Якларга һәм хәстәрлек күрергә!

Бүген республикада 1 миллион 800 мең пенсионер исәпләнә, шуларның 200 меңе эшли. Әле ике эш­ләүче кешегә бер пенсионер туры килә. Пенсия законна­рына төзәтмә­ләр кабул ителеп, пенсия яшен үзгәрткән очракта, 2030 елга бу нисбәт янә өч эшләүчегә бер пен-сионер дәрәҗәсендә булачак.
Икътисади хезмәттәшлек һәм үсеш оешмасы мәгълүматла­рыннан күренүенчә, эшләүче пенсионерлар саны арытаба да артачак — бу тенденция бик күп илләрдә күзәтелә. Гомер озынлыгы акрынлап үсә, димәк, өлкән яшьтәге кешеләр өлеше дә арта. Шуңа да бүген пен-сионерларның мөмкин кадәр актив тормыш алып баруы — кулла­рыннан килгән эшне башкаруы, белемнәрен күтәрүе, сыйфатлы медицина һәм социаль хезмәт­ләрдән файдалануы мөһим.
“Бердәм Русия” партиясенең “Өлкән буын” федераль проекты да шушы максатка юнәлтелгән. Ул былтыр старт алды һәм биш ел­га исәпләнгән. Проект кысаларында картлар һәм инвалидлар өчен интернат-йортларга чиратлар бетере-лә, социаль хезмәтләндерү учреж-дениеләре яңартыла. Активистлар пенсионерларга мошенниклардан саклану чаралары турында аңлата, компьютерда эшләргә өйрәтә, шәхси ихата­ларны төзекләндерә. “Яшьләр — өлкән­нәргә, өлкәннәр — яшьләргә” юнәлешендәге волон­терлар хәрәкәте үсешә.
— Башкортстанда өлкән кеше­ләргә лаеклы тормыш шартлары булдыру җәһәтеннән зур эш алып барыла, — ди “Өлкән буын” проекты­ның төбәк иҗтимагый со-веты рәисе Альбина Бурангулова. — Аеруча медицина хезмәтләндерүе сыйфатын күтәрүгә зур игътибар бире­лә. Федераль җыелышка Юлламасында Президент Владимир Путин илдә уртача гомер озынлыгын 80 яшькә җиткерү бурычын куйды. Әле уртача гомер озынлыгы 72,5 яшь булуын исәпкә алганда, гериатрия медицинада өстенлекле юнәлешләрнең берсенә әверелергә тиеш. Башкортстан гериатрия хезмәте үсеше буенча сынау төбәк­ләре исәбенә керде. Республика дәваханәләрендә — гериатрия бүлекләре, ә поликлиникалар каршында гериатрия кабинетлары булдырылды. Гомумән, проект сәла­мәтлек саклау һәм социаль яклау органнары тарафыннан озайлы медицина ярдәменең бердәм сис­темасын булдыруга юнәлтел­гән.



Шундый бүлекләрнең берсе “РЖД” җәмгыятенең Сәламәт­лекне тергезү медицинасы һәм тернәкләндерү буенча юл үзә­гендә ачылган. Ул 40 урынга исәпләнгән, пациентларның уртача яше 75-80 яшь тәшкил итә. Авырулар ике һәм өч урынлык, ә хәрәкәт итү мөмкинлеге чикләнгән пациентлар югары уңайлы­лыктагы палаталарга урнаштырыла. Бүлекчә планлы гериатрия медицинасы ярдәме, шулай ук дәваланып бетү, башка стационарларда көчле дәвалану курсыннан соң, медицина һәм социаль-көнкүреш тернәкләндерүе үтү өчен тәгаенләнгән.
Республикада яшьләргә үрнәк булырлык дәрәҗәдә актив эшчәнлек алып баручы өлкән буын вәкилләре байтак. Салават мәгариф һәм һөнәри техноло­гияләр колледжының физик тәрбия җитәкчесе Миңлегөл Янбаевага 60 яшь. Энергиясе ташып торучы, тормышны яратучы ханым хаклы ялга китәргә җыенмый да. Аның тулыканлы тормыш белән яшәү рецепты актив эштә һәм яшьләр белән аралашуда. Өстәвенә, Миңлегөл Янбаева Салават шәһәре пенсионерларының спорт җыелма командасы капитаны булып та тора.
— Мин күп еллар физкультура укытам. Студентлар белән эшләгәндә һәрвакыт яшьләргә тиңләшергә, алар белән бер дулкында булырга туры килә. Шул ук вакытта район социаль үзәгендә сәламәтлек төркемен алып барам, пенсионерлар белән шөгыльләнәм, өлкән кешеләрне актив тормыш рәвешенә җәлеп итәм. Еш кына студентлар һәм өлкән яшьтәгеләр белән берлектә күнекмәләр үткәрәм. Мондый аралашу ике як өчен дә кызыклы һәм файдалы. Эшемне яратам, ул миңа күңел күтәренкелеге, дәрт бирә. Күпләр вакыт җитмәүгә зар­лана. Монда иң мөһиме — ялкауланмаска һәм көнеңне дөрес планлаштырырга кирәк. Мәсәлән, телевизор артында утырганчы, бер сәгать-сәгать ярым физкультура белән шөгыльләнергә яисә паркта йөрергә киңәш итәм. Сәламәтлегеңне даими кайгыртканда, “көмеш” яшьтә дә көчеңнән күп нәрсә киләчәк. Безнең җыелма команда Пенсионерлар спартакиадасында өченче ел рәттән приз­лы урыннар яулый.
Хәзер ялгыз өлкән кешеләрнең үзләрен карарга алган гаилә­ләрнең тулы хокуклы әгъзасы булу мөмкинлеге бар. 2016 елның декабреннән “Башкортстан Республикасында өлкән яшьтәге гражданнарны һәм инвалидларны карауга алган гаиләләр турында” 432-з санлы закон гамәлгә керде.
Гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министрлыгыннан белдерүләренчә, мондый гаи­ләләр өлкән яшьтәгеләр һәм инвалидлар өчен картлар йорты кебек стационар учреждениеләргә альтернатива булып тора. Законга ярашлы, гаилә өлкән яшьтәге кешене һәм инвалидны үзенә яшәргә алырга мөмкин. Аларга стационар социаль хезмәт­ләндерү оешмаларында яшәү­челәр яисә социаль хезмәт алырга чиратта торучылар гына түгел, даими карауга мохтаҗ булган ялгыз өлкәннәр һәм инвалидлар да кабул ителә ала.
Өлкән яшьтәге кеше һәм инвалид үзләрен кабул итүче гаиләгә тапшырган акча җан башына исәпләнгән уртача керемнең 75 процентыннан артырга тиеш түгел. Ай саен бу акчаны ничек тотыну турында отчет бирелә. Документка, шул исәптән, өлкән кеше дә кул куя. Бу гаиләдә өлкән кешене яисә инвалидны караган кешегә шулай ук ай саен 6200 сум күләмендә акчалата пособие түләү каралган. Гаиләгә 80 яшьтән өлкәнрәк кеше яисә 1 группа инвалиды кабул ителгән очракта исә, законда каралганча, бу түләүләр 30 процентка арттырыла. Әйткәндәй, өлкән кешене һәм инвалидны стационар учреж­дениедә тоту аена 16 мең сумга төшә. Әлеге вакытта Гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министрлыгына караган гомум типтагы биш интернат-йорт, шулай ук аларның республика буенча урнашкан 29 бүлекчәсе эшләп килә. Гомумән алганда, социаль хезмәтләндерү дәүләт стационар учреждениеләре ике меңгә якын кешегә исәпләнгән.
Бүген республикада 80 гаиләгә 84 кеше урнаштырылган. Ел ахырына өлкән кешеләр һәм инвалидларны кабул иткән гаиләләр санын 124кә җиткерү планлаштырыла.
Республиканың гаилә, хезмәт һәм халыкны социаль яклау министры урынбасары Ольга Кабанова белдерүенчә, мондый гаиләләр институтын үстерү өлкән кешеләргә уңайлырак тормыш шартлары булдыруга, аларның тормыш сыйфатын күтәрүгә, үзара ярдәмләшү традицияләрен ныгытуга һәм, аеруча авыл җирендә, ялгызлыкны кисәтүгә булышлык итәчәк.

Резеда ГАЛИКӘЕВА.