Кышкы могҗиза

Гыйнвар ае. Яңа елның беренче атналары. Яңа яуган ап-ак кар, салкында шарт-шорт килгән агачлар, морҗалардан күтәрелгән зәңгәрсу төтен — барысы да тормышның үз агымында баруын искәртә иде. Көннәр кыска, төннәр озын. Әмма авыл кешесе өчен гыйнвар — ял итү вакыты гына түгел, уйлану, нәтиҗә ясау, киләчәккә өмет баглау чоры да.

Бер кечкенә төпкел авылда да тормыш үз җае белән бара. Кемдер иртән торып мал-туарын карый, икенчеләр кар көрәп капкасын ача, ә кайберәүләр инде клубка барып, гәзиттә язылган яңалык­ларны укып кайта. Әмма бу гыйнвар әлеге авыл халкы өчен аеруча истәлекле булыр дип беркем дә уйламагандыр.
Гыйнварның унөче иде. Төнлә көчле буран котырды. Таң атканда авыл урамнары танымаслык булып үзгәргән: юлларны кар күмгән, кайбер капкаларны бөтенләй табарлык түгел. Авыл читендә яшәүче Зөфәр абый иртән ишеген ачып чыккач, үз күзләренә үзе ышанмады: капка төбендә зур гына төргәк ята иде.
– Бу ни тагын? – дип, ул башта аптырап торды.
Зөфәр абый – гомере буе механизатор булып эшләгән, хәзер лаеклы ялдагы алтмыштан узган кеше. Авылда аны туры сүзле, ярдәмчел, әмма артык күп сөйләргә яратмый дип беләләр.
Төргәккә якынрак килгәч, ул аннан ниндидер ыңгырашу ишетте. Куркып та, кызыксынып та, карны читкә этеп, төргәкне ачты. Эчендә... калын юрганга төрелгән бала иде. Бала еламый, әмма күзләре ачык, үзе салкыннан дерелди.
– Я Раббым… – дип пышылдады Зөфәр абый.
Бу хәбәр авылда тиз таралды. Берничә минут эчендә күршеләр җыелды, кемдер фельдшерга шалтыратты, икенче берәүләр авыл Советы рәисенә хәбәр итте. Баланы Зөфәр абыйның өенә алып керделәр, мичне кыздырдылар, кайнар чәй әзерләделәр.
Фельдшер Гөлсинә апа килеп җиткәч, сабыйны тикшереп карады.
– Исән, Аллаһка шөкер. Туңмаган, әмма салкын алган. Ашыгыч рәвештә район дәваханә­сенә алып барырга кирәк, – диде ул.
Бу хәбәр район, республика күләмендә таралды. “Гыйнвар буранында табылган бала” дигән сүзләр бер кешене дә битараф калдырмады. Әмма иң кызыгы алда иде әле.
Баланы дәваханәгә алып киттеләр, тик аның кемнеке икәне билгесез иде. Документлары юк, бернинди язулар да табылмады. Баланы табиблар якынча бер яшьлек дип билгеләде.
Авыл халкы бу хәлне үзенчә кабул итте. Кемдер: “Бу – сынау”, – диде. Икенчеләр баланы кызганып өзгәләнде. Ә өченчеләр моны чын могҗизага тиңләде.
Зөфәр абый исә тынычлыгын югалтты. Аның күңеле шул бала янында калды. Көн саен дәва­ханәгә шалтыратып, хәлен белешеп торды. Бер атнадан аның хәле яхшырды, табиблар аны балалар йортына җибәрергә җыену­ларын әйтте.
Шулвакыт Зөфәр абый кинәт кенә карар кабул итте.
– Мин аны үземә алам, – диде ул авыл Советы рәисенә. – Ялгыз кеше мин, йорт зур, күңел буш. Аллаһ аны минем капка төбенә юкка гына китереп салмаган.
Бу сүзләр авыл халкын тагын да ныграк тетрәндерде. Зөфәр абыйның хатыны күп еллар элек вафат булган, балалары булмаган. Ул гомере буе эш белән генә яшәгән, хәзер исә язмыш аңа яңа мәгънә бирә кебек.
Документлар эшләнде, комиссия килде, тикшерү узды. Барысы да канун буенча барды. Ниһаять, гыйнвар ахырында бала Зөфәр абый өенә кайтты. Аңа Айдар исеме куштылар – “ай кебек якты булсын” дигән теләк белән.
Авылда тормыш кинәт җанланып китте. Кемдер балага кием алып килде, икенчеләр уенчык, өченче берәүләр – акча. Клубта хәйрия концерты оештырдылар, мәктәп укучылары кулдан ясалган бүләкләр тапшырды.
Гыйнвар салкын булса да, кешеләрнең күңелләре җылынды. Кичләрен Зөфәр абый өендә ут сүнми башлады. Ул балага бишек җырлары җырлады, үзе белгән кадәр әкиятләр сөйләде. Кайчак күршеләр кереп, киңәш-табыш итеп утыра иде.
– Кара син аны, – диде беркөнне күрше Гариф абый. – Син дә үзгәрдең бит, Зөфәр. Яшәреп киттең.
– Дөрес, – дип елмайды Зөфәр абый. – Яшәүнең яме кайтты.
Карлар эреп бетмәгән, әмма көннәр бераз озая башлаган иде. Бер кичне авылга чит машина килеп керде. Аннан яшь кенә бер хатын төште, куллары дерелди, күзләре яшьле. Ул авыл Советына керде дә, калтыранган тавыш белән:
– Мин баламны эзлим… – диде.
Ачыклый торгач, бу хатынның авыр хәлгә калуы, ялгыз булуы, вакытлыча акылын югалтып, баласын калдырып китүе мәгълүм булды. Әмма ул үкенгән, эзләгән, һәм, ниһаять, бире­гә килгән.
Бу хәбәр авыл халкын икегә бүлде. Кемдер аны ачу­лан­ды, ике­нче­ләр кызганды. Иң авыры Зөфәр абыйга булды. Ул Айдарга ияләшкән, аны үз баласыдай күрә иде.
Очрашу тыныч узды. Хатын елады, гафу үтенде. Зөфәр абый озак кына дәшми утырды, аннары:
– Бала – ана өчен, – диде. – Мин аны сакладым гына. Хәзер син сакла.
Айдар әнисе кулына күчте. Әмма Зөфәр абый ялгыз калмады. Авыл халкы аны тагын да ныграк хөрмәт итә башлады. Ә Айдар китеп барганда аңа елмаеп кулын болгады.
Бу тарих кешеләргә бер гади хакыйкатьне искәртте: бу дөнья сынаулардан гына түгел, могҗи­залардан да тора. Салкын кыш уртасында да җылылык табып була. Иң мөһиме – кешелекле булып калу.
Авыл халкы өчен бу – онытылмаслык гыйнвар булды.