсус әзерлек үтүе һәм үз өлкәләрендә югары квалификацияле, ихтыяҗ зур булган белгечләр булуы белән бәйле, — дип сөйләде Салават Вәлиев.

Пилотсыз очу аппаратлары подразделениесендә әзерлек бер ярым ай дәвам итә. Бу чорда яңа килгән хәрбиләр FPV-дроннарны җыю һәм сүтү күнекмәләрен үзләштерә, махсус симуляторларда шөгыльләнә, микросхемаларны эретеп ябыштырырга өйрәнә. Аннан соң дәресләр кече квадрокоптерлар ярдәмендә дәвам итә. Дрон операторлары очу аппаратларын һавага күтәрергә һәм хәвефсез рәвештә җиргә төшерергә өйрәнә. Бу хакта пилотсыз очу аппаратлары исәбенең җитәкчесе Андрей Горбунов сөйләде.

- Боларның барысын үзләштергәч, без чын FPV-дроннар белән эшләүгә күчәбез. Очабыз, һавада бер урында эленеп торырга өйрәнәбез. Дронны акрын очырырга кирәк. Әйткәндәй, тиз очарга теләсә кем диярлек өйрәнә ала. Ә безнең өчен иң мөһиме – аны ашыкмыйча һәм төгәл итеп идарә итү. Дошманга акрын гына якын килергә, аның кайда яшеренгәнен ачыкларга һәм юк итәргә кирәк. Моннан тыш, штурм төркемнәренә кирәкле әйберләрне – азык-төлекне, суны, даруларны һәм башка кирәк-яракларны да китереп бирергә туры килә. Оператор кирәкле ноктаны белә, шунда очып килә, квадрокоптерны утырта, йөкне калдыра һәм кире әйләнеп кайта. Үзем FPV-дрон белән эшләргә бер ярым айдан артык вакыт эчендә өйрәндем. Моңа кадәр танкчы, механик-йөртүче булып хезмәт иттем. Махсус хәрби операция зонасында 2022 елдан бирле хезмәт итәм. Сватово, Кременная, Авдеевка һәм Покровск юнәлешендәге хәрби операцияләрдә катнаштым, — диде Андрей Горбунов.

Фото: Башинформ