+17 °С
Дождь
Барысы да Жиңү өчен
13 Августа , 14:08
Хәтерне саклау - бүгенге тарихны киләчәк буыннарга тапшыру
Башкортстанда махсус хәрби операциядә катнашучыларның һәм тыл хезмәтчәннәренең батырлыгы турындагы тарихи хәтерне саклау эше системалы төс ала.
Хәтерне саклау - бүгенге тарихны киләчәк буыннарга тапшыру
12 августта Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров рәислегендә махсус хәрби операция чорында республика халкының хәрби һәм хезмәт батырлыкларын мәңгеләштерү мәсьәләләре буенча комиссия утырышы узды. Көн тәртибендәге мәсьәләләрдән күренгәнчә, сүз аерым геройлар турында истәлекләр туплау белән генә чикләнми. Республика алдында бүгенге вакыйгаларны документаль, фәнни һәм мәдәни яктан теркәп, алардан киләчәк буыннар өчен системалы тарихи мирас булдыру бурычы тора.
Тарих фронт сызыгында гына язылмый
Республика җитәкчелеге СВО тарихын бары тик хәрби хәрәкәтләр белән генә бәйләп карамый. Радий Хәбиров билгеләп үткәнчә, фронтта хезмәт итүче хәрбиләр, мобилизацияләнгәннәр, иреклеләр һәм волонтерлар белән беррәттән, тылда эшләүче кешеләрнең дә өлеше зур.
Сәнәгать һәм авыл хуҗалыгы предприятиеләрендә эшләүчеләр, икътисади һәм азык-төлек иминлеген, оборона потенциалын ныгытуга өлеш кертүчеләрнең барысы да бүгенге тарихи процессның аерылгысыз өлеше. Димәк, республикада хәтер сәясәте «алгы сызык — тыл» дигән ясалма бүленешкә түгел, ә аларның үзара бәйләнешенә нигезләнә.
Бу җәһәттән «Барысы да Җиңү өчен» принцибы аеруча мөһим. Ул хәрби батырлыкны һәм көндәлек хезмәтне бер максат тирәсендә берләштерә. Киләчәктә СВО чоры тарихын өйрәнгәндә дә нәкъ менә шушы комплекслы караш вакыйгаларның тулы картинасын булдырырга мөмкинлек бирәчәк.
Документлар туплау — вакыт белән ярыш
Комиссия утырышында яңгыраган саннар хәтерне саклау эшенең инде шактый зур колач алуын күрсәтә. Республикада 3,6 меңнән артык аудио һәм видеоматериал җыелган. Алар арасында репортажлар, документаль фильмнар, хәрбиләр һәм командирлар белән әңгәмәләр бар.
Милли архивка эшкәртү һәм тасвирлау өчен 4 меңнән артык документ тапшырылган, муниципаль архивларда 1,6 меңнән артык саклау берәмлеге тупланган.
Ләкин монда иң мөһим мәсьәлә саннарның күплегендә генә түгел. Тарихи документның кыйммәте — аның конкрет кеше язмышын һәм чорның рухын саклый алуында.
Шуңа күрә шәхси архивлар белән эшләү аерым әһәмияткә ия. Фотосурәтләр, хатлар, видеоязмалар, шәхси әйберләр рәсми хрониканы кеше язмышы белән тулыландыра. Алар аша статистика артында конкрет шәхесне — аның гаиләсен, тормышын, карарларын, хисләрен күрергә мөмкин.
Шул ук вакытта мондый материалларны җыю зур әдәплелек һәм саклык таләп итә. Геройларның гаиләләре белән эшләгәндә шәхси чикләрне, якыннарының теләген һәм архив материалларын тапшыру тәртибен исәпкә алу мөһим. Хәтерне җәмәгать милкенә әйләндерү шәхси кайгы һәм гаилә серләрен ачу хисабына булырга тиеш түгел.
Журналистикадан — тарихи чыганакка
СВО чорында Башкортстан медиалары тарафыннан тупланган материаллар киләчәктә мөһим тарихи чыганакка әверелергә мөмкин. Журналистларның репортажлары, интервьюлары, документаль фильмнары һәм махсус проектлары вакыйгаларны шул чорда ук терки.
Мисал өчен, «Башкортстан» телерадиокомпаниясе хезмәткәрләре СВО зонасына 39 тапкыр командировкага барган һәм якынча 1,3 мең репортаж әзерләгән. «Геройлар вакыты» проектының 222 чыгарылышы, «СВОлыларны ташламыйбыз» программасының 120дән артык чыгарылышы һәм «СВО яңалыклары» программасының 270тән артык чыгарылышы эфирга чыккан.
Бу эшнең әһәмияте ике юнәлештә күренә. Беренчедән, җәмәгатьчелек бүгенге вакыйгалар турында оператив мәгълүмат ала. Икенчедән, бүгенге медиа материаллар иртәгә тарихи чыганак була ала.
Шуңа күрә киләчәктә мондый материалларны саклау, каталоглаштыру һәм фәнни әйләнешкә кертү мәсьәләсе дә актуаль булачак. Репортаж — ул бары тик яңалык түгел; дөрес сакланган очракта ул чорның кешеләрен, телен, җәмгыятьтәге кәефне һәм көндәлек тормышын чагылдырган документка әверелә.
Мәдәният хәтерне шәхси тәҗрибәгә әйләндерә
Тарихи хәтерне саклауның икенче мөһим юнәлеше — мәдәният. Чөнки архив документы фактны терки, ә театр, кино, әдәбият һәм күргәзмә шул фактны кеше өчен аңлаешлы һәм эмоциональ итеп җиткерә.
Башкортстан театрларында СВОда катнашучылар һәм аларның гаиләләре тарихларына нигезләнгән 10 спектакль куелган. Алар 30дан артык шәһәр һәм районда күрсәтелгән. «Башкортстан» киностудиясе документаль фильмнар чыгара, мәдәният учреждениеләре концертлар, күргәзмәләр һәм очрашулар оештыра.
2023 елның сентябреннән башлап, 15 мең СВО катнашучысы һәм аларның 343 мең гаилә әгъзасы ташламалы шартларда 49 мең мәдәни чарада катнашкан.
Бу күрсәткечләр мәдәниятнең хәтер сәясәтендәге ролен генә түгел, ә социаль интеграция коралы буларак әһәмиятен дә күрсәтә. Геройлар һәм аларның гаиләләре җәмәгать тормышының актив өлеше булып кала, ә аларның тәҗрибәсе мәдәни киңлектә чагылыш таба.
Фактны саклау гына түгел, аны аңлау да кирәк
Утырышта СВО темасын социаль-гуманитар фәннәр кысаларында өйрәнү тәкъдиме дә яңгырады. Бу — хәтер эшенең яңа баскычка чыгуын күрсәтә.
Тарих, политология, философия, мәдәният белеме кебек фәннәр кысаларында интервьюлар, архив документлары һәм шәхси шаһитлыклар кулланып, бүгенге вакыйгаларны комплекслы өйрәнергә мөмкин. Хәрбиләр, ветераннар, туганнар, волонтерлар һәм тыл хезмәтчәннәре белән әңгәмәләр сугыш тәҗрибәсенең шәхси ягын, көндәлек тормышны, җәмгыятьтәге кәефне һәм кешеләрнең психологик халәтен теркәргә ярдәм итә.
Мондый мәгълүматларны фәнни эшкәртү һәм соңыннан Милли архивның махсус фондына тапшыру киләчәктә зур тикшеренү базасы булдырырга мөмкин.
Бу эштә Уфа фән һәм технологияләр университеты, Русия хәрби-тарихи җәмгыятенең республика бүлеге, Башкортстан Башлыгы каршындагы дәүләт хезмәте һәм идарә академиясе, «Ватанны саклаучылар» фонды филиалы, иҗтимагый оешмалар һәм муниципалитетлар катнашырга әзер.
Хәтер — бер тапкыр үткәрелә торган акция түгел
Башкортстанда башланган эшнең төп үзенчәлеге — ул аерым чаралар җыелмасы түгел, ә хәтерне формалаштыруның күп баскычлы системасына әверелә бара. Аның нигезендә архив, журналистика, китап нәшрияты, фән, театр, кино, музейлар һәм иҗтимагый оешмалар тора.
Монда иң зур ресурс — вакытында җыелган беренчел чыганаклар. Кеше истәлеге онытыла, документлар югала, шәхси архивлар таркала ала. Шуңа күрә бүген тупланган һәр хат, фотосурәт, интервью яки видеоязма киләчәк өчен уникаль чыганак булырга мөмкин.
Шул ук вакытта хәтерне саклауның максаты бары тик үткәнне искә төшерү түгел. Ул җәмгыятьнең үз-үзен аңлавына, төрле буыннар арасындагы бәйләнешкә һәм яшьләрнең тарихи фикерләвенә йогынты ясый. Радий Хәбировның балалар һәм яшьләр арасында СВО турында китаплар һәм басмаларны активрак куллану бурычын куюы да шуңа бәйле.
Нәтиҗәдә, Башкортстанда бүгенге вакыйгаларның «тарихын киләчәк өчен» язу процессы бара. Аның уңышы тупланган материалларның саны белән генә түгел, аларның ни дәрәҗәдә дөрес саклануы, тикшерелүе, системалаштырылуы һәм киләчәк буыннарга вакыйгаларның объектив картинасын һәм кешеләрнең шәхси язмышларын саклап җиткерүе белән билгеләнәчәк.
Тарихи хәтер — үткәнне саклау гына түгел. Ул бүгенге вакыйгаларга мәгънә бирү һәм иртәгәге буыннарга нинди мирас калдырачагыбызны хәзердән үк билгеләү.
Тарих фронт сызыгында гына язылмый
Республика җитәкчелеге СВО тарихын бары тик хәрби хәрәкәтләр белән генә бәйләп карамый. Радий Хәбиров билгеләп үткәнчә, фронтта хезмәт итүче хәрбиләр, мобилизацияләнгәннәр, иреклеләр һәм волонтерлар белән беррәттән, тылда эшләүче кешеләрнең дә өлеше зур.
Сәнәгать һәм авыл хуҗалыгы предприятиеләрендә эшләүчеләр, икътисади һәм азык-төлек иминлеген, оборона потенциалын ныгытуга өлеш кертүчеләрнең барысы да бүгенге тарихи процессның аерылгысыз өлеше. Димәк, республикада хәтер сәясәте «алгы сызык — тыл» дигән ясалма бүленешкә түгел, ә аларның үзара бәйләнешенә нигезләнә.
Бу җәһәттән «Барысы да Җиңү өчен» принцибы аеруча мөһим. Ул хәрби батырлыкны һәм көндәлек хезмәтне бер максат тирәсендә берләштерә. Киләчәктә СВО чоры тарихын өйрәнгәндә дә нәкъ менә шушы комплекслы караш вакыйгаларның тулы картинасын булдырырга мөмкинлек бирәчәк.
Документлар туплау — вакыт белән ярыш
Комиссия утырышында яңгыраган саннар хәтерне саклау эшенең инде шактый зур колач алуын күрсәтә. Республикада 3,6 меңнән артык аудио һәм видеоматериал җыелган. Алар арасында репортажлар, документаль фильмнар, хәрбиләр һәм командирлар белән әңгәмәләр бар.
Милли архивка эшкәртү һәм тасвирлау өчен 4 меңнән артык документ тапшырылган, муниципаль архивларда 1,6 меңнән артык саклау берәмлеге тупланган.
Ләкин монда иң мөһим мәсьәлә саннарның күплегендә генә түгел. Тарихи документның кыйммәте — аның конкрет кеше язмышын һәм чорның рухын саклый алуында.
Шуңа күрә шәхси архивлар белән эшләү аерым әһәмияткә ия. Фотосурәтләр, хатлар, видеоязмалар, шәхси әйберләр рәсми хрониканы кеше язмышы белән тулыландыра. Алар аша статистика артында конкрет шәхесне — аның гаиләсен, тормышын, карарларын, хисләрен күрергә мөмкин.
Шул ук вакытта мондый материалларны җыю зур әдәплелек һәм саклык таләп итә. Геройларның гаиләләре белән эшләгәндә шәхси чикләрне, якыннарының теләген һәм архив материалларын тапшыру тәртибен исәпкә алу мөһим. Хәтерне җәмәгать милкенә әйләндерү шәхси кайгы һәм гаилә серләрен ачу хисабына булырга тиеш түгел.
Журналистикадан — тарихи чыганакка
СВО чорында Башкортстан медиалары тарафыннан тупланган материаллар киләчәктә мөһим тарихи чыганакка әверелергә мөмкин. Журналистларның репортажлары, интервьюлары, документаль фильмнары һәм махсус проектлары вакыйгаларны шул чорда ук терки.
Мисал өчен, «Башкортстан» телерадиокомпаниясе хезмәткәрләре СВО зонасына 39 тапкыр командировкага барган һәм якынча 1,3 мең репортаж әзерләгән. «Геройлар вакыты» проектының 222 чыгарылышы, «СВОлыларны ташламыйбыз» программасының 120дән артык чыгарылышы һәм «СВО яңалыклары» программасының 270тән артык чыгарылышы эфирга чыккан.
Бу эшнең әһәмияте ике юнәлештә күренә. Беренчедән, җәмәгатьчелек бүгенге вакыйгалар турында оператив мәгълүмат ала. Икенчедән, бүгенге медиа материаллар иртәгә тарихи чыганак була ала.
Шуңа күрә киләчәктә мондый материалларны саклау, каталоглаштыру һәм фәнни әйләнешкә кертү мәсьәләсе дә актуаль булачак. Репортаж — ул бары тик яңалык түгел; дөрес сакланган очракта ул чорның кешеләрен, телен, җәмгыятьтәге кәефне һәм көндәлек тормышын чагылдырган документка әверелә.
Мәдәният хәтерне шәхси тәҗрибәгә әйләндерә
Тарихи хәтерне саклауның икенче мөһим юнәлеше — мәдәният. Чөнки архив документы фактны терки, ә театр, кино, әдәбият һәм күргәзмә шул фактны кеше өчен аңлаешлы һәм эмоциональ итеп җиткерә.
Башкортстан театрларында СВОда катнашучылар һәм аларның гаиләләре тарихларына нигезләнгән 10 спектакль куелган. Алар 30дан артык шәһәр һәм районда күрсәтелгән. «Башкортстан» киностудиясе документаль фильмнар чыгара, мәдәният учреждениеләре концертлар, күргәзмәләр һәм очрашулар оештыра.
2023 елның сентябреннән башлап, 15 мең СВО катнашучысы һәм аларның 343 мең гаилә әгъзасы ташламалы шартларда 49 мең мәдәни чарада катнашкан.
Бу күрсәткечләр мәдәниятнең хәтер сәясәтендәге ролен генә түгел, ә социаль интеграция коралы буларак әһәмиятен дә күрсәтә. Геройлар һәм аларның гаиләләре җәмәгать тормышының актив өлеше булып кала, ә аларның тәҗрибәсе мәдәни киңлектә чагылыш таба.
Фактны саклау гына түгел, аны аңлау да кирәк
Утырышта СВО темасын социаль-гуманитар фәннәр кысаларында өйрәнү тәкъдиме дә яңгырады. Бу — хәтер эшенең яңа баскычка чыгуын күрсәтә.
Тарих, политология, философия, мәдәният белеме кебек фәннәр кысаларында интервьюлар, архив документлары һәм шәхси шаһитлыклар кулланып, бүгенге вакыйгаларны комплекслы өйрәнергә мөмкин. Хәрбиләр, ветераннар, туганнар, волонтерлар һәм тыл хезмәтчәннәре белән әңгәмәләр сугыш тәҗрибәсенең шәхси ягын, көндәлек тормышны, җәмгыятьтәге кәефне һәм кешеләрнең психологик халәтен теркәргә ярдәм итә.
Мондый мәгълүматларны фәнни эшкәртү һәм соңыннан Милли архивның махсус фондына тапшыру киләчәктә зур тикшеренү базасы булдырырга мөмкин.
Бу эштә Уфа фән һәм технологияләр университеты, Русия хәрби-тарихи җәмгыятенең республика бүлеге, Башкортстан Башлыгы каршындагы дәүләт хезмәте һәм идарә академиясе, «Ватанны саклаучылар» фонды филиалы, иҗтимагый оешмалар һәм муниципалитетлар катнашырга әзер.
Хәтер — бер тапкыр үткәрелә торган акция түгел
Башкортстанда башланган эшнең төп үзенчәлеге — ул аерым чаралар җыелмасы түгел, ә хәтерне формалаштыруның күп баскычлы системасына әверелә бара. Аның нигезендә архив, журналистика, китап нәшрияты, фән, театр, кино, музейлар һәм иҗтимагый оешмалар тора.
Монда иң зур ресурс — вакытында җыелган беренчел чыганаклар. Кеше истәлеге онытыла, документлар югала, шәхси архивлар таркала ала. Шуңа күрә бүген тупланган һәр хат, фотосурәт, интервью яки видеоязма киләчәк өчен уникаль чыганак булырга мөмкин.
Шул ук вакытта хәтерне саклауның максаты бары тик үткәнне искә төшерү түгел. Ул җәмгыятьнең үз-үзен аңлавына, төрле буыннар арасындагы бәйләнешкә һәм яшьләрнең тарихи фикерләвенә йогынты ясый. Радий Хәбировның балалар һәм яшьләр арасында СВО турында китаплар һәм басмаларны активрак куллану бурычын куюы да шуңа бәйле.
Нәтиҗәдә, Башкортстанда бүгенге вакыйгаларның «тарихын киләчәк өчен» язу процессы бара. Аның уңышы тупланган материалларның саны белән генә түгел, аларның ни дәрәҗәдә дөрес саклануы, тикшерелүе, системалаштырылуы һәм киләчәк буыннарга вакыйгаларның объектив картинасын һәм кешеләрнең шәхси язмышларын саклап җиткерүе белән билгеләнәчәк.
Тарихи хәтер — үткәнне саклау гына түгел. Ул бүгенге вакыйгаларга мәгънә бирү һәм иртәгәге буыннарга нинди мирас калдырачагыбызны хәзердән үк билгеләү.
