Инвестиция – үсеш нигезе

Башкортстан байтак күрсәткечләр буенча бүген Русиянең тотрыклы икътисадлы һәм бюджетлы, ныклы субъекты исәпләнә. Әмма икътисади үсештә исә ил күләмендә сүлпәнлек күзәтелә. Бу шулай ук Башкортстанда да чагылмый калмый. Ничек кенә булмасын, гомумдәүләт проектларын тормышка ашыра барып, икътисади үсешкә ирешергә, социаль тотрыклылыкны тәэмин итәргә кирәк. Ә тотрыклылык һәм үсешнең нигезе – икътисадка инвестицияләр җәлеп итү. Билгеле булуынча, җитештерүне арттыруга юнәлеш тотып, средстволарны яңа предприятиеләр төзүгә яисә бул­ганнарын камилләштерүгә, заманча техника һәм технологияләрне үзләштерүгә салу (тотыну) “инвестиция” дип атала. Шулай ук мәгарифне үстерүгә, сәламәтлек саклауны камилләштерүгә тотынылган акчаларны да “киләчәккә инвестицияләр” дип атыйлар. Ягъни, гадиләштереп әйткәндә, алар – эш урыннары, хезмәт хакы һәм салымнар социаль-икътисади иминлек дигән сүз.

Хәбәр ителүенчә, узган атнада Владимир Путин видеоконференция режимында “Стратегик башлангычлар агентлыгы”­ның Күзәтчелек советы утырышын уздырды. Анда агентлык җитәкчесе Светлана Чупшева: “Русия төбәкләренең инвестиция мохите буенча рейтингында Башкортстан 9нчы урында тора”, дип белдерде. Ил Президенты, Башкортстан Хөкүмәте эшен бәяләп: “Идел буе традицион рәвештә тиз темплар белән, нәтиҗәле үсә. Идел буе федераль округы төбәкләре арасында, тулаем илдә, инвестклимат сыйфаты буенча Татарстан лидер булып тора, әмма Башкортстан аңа якынлаша бара, – диде Президент. – Радий Фәритович, Татарстанны кайчан узачаксыз?”

“Республикалар үзара хезмәт­тәшлек итә, бу – безнең өчен дә, күршеләребез өчен дә көчле стимул. Без аларны тугандаш республика дип атыйбыз. Без тырышабыз, әлбәттә, бу күпмедер вакытны алачак. Алар безнең өчен күпмедер дәрәҗәдә остазлар, тәҗрибә уртаклашабыз, әмма аларга якынлашабыз”, — диде Башкортстан Башлыгы.

Радий Хәбиров киңәшмәдәге чыгышында төбәкнең уңышка нигез салу тәҗрибәсе, оештыру һәм финанс-икътисад инстру­ментларының тулы линейкасын булдыру (индустриаль парклар, махсус икътисади зона), бизнеска административ басымны киметү турында сөйләде.

Башкортстан икътисадына җәлеп ителгән инвестицияләргә килгәндә, үткән елда инвес­тицияләр күләме – 13,6 процентка, бу елның беренче кварталында 18 процентка арткан.

Башкортстан Башлыгы Владимир Путинга төбәкләргә күрсәтелгән ярдәм өчен рәхмәт белдерде һәм республиканың бизнеска дәүләт ярдәменең 30 миллиард сумлык ике пакетын тәкъдим итүен, шуның нәтиҗә­сендә икътисадны тотрыкландыра алу турында әйтте. “Без үсешнең яңа юлларын эзлибез, хәзер бизнесны һәм фәнне тоташтыру өстендә эшлибез, монда мөмкин булган үсеш нокталарының берсен күрәбез. Евразия фәнни үзәге булдырылды, эре структуралар ярдәм итәргә әзер. Дөнья дәрәҗә­сендәге конкурсларда катнашырга әзерләнәбез, ярдәм итүегезне сорыйбыз”, — диде Радий Хәбиров.

“Мин сезне ишеттем, яхшы, бу турыда уйларбыз”, — дип җавап бирде Владимир Путин.

Индустриаль парклар, махсус икътисади зона, Башкортстан тәҗрибәсе, дигәннән. Билгеле булуынча, Башкортстанда сәнәгать-җитештерү тибындагы “Алга” махсус икътисади зонасы булдырылды. Бу – махсус юридик статуслы һәм эшкуарлар өчен ташламалы салым шартлары булган территория. “Алга” зонасы Ишембай һәм Стәр­летамак районнары чикләрен­дә урнашкан. Ул “Стәрлетамак-Ишембай-Салават” агломерациясен үстерүгә көчле этәргеч бирәчәк, анда заманча производстволар эшкә кушылачак. Шулай ук Белорет, Бәләбәй, Благовещен, Нефтекама һәм Күмертау шәһәрлә­рендә алгарышлы үсеш террито­рияләре барлыкка килде. Икътисади тотрыксызлык чорында аеруча “моношәһәр”ләрдә яшәү­челәр кыенлык кичерә (моношәһәр дип бер яки ике предприятиесе генә булып, бюджетлары, нигездә, шулар түләгән салымнардан тупланган, урындагы социаль-икътисади проблемаларны хәл итү шушы предприятиеләр эшчәнлегенә бәйле территория­ләрне атыйлар).
2008 елдагы өзеклек вакытында, мәсәлән, моношәһәрләр шактый авырлыкларга тарыды. Шул чордан алып кече шәһәр­ләрдә икътисадны төрләндерү, аларда яңа җитештерү куәтләре булдыру буенча максатлы эш башланды. Русия Икътисади үсеш министрлыгы башлангычы һәм төбәкләрдәге властьлар тырышлыгы белән аерым республика, край һәм өлкәләрдә – махсус икътисади зона (ОЭЗ), икенчеләрендә тизләтелгән социаль-икътисади үсеш терри­торияләре (ТОСЭР) төзү турында карарлар кабул ителде. Кагыйдә буларак, ТОСЭР әзер инфраструктуралы төбәктә оештырыла, бу статус 10 елга бирелә, соңрак биш елга озайтылырга да мөмкин.

Башкортстан Башлыгы билге­ләгәнчә, республика икътисадына инвестицияләр җәлеп итү көн кадагыннан төшми. Бу юнәлештә эшчәнлекне активлаштыру исә халыкның тормыш сыйфатын югары баскычка күтәрү, гомумән, республиканы тагын да уңыш­лырак төбәккә әверелдерү максатын куя.

Радий Хәбиров һәр атна саен Хөкүмәт әгъзалары һәм инвесторлар катнашлыгында республика икътисадына инвести­цияләр җәлеп итүгә булышуга юнәлтелгән “Инвестиция сәгате” дигән утырыш үткәрә. Мондый утырышлар һәр район һәм шә­һәрдә үтә, төбәк үзен­чәлек­ләреннән чыгып, тиешле карарлар кабул ителә.

Мәсәлән, “ПромЦентр” индустриаль паркының генеральный директоры Павел Васильев “Башинформ” агентлыгына белдер­гәнчә, инвесторлар өчен төп дәртләндерүче факторларның берсе – Башкортстан Башлыгы Радий Хәбировның инвести­цияләр җәлеп итү проблемасы белән шәхсән шөгыльләнүе. “Республика Башлыгы башлап җибәргән “Инвест­сәгать” карарларны тиз кабул итү һәм аларны даими контрольдә тоту механизмына әверелде, – диде ул. – Аларда барлык карарлар ачыктан-ачык һәм контроль астында кабул ителә. Элегрәк вәгъдәләр күп булды, барысы да сүздә генә кала килде.

Безнең индустриаль паркка кагылышлы мисал китерәм. Үткән елның гыйнварында без “Инвестсәгать”нең берсендә 9,5 мең квадрат метрга яңа корпус төзү буенча инвестпроект белән булдык, һәм июльдә без аны файдалануга тапшырдык. Июнь ахырында узган “Сәнәгать сәгате”ндә без Радий Фәрит улына тагын бер проект тәкъдим иттек һәм ул безне июль ахырында “Инвестсәгать”кә чакырды. Инвестор өчен иң мөһиме – хакимиятнең үтәкүренмәлелеге, кирәкмәгән административ киртә­ләр булмау. Бизнес Башкортстанда боларның барысы да барлыгын күрде. Муниципалитетларда уза башлаган инвестиция сәгатьләре дә үз ролен уйнады. Инвесторлар урындагы хакимиятнең дә алар белән бер максатка эшләвен аңлый”.