“Кызганмадым кайнар канымны...”

Октябрьский шәһәрендә яугир-шагыйрь Хәйретдин Мөҗәйнең тууына 120 ел тулу уңаеннан хәтер чаралары үтте.

Яугир-шагыйрь Мөҗәһит Хәйретдиновның тууына 120 ел тулды. Данлыклы якташыбыз – герой-антифашист, патриот һәм шагыйрь Хәйретдин Мөҗәй Октябрьский шәһәренә терәлеп торган Төрекмән авылында туган.

Төрекмән урамнарын беләм әле,
Канаулы да алар, сулы да.
Читләренә үскән тирәкләре
Шундый төзләр,
шундый сылулар.

XVIII гасырда ук нигез салынган Төрекмән авылы халкы өчен бик кадерле юллар бу: яугир-шагыйрь Хәйретдин Мөҗәй бу шигырьне 1942 елда ут эчендә язган.
Туган иле, туган җире өчен соңгы сулышына кадәр алышкан Мөҗәһит Хәй­ретдинов – Муса Җәлил батырлыгын кабатлаган шәхес. Менә ни өчен күптән түгел Октябрьский шәһәрендә һәм Төрек­мән авылында Х. Мөҗәйнең тууына 120 ел тулуга багышланган чараларга зур әһәмият бирелде.
Бу бәйрәмне яугирнең исемен йөртүче үзәк китапханә хезмәткәрләре оештырды. Директор Елена Гришкова билгеләвенчә, туган көн – ул бәйрәм, шуңа да якты истәлек­ләргә тулы булды.
Биредә үк, китапханәдә, “Хәтерне саклаучылар” дип аталган “түгәрәк өстәл” үткәрелде. Анда шагыйрьнең исемен мәңгеләштерүгә китапханәләрнең керткән өлеше, хәтерне ничек итеп үткәннәрдән киләчәккә илтү, яшьләрне тәрбияләгәндә туган якка мәхәббәт уяту һәм башкалар турында сүз барды. “Түгәрәк өстәл” артына чакырылган кунаклар арасында Хәй­ретдин Мөҗәйнең исемен мәңгеләш­терү өчен турыдан-туры көч салган ке-шеләр бар иде. Алар – Ренард Хантимеров һәм Марсель Гарипов.
1976 елда журналист Ренард Хантимеров кулына Мөҗәһит Хәйретдиновның концлагерьдагы яшерен оешмасы хакында архив документлары килеп эләгә. Шушы нигездә журналист эзләнү эшләре җәелдерә һәм моңа Равил Кашаповның эзтабарлар отрядын җә­леп итә, алар Хәй­ретдин Мөҗәй җәзалап үтерелгән Дахау концлагерена барып кайта. Китап­ханә, клуб, балалар бакчасына кадәр кушыла бу изге эшкә. Кызганыч, яугир-шагыйрь укыган 6нчы мәктәп юк инде, аның белән бергә Хәй­ретдин Мөҗәйнең бай музее да таркалган. Бу турыда шул музейның элекке җитәкче-се Нурзия Рәхимо­ва ачынып сөйләде.
Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Марсель Гарипов (Гариф Мирсәй) ша-гыйрь­нең тууына 105 ел тулу көннәрен-дә урындагы тарих-туган якны өйрәнү музеена Хәй­ретдин Мөҗәйнең көндәле­ген китереп тапшыра. Марсель Гариповка аны Казаннан язучы Самат Шакирның ха­тыны Мәрьям ханым бирә. Самат Шакир – заманында бу көндәлекләрне матбугатта бастырып чыгарган татар язучысы.
Шулай итеп, якташлары Хәйретдин Мөҗәй турында бай мәгълүмат ала. Марсель Гарипов 2010 елда Хәйретдин Мөҗәйнең тормышын һәм иҗатын яктыртучы беренче китапны язып бастыра. Әлеге конференциядә ул Хәй­ретдин Мө­җәйнең туганнары белән очрашып калуы хакында да искә алды. Әйткәндәй, бу юлы да Хәй­ретдин Мөҗәйнең кардәш-ләре кил­гән иде.
“Түгәрәк өстәл” тәмамлангач, Октябрьский шәһәре хакимияте исеменнән шушы чараны оештыручылар­га бүләкләр тапшырылды.
Бүген якташлары Хәйретдин Мөҗәй­нең исемен мәңгеләштерү өчен зур көч сала. Төрекмәндә яугир-шагыйрьнең 100 еллыгына һәйкәл ачылган. Авылдагы урам­нарның берсе аның исемен йөртә. Якташлары яраткан чишмәлә­рен дә аның исеме белән атаган.
Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Раушания Фәезо­ва җитәкче­ле­гендәге “Нур” клубы­ның барлык чара­ларның уртасында кайнавын ис­кә тө­шерү дә урынлы булыр. Шәһәр хакимияте тарафыннан Мөҗәһит Хәйрет­динов исемендәге премия булдырылган.
Бөтендөнья татарлары конгрессының Башкортстандагы вәкилле­ге әгъза­ла­ры Хәйретдин Мөҗәй исемен мәңгеләш­терүчеләрне Рәхмәт хатлары белән бүләкләде, яугир һәйкәленә чәчәкләр салды.
Мөҗәһит Хәйретдинов – татар халкы­ның гына түгел, бөтен илебез горурлыгы. Батырлыгы белән Җәлил рәтендә торучы якташыбызга Герой исеме бирелергә тиеш, дип ассызыклады чыгыш ясаучылар. Нәкъ шулай булырга тиеш тә.

Халисә РӘЙХАН,
Гүзәл ЗАКИРОВА, китапханәче.