+30 °С
Облачно
Гәзиткә язылу
Барлык яңалыклар
Дөнья бу...
18 июль , 19:31

“Мине синең кебек аңлаган кеше юк, апам!”

Рәвия сеңлесен әллә ишетмәде, әллә җавап бирергә кирәк тапмады, тәрәзә төбендәге гөлләрне кипкән яфракларыннан тазартуын дәвам итте.Күптән “якты йөз” күрмәгән гөлләр дә хәстәрлекле куллар, җан җылысын тоеп, аның игътибарын үзләренә юнәлдергән иде, бугай. Чәчәкле гөл кадерле була, диләр. Ярата Рәвия аларны! Кулыннан килсә, бөтен дөньяны аллы-гөлле, хуш исле, әллә кайдан үзләренә тартып торган, күңелләрне юк-бардан чистарткан, яшәү көче өстәгән гөл-чәчәкләргә күмәр иде. Үзләре үскән төп йортлары да шау чәчәктә утыра иде. Кызларга да күчми калмаган гөлләр ярату. Алай гына да түгел, ике ир туганының хатыннары да, матурлыкка мөкиббән киткән кешеләр булып чыкты: шәһәр фатирлары да, бакчалары да оранжерея диярсең! Сеңлесенең генә менә соңгы вакытта кулы җитми гөлләренә. Ишек алдындагыларын сөйлисе дә юк. Ике ел элек тормыш иптәшен югалтканнан соң, үзе дә сәламәтлеккә туймавы тәэсир итмичә калмагандыр. Үсәсе чәчәк таптауда да үсә, дисәләр дә, әрем төбенә гөл үсәмени! ”Балалары да булмады, ичмасам! Минем Таһирым гүр иясе булса да, Аллаһка шөкер, балалар кайтып йөриләр, кулдан килгәнчә ярдәмнәреннән ташламыйлар”.

“Мине синең кебек аңлаган кеше юк, апам!”
“Мине синең кебек аңлаган кеше юк, апам!” Зөһрәнең икенчегә кабатланган сүзләре бу юлы игътибарсыз калмады. Рәвия аңа карап елмайды. Бу елмаюда, гүя: “Рәхмәт, туганым, без дә бер-беребезне аңламагач, кем аңлар соң?” — дигән мәгънә ята иде. Кычкырып әйтмәсә дә, Зөһрә аның уйларын ишеткәндәй: “Юк, апа, мин синең кебек булалмадым... гафу ит”, — диде дә, яшьләренә буылды. “Ярый, булганы үткән инде хәзер, алдагы көннәрдә бер-беребезгә терәк булыйк, без бит бары ике бөртек кенә кыз туганнар”, — дип Рәвия, сеңлесе янына килеп, юрганын төзәткәләп куйды.
— Апа, утыр әле яныма. Килгәннән бирле чокынасың да чокынасың, ташла, эш бетми ул.
— Өлгергәнчә, булдыралганча караштырыйм димен инде. Опе­рациядән соң сиңа сакланырга кирәк.
— Шулай инде анысы. Тик үзеңә дә алтмыш биш яшь бит, апа, шуңа да кыенсынам.
— Бер дә кыенсынма! Сәламәт тәнгә физик эш бер бәйрәм генә ул. Син кирәкмәгән нәрсә уйлама, йоклап алырга тырыш. Мин ашарга әзерләп алам.
Апасы артыннан аш-су бүлмәсенең ишеге ябылгач, Зөһрә күзләрен йомды. Йокларга бик тырышса да булдыра алмады. Тегеннән бер уй, моннан бер уй килеп чыгып, аны тарткалады, йолкыды. Шәһәр читендә, олылар әйтмешли, “сарай кадәр” йорт салып чыкканнарына да егерме елдан артык вакыт узып киткән икән. “Шулка­дәр зур нигә кирәк?“ — диючеләр дә булды заманында. Ләкин башкалардан һәрвакыт өстен булырга өйрәнгән Зөһрә шулай теләде. Ире төзелеш трестында директор булып эшләсен дә, кешенекеннән артык булмасын, имеш! Кияүгә чыкканнан бирле май да бал эчендә генә йөзде Зөһрә. Маратның әтисе район җитәкчесе бул­ган өчен генә түгел, ул үзе дә бик тырыш иде. Студент елларында төзелеш отрядларында эшләп ярыйсы гына җыйган акчасы да, өйлә­нешкәч, тәүдә баш инженер, аннары җитәкче булып китүе дә, өстенә өстәп кенә торды. Тик тормышларының бер китек җире бар иде — Аллаһы Тәгалә аларга бала бәхете бирмәде. Кырык яшькә җиткәнче, үзен артык нык яраткан Зөһрә, моңа артык пошыргаланып бармады. Елына берничә тапкыр ял йортында, диңгез буйларында арка кыздырып ятулары аңа күңеллерәк тоелды. Гел яшь, сәламәт килеш торырмын дигән уйлар гына иде аның башында. Берсеннән-берсе затлы киемнәр болай да чибәр Зөһрәне тагын да күркәмрәк итте. Дуслар, туган­нар, хезмәттәшләр белән җые­лышып утырганда, башкалардан аерылып торуын сизеп, сөенеп туялмый, җаны очынып күкләргә оча иде. Ире дә аңа карата үтә дә ихтирамлы һәм игътибарлы булды: “Йолдызым!” дип кенә эндәште. Кеше хәлен кеше белми, үз башына төшмәсә, диюләре очраклы түгел. Яшьли генә тол калган апасы­ның йөрәгендә нинди утлар янганын ул белмәде дә, аңларга да теләмәде. Рәвия ялгыз яшәүнең авырлыгы турында ары-бире сүз кузгатса, аны ярты юлдан туктатыр иде: “Апа, бер син генә тол калгансыңмы әллә, дөнья тулы синең кебекләр белән. Тотасың да зарланасың, тота­сың да зарла­насың! Җизнине без үтермәгән бит, балаларың бар, ялгыз түгелсең. Акчаны миннән күбрәк эш­лисең әле, мескенләнмә!”
Рәвия бер-ике тапкыр шундый искәртүләрдән соң эндәшмәс булды. Юк, матди ярдәм сораганы юк аның, исәбе дә юк иде. Бары бердәнбер кыз туганым дип кенә эчен бушатасы килүдән әйтелгән сүзләрен сеңле­се­нең гаепкә алуы аның йөрәген әр­нетте. Әйе, сеңлесе кебек аз сәгатькә генә риза булып укытып йөрмәде ул, шуңа хезмәт хакы начар булмады. Дүрт баласының бер җилкәдә булып, аларны үстереп, укытып, олы юлга чыгару өчен җәйге ялларында колхоз басуында чөгендер утауга да һич авырсынмыйча йөрде ул. Авыл Советы җитәкчесе вазыйфасын да тартырга туры килде. Шуңа күрә, матди яктан әллә ни авырлык күрмәде. Тик сыңар канатыңның юклыгы иң авыр сынауларның берсе икәнен югалтканнар аңлыйдыр. Түгәрәк өстәл артына бергә чәйләп утырыр кешең­нең кадере ул үзе китеп баргач кына беленә икән... Менә шундый чакларда бер ояда канат чыгарган кан туганнары аңлар дип, ачыласы килә. Тик күп вакыт каты стенага килеп бәре­ләсең дә, маңгаеңнан чәч­рәп килеп чыккан канны күрсәтмәс өчен, килгән якка атлап китеп бара­сың...
Зөһрәнең ире Марат кинәт кенә инсульт белән китеп баргач, иң беренче булып аның хәленә кергән кеше, әлбәттә, апасы булды. Баштарак сеңлесе аны шулай булырга тиеш дип кабул итте. Аның: “Апа, улың белән киленең хәзер үзләре дә дөнья көтәрлек, күч тә кил минем яныма. Йортның иркенлеген беләсең, үзең теләгәнчә яшәргә мөмкинлек бар”, — дигәнен Рәвия кире дә какмады, ризалык та бирмәде. Өч ай аның янында яшәгәч, үзләренә кайтырга җыена башлады. Балалары белән көн дә телефон аша сөйләшеп торсалар да, җанлы аралашуга җитәме соң?! Ярый ла, олы улы гаиләсе белән башкалада яшәгәч, килеп-китеп йөриләр. Калган өчесе авылда, менә кайтыр, менә кайтыр дип көтеп торалар. Төп йортта яшәгән кече улының балалары: “Дәү әни, сагындык!” дип кат-кат кабатлаулары соңгы вакытта колакларында инде чыңлап тора башлады. Аннары... Таһирын ничек ташлап китәргә соң? Зиярәт кылып, ничә еллар әз генә булса да, юаныч алып яши ич. Дөрес, хатын-кызларга аны еш кылырга ярамаганын белә ул. Догада иң мөһиме — ихласлык. Шуңа күрә, кайда укыса да, ялгышлык булмас, кабул гына булсын. Исән чагында бергә корган оясыннан, үстергән бакчаларынан, салган сукмакларыннан башка ничек яшәр соң? Хәләле сулаган һаваны сулаудан, ул эчкән суларны эчүдән дә тагын кадерлерәк ни бар? Сеңлесе дә кызганыч. Ире исән чагындагы кебек, йорт-бакча тирәсендә эшләүче­ләре дә юк хәзер. Дус-ишләре әлегә хәл-әхвәл белешеп торалар да, тик күпме­гә барыр, анысы да билгеле түгел. Чөнки аларның күбесе тәлинкә ялаучылар булганы гади күзгә дә аңла­шылып тора. Шулай да, барысын да бер рәткә куеп булмый. Туганлык, дуслык, игелек, изгелек кадерен белү­челәр бар әле, бар... Ләкин һәр­кемнең үз дөньясы, үз эше, үз кыйбласы. Аларны, бер яктан, гаепләп тә булмый. Ниндидер югалтуга дучар бул­ган, бәхетсезлеккә юлыккан, кайгы кичергән, сәламәт­леген югалткан кешеләрнең күбесе, Җир шары күчәре үзенең тирәли әйләнергә тиеш дип кабул итә башлый. Гомер буе игътибар үзәгендә булган Зөһрә дә, әлбәттә, нәкъ шулай булганын тели иде.
Рәвия ел әйләнәсе сеңлесе янында тормаса да, аның янында еш булды. Чүп өстенә чүмәлә, дигәндәй, күптән түгел генә Зөһрәгә катлаулы операция кичерергә туры килде. Дәваханәдән кайтуына апасы тагын килеп җитте.
“Мине синең кебек аңлаган кеше юк, апам!” Бу сүзләрне әйткәндә, Зөһрә яшьләренә буыла. Аның күз алдыннан әллә күпме вакыйгалар тезелеп үтеп китә. Бүген сабый урынына караган апасына уйламыйча әйткән сүзләре, элекке битарафлыгы йөрәген телеп-телеп ала. Ә апасы, аны тизрәк аякка бастырырга теләп, белгән догаларын укый, гөлләренә җан өрә, йөрәк җылысын кушып, аш-су әзерлә­вен белә...

Люция Әблиева.


Автор:Миләүшә Латыйпова