Аерылышу – үлемнән дә куркынычрак...

«Нур» театры тәкъдим иткән спектакльләр арасында мин үзем өчен көтелмәгән ачыш ясадым. Афишада башка спектакльләр арасында «41нченең көзендә» спектакле җәлеп итте. Пьесаның авторы - Рим Хәсәнов.
Рим Хәсәнов - Башкортстанның халык артисты, Татарстанның Г. Тукай исемендәге иң дәрәҗәле премиясе лауреаты. Башкорт академия драма театрының 70тән артык спектаклен үзенең кабатланмас музыкасы белән бизәгән композитор. "Кышкы романс", "Кыңгыраулы мәктәп еллары", "Галия белән Заһир җыры", "Сиңа килдем, иркәм", "Сиңа тагы мин бер киләм әле", "Юкка түгел", "Уфа юкәләре" һәм тагын бик күпләр.

Әлбәттә, мин бу спектакльне һичшиксез карарга тиеш идем. Бу минем өчен ачыш булды! “41нченең көзендә" - сугышның бер сәгать эчендә кеше язмышларын сындыруы турында тирән һәм үткен уйлану. Вакыйгалар үзәгендә - Бөек Ватан сугышы башлану турында хыяллары һәм хисләре җимерелгән яшьләрнең язмышы. Артык пафостан, ялганнан башка, бик ихлас, кешелекле итеп сөйләнгән тарих.

Тарих беренче минуттан ук сине мавыктыра һәм геройларны кайгыртырга мәҗбүр итә. Классик хәрби куелышлар фонында "41нченең көзендә” "плакат" драма түгел, ә камералы, музыкаль-шигъри тәүбә булуы белән аерылып тора.

Рим Хәсәнов үзенең атаклы лирик интонацияләрен геройларның сүзләр белән белдерә алмаганнарын җиткерү өчен оста куллана. Саубуллашу һәм көтү мизгелләрендә музыка тынлыкны тулыландыра.

Музыка яңа контекстка ия була, фронтка китүчеләрнең эчке монологына әверелә. Режиссерлык карары контрастларга корыла: уңайлы йортның тынлыгы самолетлар гүләвенә, снарядлар шартлавына каршы. Биредә киңкүләм сугыш күренешләре юк, әмма сугыш куркынычлары үзләренең яшь геройларының гамәлләре, хис-кичерешләре аша тулы күләмдә күрсәтелгән.

«Нур» театры актерлары традицион рәвештә психологик драмада көчле, һәм монда бу тулы күләмдә чагыла. Төп рольләрдә - Башкортстанның халык артисты, Татарстанның атказанган артисты Финә Вәлиева, Башкортстанның атказанган артисты Ирина Ганиева, Гөлназ Биктимерова, Лилия Таҗетдинова, Динар Тимершәехов. Һәр актер үз ролен искиткеч уңышлы башкарып чыкты. Актерларның уенда өзлегү, ясалмалык юк, әйтерсең алар чынлыкта үз тормышларын яшиләр.

Авыр темага карамастан, спектакль бик «якты» килеп чыкты. Аерылышу үлемнән дә куркынычрак булган гашыйк кеше күзләре белән сугышка карарга омтылу булды.

Лилия ГЫЙЛЬФАНОВА.