“Салым каникуллары” нәтиҗә бирерме?

— Кече һәм урта бизнес нәтиҗәле дәүләт ярдәменнән, аек акыллы салым сәясәтеннән башка үсешә алмый, — диде Башкортстанның Кече эшкуарлыкны үстерү һәм аңа ярдәм итү фонды генеральный директоры Денис Мусин. — Бу эшне ничек оештырырга мөм­кин? Төбәк башлыклары лизинг буенча субсидия, шәхси бизнес оештыруга грант, беренче лизинг түләвенә субсидия һәм башка төрле ярдәм чаралары тәкъдим итә. Бизнес вәкиллә­ренең 75 проценты турыдан-туры ярдәм алу яклы. Укуга, консультацияләргә һәм инфраструктур ярдәмгә мох­таҗлар да бар. Эшкуарларга ярдәм итү үзәге оештырырга тәкъдим итәбез. Башкорт­стан­ның кайбер төбәкләренең бизнеска ярдәм итү мөмкинлеге юк. Нәтиҗәдә, мондый районнарда эшкуарларга максатына ирешү авырлаша. Үзәк бу мәсьәләне хәл итәргә дә ярдәмләшә алыр иде. Биредә бер үзенчәлеккә игътибар итү мөһим. Ярдәм күрсәткәнче, эшкуарларны укыту күздә тотыла. Белемен камилләштергән бизнес вә­килләре акчаны нинди максатта файдаланырга кирәклеген ачык беләчәк һәм күңелсез хәлләргә тарымаячак.
Әйткәндәй, Башкортстанда 2013-14 елларда эшкуарлыкка ярдәм күрсәтү муниципаль программалары финанслана. Узган елда бу максатка 278 миллион сум акча бүленгән. Шуның 63 миллион сумы муниципаль бюджеттан булуы мөһим. 146 миллион сумы эш башлаучы кече бизнеска юнәлтелгән. Лизинг түләүләрен субсидияләүгә 130 миллион сум тотылган. Бу юнәлештә эш быел да дәвам итә. Бүленгән 279 миллион сумның 54 миллион сумы муниципаль бюджетка туры килә. Саннардан чыгып фикер йөртсәң, эшкуарларга ярдәм итү үзәге оештыруның кирәге дә юк сыман. Программа кысаларында 4,5 миллион сум акча бүленгән Салават шәһәрендә, 3 миллион сум бүленгән Баймак районында да шундый фикергә килерләр. Ә менә бер тиен дә бүленмәгән Борай районы, Межгорье шәһәре эшкуарлары нишләргә тиеш? Мәсьәләнең төбенә төшенсәң, үзәкнең кирәклеге аңлашыла.
— Русия Президенты Владимир Путин Федераль җые­лышка еллык Юлламасында эшкуарларны борчыган мәсьә­ләләргә җитди игътибар бүлде, — диде Эшкуарлык һәм туризм буенча дәүләт комитеты рәисе Вячеслав Гыйләҗет­динов. — Киләсе елдан башлап Русиядә яңа гына оештырылган кече бизнес ике елга кадәр салымнардан азат ите-ләчәк. “Салым каникуллары” эшкуарларга аягына басарга ярдәм итәчәк. Бизнеска зыян салучы законнар чыгару чиклә­нәчәк һәм өч ел дәвамында эшкуарларның предприя­тие­ләренә нигезсез тикшерүләр килмәячәк. Тикшерү ысуллары да камилләшәчәк. Тикшерү нәтиҗәләре махсус чыганакта җәмгыять игътибарына тәкъ­дим ителәчәк. Мондый нәти­җәләрдә безнең дә өлешебез бар. Башка төбәкләр сыман, эшкуарларның киңәш-теләк­ләрен ил җитәкчелегенә җитк­е­рергә тырыштык. Ниһаять, максатыбызга ирештек. Хәзер кул кушырып утырмаска, яңа мөмкинлекләрдән нәтиҗәле файдаланырга кирәк. Ничек дисезме? Бер төркем Башкортстан эшкуарларын АКШка, Кытайга, Италиягә һәм бизнес үсешкән башка илләргә тәҗ­рибә өйрә­нергә җибәрү күздә тотыла. Барсыннар, өйрәнсен­нәр һәм белемнәрен республика икътисадын үсте­рү өчен эшкә җик­сеннәр. Безнең төбәк­тә уңыш­лы тамыр җәяр­дәй 5-6 юнә­лешне сайлап алачакбыз.
Ил җитәкчелегенең бизнеска йөз белән борылуында Русиянең икътисади санкция­ләр камавында калуы да сәбәпче. Үзгәртеп корудан соң илдә бик күп дәүләт пред­приятиеләре, хуҗалыклар бөлде. Базарда алар продукциясен чит илнекеләр алыштырды. Алай гына түгел, чит ил фермерларын, корпора­цияләрен үзебез чакырып китердек. Бүген АКШ боерыгы буенча алар чемоданын җыя башлады. Базарда бушаган урынны кемнәр алыр? Кытай, Азия, Латин Америкасы илләренә генә өмет итеп яшәргә ярамый. АКШның куллары озын, йогынтысы көчле. Үзебезнең куәтләрне тергезү мөһим. Кемнән үрнәк алырга? Иран да берничә ел элек санкцияләр камавында калды. Кыска гына вакытта бу илдә кече бизнес, авыл хуҗа­лыгы, сәнәгать тамырдан үзгәреш кичерде. Хәзер Иран, үзен-үзе азык-төлек белән тәэмин итүдән тыш, күршеләрен дә ашата. Бу илдә бизнес та үсеш кичерә. Мөгаен, Русиядә гамәлгә ашырылучы реформалар да нәти­җәле булыр.