+20 °С
Ачык
Гәзиткә язылуVKOKTelegram
Барлык яңалыклар

“Күкрәгемдә былбыл сайратам”

Шагыйрь, композитор, драматург Мөдәрис Мөсифуллин белән әңгәмә.Танылган драматург, Русия һәм Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы, шагыйрь Мөдәрис Мөсифуллинны лаеклы рәвештә туган ягының данын арттырып, күркәм эшләре белән аның тарихында җуел­мас эз калдырып гомер кичер­ү­че шәхесләр исемлегенә кертер идем. Гомере буе ул халыкка, мәдәнияткә, сәнгатькә хезмәт итә. Аның “Тискәре ир, начар хатыннар”, “Акча кемгә кирәкми?!”, “Гомергә тиң булган төн” һәм башка пьесалары Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академия, Минзәлә татар дәүләт драма, Туймазы татар дәүләт драма театрлары сәхнәләрендә куелды. Музыкаль комедияләре, мистик әсәрләре дүрт дистәдән артык халык театрлары, үзешчән драма коллективлары тарафыннан яратып уйнала. Мөдәрис Гайнелгыйлем улы — сигез китап авторы. Әлеге вакытта тугызынчы китабы басмага тапшырылган. Бүген дә аның иҗат чишмәсе саегуны белми: ул илһамланып яңадан-яңа әсәр­ләр яза. Дүртөйле районы мәдә­ни-ял итү үзәгенең сәнгать җи­тә­кчесе Мөдәрис ­Мөси­фуллин режиссерлык эшчәнлеген дә уңышлы алып бара. Моннан тыш, ул — Дүртөйле районы татарларының милли-мәдәни мөхтәрияте рәисе, район һәм шәһәр эчке эшләр бүлегендә кеше хокукларын саклау буенча иҗти­магый совет әгъзасы.

— Мөдәрис Гайнелгыйлемович, сәнгатькә омтылу күңел­егездә кайчан бөреләнде?

— Үземне белә башлаганнан бирле дисәм, һич тә арттыру бул­мас. Беренче сый­ныф уку­чы­сы булган мә-лем­нән сәхнә­дән төшмә­дем. Сәнгатьле итеп шигырь сөй­ләү, җырлау, спек­так­льләрдә уйнау – болар барысы да миңа бик ошый иде. Мәктәптә укыганда ук киномеханик һөнәрен үзләштер­дем: күрше авылдан Даян абый безгә кино күрсәтергә килә иде дә, билетларын сатып бетергәч, мине үз урынына калдырып китә иде.

Әтиемнең гармун бүләк итүе балачагымның иң гүзәл хати­рәләренең берсе булып күңе­лемдә саклана. Уйнарга өйрән­гәч, авыл мәдәният йортында оештырылган бер генә чара да миннән башка үтмә­де. И күңел­ле чаклар! Туган авылым Түбән Әлкәш зур булмаса да, төрле спектакль­ләр, концертлар клубыбызда еш үткәрелә, халык аларга дәррәү йөри иде.

1974 елда мәктәпне тә­мам­­лагач, хезмәт юлымны колхозда комбайнчы ярдәм­че­се булып башладым. Аннан армиягә киттем. Билемдә солдат каешы булган елларда язмышымны бары тик сәнгать белән бәйләр­гә дигән ныклы карарга килдем. Беренче хикәямне дә нәкъ шул вакытта иҗат иттем.

Хәрби бурычымны үтәп кайткач, Уфа дәүләт сәнгать институтының театр факультетына режиссерлар әзерләү бүлегенә укырга кердем. Конкурс зур иде: йөз кешенең унысын гына алдылар. Бә­хетлеләр исемлегенә кергәч, иңнәремә канат үскәндәй булды! 1982 елда сигез кеше укуны уңышлы тәмамладык. Диплом эшемне туган районым мәдәният сараенда Туфан Миңнуллинның “Әлдер­меш-тән Әлмәндәр” спектакле белән якладым. Арытаба юллама буенча Дүртөйлегә кайтып, театрда режиссер булып эшли башладым. 21 ел район мәдәният бүлеге җитәкчесе вазыйфасын башкардым.

— Сезнең иҗат сандыгында сәхнә әсәрләре, хикәяләр белән беррәт­тән, балалар өчен әкият-ләр, шигырьләр дә бихисап. Кайсы аудитория өчен язу күңелегезгә якынрак — сабыйлар өченме яки өлкән­рәк яшьтәге укучыларгамы?

— Балалар өчен язарга яратам. Әкиятләремә тормыш тәҗрибәмне салып, кечкенә укучыларыма мавыктыргыч та, фәһемле дә әсәрләр бүләк итәргә тырышам. Бала күңеле бик сизгер бит: ихласлыкны да, ялганны да ныграк тоя. Әкиятләрем белән яшь буынны дөрес тәрбияләү эшенә үз өле­шемне кертә, сабый­ларның тормышын яктырак, матуррак итә алсам, үземне бик бәхетле кеше санар идем.

— Бихисап шагыйрь­ләрнең сүзләренә көй дә яздыгыз. Аларны Радик Динәхмәтов, Фәнүнә Сира­җетдинова кебек танылган җырчыларыбыз башкара. Ә менә “Фәүзия каеннары” җырының сүз­ләре дә, көе дә — Сезнең иҗат җиме-ше. Йөрәк­нең иң нечкә кылларына кагыла торган бу моңлы җырны, ишетеп белүемчә, әниегезгә багышлап язгансыз?

— Җырның тарихы белән таныштырыйм әле. Минем әнием Фәүзия — алты бала әнисе, бригадир булып эшлә­де. Аның тырышлыгы белән туган авылыбыз янында зур каенлык утыртылды. Бу каеннар матур итеп үсте, халык аларны бүген дә “Фәүзия каеннары” дип йөртә. Иң башта күңелемдә җырның:

Кайткан чакта каршы ала,
Юлга чыксам озатып кала
Фәүзия каеннары,
Әнкәем каеннары, —
дигән юллары туды.


Ә җырны Түбән Әлкәштә төп нигезебез янып көлгә әй­ләнгән айны яздым. Хәсрәт­тән күзгә күренеп ябыгып, боегып калган әниебезне кызгану хисе йөрәкне өткәндә... Августта туып-үскән йортыбыз көл-күмергә әверелде, ә сентя­брьдә инде кадерле­ләребез – әти белән әнигә өр-яңа өй салып бирдек. Без, алты баласы, тормыш иптәш­ләребез белән, кырык эшебезне кырык якка ташлап, төзүчеләргә әйләндек. Яңа йортта сөенеп гомер кичерде алар, әнием кайткан саен: “Балакаем, “Фәүзия каеннары”н җырла әле!” — ди торган иде.

Хәзер кадерле кешелә­ребез күптән гүр иясе инде, тик төп нигезне таркатмадык, анда энем Газинур гаиләсе белән күченеп кайтты. Ул да, минем кебек, сәнгать кешесе: бүгенге көндә район Мәдә­ният сараенда эшли, белеме буенча режиссер, музыкант, җырлар да яза.

— Игелекле, шәфкать­ле балалар үстергән әти-әни бәхетле, ди халык. Хак сүзләр. Әңгәмә­бездә тагын бер темага кагылыйк әле: Мөдәрис Гайнелгыйлемович, Сез бер ел элек оештырылган Дүртөйле районы татар­ларының милли-мәдәни мөх­тәриятенә рәис­лек итәсез. Аның эш­чән­легенең төп максаты үсеп килүче буын вәкил­ләре күңелендә туган теле-без­гә, халкыбыз йолаларына мәхәббәт тәр­бияләү, шулаймы?

— Әлбәттә. Мөхтәрият бүген район тормышында мөһим роль уйный, бихисап күркәм чаралар уздыра, милли мәдәниятне, гореф-гадәт­ләрне саклауга тоемлы өлеш кертә. Идарә составында укытучылар, китапханә, мәдә­ният хезмәткәрләре, журналистлар бар. Ә мөхтәриятнең эш­чәнлек даирәсе үтә киң. Былтыр Дүртөйледә киң колач белән республика Шә-җәрә бәйрәме, Зөфәр Солтанов исемендәге халык театры коллективы Казанда үткән “Идел-йорт” төбәкара халык театрлары фести­валендә уңышлы чыгыш ясады.

Районыбыздан чыккан, үзебездә яшәп иҗат итүче күренекле шәхесләр, талант ияләре белән очрашулар оеш­тыру мөхтәрият эш­чәнлегендә зур урын алып тора.

“Татар егете”, “Татар кызы” бәйгеләре яшьләребез күңе­ленә хуш килде, ветераннар Советы, районның үзәк мәчете “Мирас” катнашлыгында Бөек Болгарга сәяхәт оештырылды.

Үзешчән компози­тор­ларның “Моң чишмәләре” район фестивале, “Уйна, гармун!” бәй­рәме чарада катнашкан һәр­кемнең – тамаша­чылар­ның да, бәйгечеләрнең дә күңелендә якты тәэссо­ратлар калдырды. Районыбызда гомер итүче төрле милләт вәкилләренең дуслыгын пропагандалау — мөх­тәриятнең көндәлек бурыч­ларының берсе.

Районда Батырлар аллеясен барлыкка китерү идеясе ике еллап яшәп килә. Шушы изге эшне җанлан­дырып, Дүр­төйленең данлыклы шәхеслә­ренең истәлеген мәңгеләш­терүче аллеягә, ниһаять, нигез салыначак.

— Әңгәмә өчен рәхмәт. Күр­кәм башлангычларда уңышлар юлдаш булсын, яңа әсәрләр белән сөен­дереп торыгыз безне!
Читайте нас: