“Йон кирәксә, безгә килегез”

Бүздәк районының “Кыдаш” хуҗалыгында да моның белән килешәләр. Шул ук вакытта, булганны юкка чыга­руның да мәгънәсе чамалы икәнен дә аңлыйлар. Мәсә­лән, биредә сарыкчылык тармагын саклап калдылар, Кәпәй-Кобау фермасында, мәсәлән, җиде йөз баштан ар­тыграк сарык асрала. Әйт­кәндәй, Совет чорында район буенча һәр хуҗалыкта сарык фермалары эшләп килде, алардагы маллар саны 20-30 мең башка җиткән чорлар булды. Хәзерге вакытта район буенча сарыклар саны 3 мең баш тирәсе. Шәхси ху­җалыкларда да сарыклар күпкә кимеде. Мондый шартларда сарыкчылык тармагы табышлы булырга тиеш кебек тә ул, чөнки тоташ республика күләмендә дә шул ук хәл.
— Сарыкчылыкта элек төп продукция сыйфатында йон йөрде, — ди “Кыдаш” җитәк­чесе, Башкортстанның атказанган авыл хуҗалыгы хез­мәткәре Риян Латыйпов. — Хәзер исә аңа сорау кимеде, хаклар иң түбән дәрә­җәдә. Әйтик, һәр елны хуҗа­лык саткан йонның хакы 20 мең сумнан да артмый. Ә бит республика Авыл хуҗа­лыгы министрлыгы тарафыннан сарыкчылыкны үстерү кирәкле­ге турында таләпләр дә куела, әмма эшне матди яктан дәртләндерү буенча бер генә чара да күрелми.
“Кыдаш” — күптармаклы хуҗалык, терлекчелектә, мә­сә­лән, сөт һәм ит җитештерү җайга салынган, моңа өстәп кошчылык белән дә шөгыль­ләнәләр. Шунысы үзенчә­лекле, тотрыклы табышны сөтчелек кенә бирә. Хуҗалык җитәкчесе фикеренчә, зыянга эшли, дип кенә башка тармакларны, шул исәптән сарыкчылыкны бетерү ансат юл, әлбәттә. Моңа өстәп, шуны да искә төшерик: бер­ничә ел элек кенә хуҗалыкта дуңгызчылык тармагы да бар иде. “Африка чумасы” куркынычы яный дип, таләпләр катгыйлангач, ферманы ябарга мәҗбүр булдылар. Ләкин моңардан кем отты соң? Һәрхәлдә, хуҗалык түгел. Шуңа да сарыкчылыкны бетерү турында сүз дә булуы мөмкин түгел, ни өчен дигәндә, дистәгә якын кеше эш урынсыз калачак.
Тармактагы икътисади-финанс хәлнең шәптән булмаганына ферма мөдире Рәфис Тукаевның да йөрәге яна. Сарык фермасында бү­ген шактый мәшәкатьле чор – малларның йонын кырку бара. Бу эшкә әлеге өлкәдә бай тәҗрибәле махсус бел­геч­ләр тупланган. Айдар Усманов, мәсәлән, алдын­гы­лар­ның да иң алдынгысы. Сарык йоны алу буенча район түгел, республика бәйгесе үткәрелсә дә, һичшиксез. чемпион булыр иде. Кулларына күз иярми, эшнең рәтен белгәне дә йөзенә чыккан. Тәлгать Галимов, Айнур Латыйпов, Марат Кәримов кебек осталар да югары хезмәт җитеш­терүчәнлеге күрсәтә.
— Ике-өч көндә 700 баш сарыкның йонын алуны башкарып чыгабыз, — ди ферма мөдире. — Йонны килеп алалар, исәпләшү дә вакытында ясала, әлбәттә. Күңелне кырганы шул — продукция өчен түләү хаклары түбән, хәтта безнең чыгымнарны да капламый. Әйтик, йон кырку машинкалары сатып алдык, һәрберсе 8 мең тора. Әмма малкайларның йонын алмый булмый, эссе җәй буе көтүдә йөриләр бит.
Рәфис Тукаевның, ферма мөдире буларак, киләчәктә хәлләр аруланачагына өмет­ләре дә өзелеп бетмәгән, әлбәттә. Ни өчен дигәндә, алда дини бәйрәмнәр көтелә. “Кыдаш” фермасы утарында да бәйрәм булып алачак, дигән сүз бу. Сарык-тәкәләргә алдан заявкалар да биреп куелган. “Кыдаш”ның йоны алынгач күркәмләнгән сарыклары тәмле ит булып, табыннары бизәр әле.