Казахстан – төп стратегик партнерыбыз!

17 декабрьдә форум кысаларында Уфаның “Торатау” Конгресс-холлында Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров республика башкаласына Халыкара бизнес атнасында катнашу өчен килгән “Кече һәм урта эшкуарлыкны үстерү буенча федераль корпорация” җәм­гыятенең генеральный директоры Алек­сандр Исаевич белән очрашты. Яклар үзара хезмәттәшлек перспективалары, төбәктә эшкуарлыкка ярдәм механизмнары һәм аларны камил­ләштерү мөмкинлекләре турында фикер алышты.
– Халыкара бизнес атнасы ел ахырында уза һәм, әйтергә кирәк, эшкә йомгак ясый: бизнес үзен ничек хис итә һәм алдагы елга нинди мәсьәләләр куела? – диде Радий Хәбиров. – Ел коронавирус пандемиясе шартларында барлык тармаклар өчен дә шактый катлаулы булды, әмма бизнеска яр­дәм итәргә тырыштык. Яр-дәм чаралары­ның өч пакетын кабул иттек, ә кертелгән барлык чикләү­ләрне дә игътибар белән тикшерәбез, чөнки бу бизнеска нык суга. КУЭ корпорациясе линиясе буенча ярдәм алган эшкуарларга рәхмәт сүзләрен җит­керә­сем килә. Алар 230дан артык, һәм бу сумма җитди. Арытаба да сезнең белән шулай нәтиҗәле эшләргә өметләнәбез.
Александр Исаевич, үз чиратында, Башкортстан Башлыгына кече һәм урта бизнеска ярдәм өчен рәхмәт белдерде һәм төбәккә файдалы булачак яңа ярдәм чаралары турында сөйләде. Очрашу ахырында Радий Хәбиров һәм Александр Исаевич Башкортстан Хөкү­мәте белән Кече һәм урта эшкуарлыкны үстерү буенча федераль корпорация арасында үзара ярдәмләшеп эшләү һәм хезмәттәшлекне үстерү турында килешүгә кул куйдылар.

Арытаба форум кысаларында республика бизнес-активы белән “Ачык диалог” пленар очрашуы уз­ды. Анда төбәкнең власть органнары, бизнесны үсте­рү институтлары, эшкуар-ларның иҗти­магый берләш­мәләре җи­тәк­челәре һәм вәкилләре, аерым алганда, шәхси эшкуарлардан алып, эре ком­панияләр директорларына кадәр катнашты. Башкортстан муниципа­литетла­ры­ның барлык бизнес-структуралары да ике яклы аралашуга кушылды. Фикер алышуның төп темасы – катлаулы пандемия шартларында эшкуарлыкка яр­дәм итүдә дәүләт һәм биз­несның мөнәсәбәтләре. Дискуссиянең модераторлары – “Кече һәм урта эшкуарлыкны үстерү буенча федераль корпорация”нең генеральный директоры Александр Исаевич һәм республиканың Эшкуарлык буенча дәүләт комитеты рәисе Нияз Фазылов катнашлыгында Русиянең танылган радио- һәм телетапшырулар алып баручысы, кинорежиссер Александр Гордон. Аңа Бәләбәй районы бизнес-шерифы Татьяна Горденко ярдәм итте. Ул модераторның “Башкортстанда бизнес-шерифлар кемнәр ул?” – дигән соравына җавап бирде.

– Без – эшкуарны барлык структуралар белән тоташтыручы чылбырның бер буыны. Бу уникаль институтка ике ел, әмма ул республикада үзенең нәтиҗә­лелеген раслады инде. Эшне башлап җибәрү яки хезмәт күрсәтүне оештырудан алып барлык сораулар белән эшкуар хәзер иң беренче чиратта муниципаль бизнес-шерифка мөрәҗә­гать итә. Ә арытаба без бизнеска бергәләп юл тота­быз, – диде Татьяна Горденко.

Корпорация башлыгы кече һәм урта эшкуарлыкка ярдәм итү төре һәм форматы даими үзгәреп торуын билгеләде. Илнең күп кенә төбәк­ләрендә Корпорация сынау проектларын башлап җибә­рә, уңышлы килеп чыкса, алар бөтен ил буенча таратыла.

– Хөкүмәт Рәисе Михаил Мишустин безнең гамәл­дәге КоАПка үзгәрешләр кертү буенча закон проектын хуплады һәм тиздән аны федераль парламентта караячаклар, язгы сессиядә ул кабул ителер дип көтә­без. Анда без­нең дүрт башлангычыбыз бар, – диде Александр Исаевич.
Форумның соңгы көнен­дә Уфага эш сәфәре белән Казахстан Премьер-министры Әскар Мамин җитәк­челегендәге делегация килде. Мөхтәрәм кунакларны аэропортта Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров каршы алды. Арытаба Радий Хәбиров белән Әскар Мамин Башкорт­стан­ның милли герое Салават Юлаев һәйкәленә чәчәк­ләр салдылар.

Соңыннан Радий Хәби­ров белән Әскар Мамин ике республиканың икътисади хезмәттәшлегенә багышланган бизнес-диалогта катнашты. Бизнес-диалогны ачып, Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров Уфага эш сәфәре белән килгән Казахстан делегациясен сәламләде һәм республи­каның тугандаш дәүләт белән хезмәттәшлек юнә­леш­ләрен билгеләде.

Арытаба сүз Башкортстан белән Казахстан арасында турыдан-туры авиаочыш ачу планлаштырылуы һәм уртак проектларны гамәлгә ашыру турында барды.
– Уфа белән Нур-Солтан арасында авиарейслар санын билгеләдек. Пандемия белән хәл нормаль­ләшүгә, ике башкала арасында һава юллары ачылачак. Рейсларны “Азимут” авиакомпаниясе атнага ике тапкыр башкарачак, – диде Радий Хәбиров.

Республика җитәкчесе белдерүенчә, Казахстан – Бәйсез Дәүләтләр Берлеге киңлегендә Башкорт­стан­ның төп партнеры. Шул ук вакытта сәүдә әйләнеше структурасында төрле тар­макларның йөзләгән продукциясе бар.

Радий Хәбиров Башкортстан делегациясенең агымдагы елның сентяб­рендә Казахстанга сәфәре нәтиҗәләре буенча юл картасы төзелүен билгеләп үтте. Ул тармак багланышларына, шул исәптән сәнә­гать җиһазлары, авыл хуҗа­лыгы продукциясе, азык-төлек сәнәгате һәм авыл хуҗалыгы техникасы белән үзара тәэмин итүне арттыруга юнәлтелгән.

Шулай ук, Радий Хәби­ров ике төп проектны аерып күрсәтте. Беренчесе – Башкортстан белән “Евразия икътисади үзәге” комплекслы инвестицион проекты. Икенчесе – югары сыйфатлы химия продукциясе җитештерү буенча “Павлодар” ирекле икътисади зонасында уртак предприятие төзү. Уртак предприятие базасында югары технологияле производстволар оештыру планлаштырыла. Чималны комплекслы эшкәр­тү, базарда их­тыяҗ зур бул­ган югары дәрәҗәдәге продуктларны, беренче чиратта, цирконий оксихлоридын – элек Бәй­сез Дәүләтләр Берлеге илләрендә җитеш­терелми торган югары сыйфатлы химия продуктын җитештерү тәэмин ителә­чәк.
“Евразия икътисади үзә­ге” комплекслы инвестицион проектын Башкортстанда берлектә тормышка ашыру төбәкләрнең көн-дәш­лекле өстенлекләрен һәм махсуслашуын бер чылбырга – чимал чыгарудан алып, импортны алыштыручы продукция җи­теш­терүдә катнашучы пред­приятиеләрне берләш­те­рергә мөмкинлек бирәчәк. Башкортстан Казахстан бе­лән бергә интеграцион процессларны үстерү өчен Евразия икътисади берләш­мәсе кысаларында сынау проекты була ала. Төбәк Башлыгы Казахстан делегациясе сәфәре партнерлыкны ныгытуга, яңа перспективалы килешүләргә чыгуга хезмәт итәчәк, дигән ышаныч белдерде.

Шул ук вакытта Казахстан Хөкүмәте Премьер-министры Әскар Мамин бизнес-диалог барышында Казахстан белән Башкортстан арасында товар әйләнеше елына бер миллиард долларга кадәр артырга тиеш, дип белдерде. Аны Радий Хәбиров та хуплады, ул әлеге сан рәсми һәм эшлекле даирәләр өчен ориентир булырга һәм бу күрсәткечләргә ирешү өчен барлык шартлар да бар, дип билгеләп үтте.

Әскар Мамин Казахстан делегациясенең Башкортстанга сәфәре мөнәсә­бәтләрне үстерүгә этәргеч бирәчәк, ә аларның деле­гациясенең Халыкара бизнес атнасында катнашуы күркәм традициягә әвере­лер, дигән ышаныч белдерде.

Арытаба Радий Хәбиров һәм Әскар Мамин катнашлыгында ике республика предприятиеләре хезмәт­тәшлек турында берничә килешү төзеде. Имзалау Уфа­ның “Торатау” конгресс-холлында Халыкара бизнес атнасы мәйдан­чы­гында узды.

“Башкортстан сода компаниясе” генеральный директоры Эдуард Давыдов һәм Казахстанның “Каустик” идарәсе рәисе Ермек Ток­ма­гамбәтов “Павлодар” махсус икътисади зонасында химия кластеры булдыру проектын гамәлгә ашыру­ның төп принциплары турында килешүгә кул куйдылар. Анда титан-цирконий яткылыкларын комплекслы эшкәртүне тәэмин итәчәк берничә югары технологияле производство оештырырга ниятлиләр. Фаразланган инвестицияләр кү­ләме 1 миллиард доллар булган проект 1 240 яңа эш урыны булдырырга мөмкин­лек бирәчәк, химия һәм лак-буяу сәнәгатенең төп тармакларында импортны алыш­тыруны тәэмин итәчәк. Аерым алганда, проект кысаларында БДБда цирконий оксихлоридын чыгару буенча бердәнбер җитештерү комплексы барлыкка килә­чәк.

“ОргНефтеГаз” республика фәнни-җитештерү берләшмәсенең генеральный директоры Владислав Жданов һәм Qazaq National Product Казахстан компаниясе идарәсе әгъзасы Адил Упабәков нефть-газ тармагы предприятиеләре өчен инженерлык хезмәт­ләре күрсәтү өлкәсендә хез­мәт­тәшлек турында килешү­не имзаладылар.
Хәләл индустриясен үс­терү буенча республика үзәге директоры Илнур Мөхәммәтҗанов һәм Казах­станның стандартлаштыру һәм метрология институты (КазСтандарт) генеральный директоры Габит Мөхәм-бәтов “Хәләл” продукциясен сертификатлау өлкәсендә меморандум имзаладылар.

Казстандарт белән Башкортстан стандартлаштыру, метрология һәм сынаулар дәүләт төбәк үзәге арасында тагын бер хезмәттәшлек турындагы меморандумга кул куелды.
Шулай ук Башкортстан Сәүдә-сәнәгать палатасы президенты Тимур Хәкимов һәм Казахстанның Хәләл индустриясе ассоциациясе рәисе Марат Сарсенбаев “Хәләл” продукциясен сату һәм сертификатлау өлкә­сендә хезмәттәшлек турында килешүгә кул куйдылар.

Тагын ике документ азык-­төлек өлкәсендә хез­мәттәшлекне күз уңында тота. Башкортстанның “Бәй­­рәм” сәүдә челтәре һәм Казахстанның “Адал-Ас Trade” компаниясе азык-төлек товарлары белән тәэмин итү турында килешүне имзаладылар. Ә “Зур-Базар” республика сәүдә йорты һәм Казахстаннан “Экофрукт” компаниясе авыл хуҗалыгы продукциясе белән тәэмин итү турында килешү төзеде.

“Эш киеме комбинаты”­ның генеральный директоры Дмит­рий Басов һәм “Алмата ХБК” директоры урынбасары Жантас Асканбаев текстиль продукциясен тегү һәм кайтару буенча хезмәт­тәш­лек турында килешүгә кул куйдылар.

Арытаба Радий Хәбиров һәм Әскар Мамин җитәк-челегендәге Казахстан делегациясе Башкортстан Республикасының идарә үзәгендә булдылар. Мөх­тә­рәм кунаклар проект бе­лән идарә итү һәм социаль мониторинг мөмкин­лекләре белән танышты, алар Ситуацион үзәккә, Үсеш кор­порациясенә һәм Башкорт­станның Стратегик эшлән­мәләр үзәгенә бер­ләш­те­релгән.

Төбәк дәүләт идарә­се­нең санлы үсеш министры Геннадий Разумикин икътисад тармакларының санлы трансформациясе турында сөйләде.
Төбәк дәүләт идарәсе­нең санлы үсеш министры Казахстан белән хезмәттәш­лек итү буенча чаралар планын күр­сәт­те. Аңа 83 проект кер­телгән. Система алар­ның һәркайсының тормышка ашырылуын өйрәнергә һәм ике республика арасында хезмәттәшлекне үстерү буенча юл картасын үтәү барышын контрольдә тотарга мөмкинлек бирә.

Башкортстан Республикасы белән идарә итү үзәге җитәкчесе Елена Прочаковская ЦУР – икътисади, мәгъ­лүмати һәм социаль комму­никацияләр блокла­рының эше турында сөйләде. Үзәк эшчәнлегенең нигезе – социаль челтәрләрдәге мөрә­җәгатьләрне кабул итү һәм төбәк халкы белән элемтә. Аерым алганда, 2021 ел башыннан “Инцидент менеджмент” системасына социаль челтәрләр аша
133670, кире элемтә платформасы аша 145060 мөрә­җә­гать килгән. Аларны анализлау муниципаль һәм республика власть органнары эшендә ярдәм итә.
Казахстан Премьер-министры Әскар Мамин халык­ның мөрәҗәгатьләрен комплекслы анализлау мөмкин­лекләрен һәм Башкорт­стан­ның тормыш эшчәнлеге өл­кәләрен санлаштыру дә­рә­җәсен югары бәяләде.
Очрашу нәтиҗәләре буенча Республика белән идарә итү үзәгендә Башкортстан белән Казахстан арасында хезмәттәшлекнең юл картасы кысаларында санлы трансформация бло­гының эшче төркемен төзү турында карар кабул ителде. Радий Хәбиров һәм Әс­кар Мамин профильле министрлыкларга тиешле йөк-ләмәләр бирделәр.
Делегация әгъзалары видеоконференция режимында Башкортстан югары уку йортларында стажировка үтүче Казахстан студентлары белән аралашты. Егет-кызларның төп өлеше УДНТУда укый һәм булачак һөнәрен нефть чыгару һәм эшкәртү белән бәйли. Казахстан Премьер-министры белән яшьләр казах һәм урыс телләрендә аралашты. Әскар Мамин Башкортстанда тугандаш дәүләттән килгән студентларга яшәү һәм уку өчен яхшы шартлар тудырылганын билгеләде.
Шулай ук, очрашуда катнашучылар Уфа белән Көнбатыш Казахстан арасында авиаэлемтә оештыру кирәклеге турында мәсьә­ләне күтәрде, чөнки сту­дентларның күбесе илнең шушы өлешеннән килә.

Ример НАСРЕТДИНОВ.