Социаль гарантияләргә хокук

2020 елның 1 гыйнварыннан ана капиталы индексацияләнде һәм хәзер 466 617 сум тәшкил итә. Беренче тапкыр сертификатны беренче бала туган гаиләләр алачак.
Әгәр икенче яки аннан соңгы бала гаиләдә 2020 елның 1 гыйнварыннан соң туган икән, сумма 150 мең сумга артачак һәм 616 617 сум тәшкил итәчәк.
2019 елның 1 гыйнварыннан өченче яки аннан соңгы бала туган гаиләләр өчен ипотека түләүгә 450 000 сум күләмендә түләү гамәлгә керде.

Кемгә авыррак – ярдәм шуңа

Тышкы икътисади конъюнктура нинди генә булмасын, социаль гарантияләрнең дәрәҗәсе үзгәрмәячәк.

“Теләсә кайсы җәмгыять­нең кешелеклелеге бу җәм­гыятьнең балаларга һәм картларга карата мөнәсәбәте белән үлчәнә” – моңа кадәр дә киң билгеле бу гыйбарә Мәскәү һәм бөтен Русия Патриархы матбугат хезмәте җитәкчесе вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Владимир Легойда тарафыннан нәкъ менә шундый формада әй­телгән иде. Туксанынчы елларда бик күп айларга тоткарланып, кечкенә пенсияләр түлән­гәнен хәтер­ләүче кеше сүзләре бу, әлбәттә. Кайчагында бөтенләй түләми­ләр дә иде. Аз гына пособие артыннан кул сузып йөрергә туры килде.
“Без ул чорда социаль гаран­тияләргә дә, тавтология өчен гафу үтенәм, гарантия бирә алмадык, чөнки парламентта теләсә нинди законнар кабул итәргә мөмкин иде, ләкин алар финанслар белән ныгытылмаса, ул мәгънәсез­лек, һәм алай гына түгел, зыян да булды, – диде Президент Владимир Путин ул вакыт турында. – Ә хәзер – юк, хәзер безнең мөмкинлекләр икенче. Шулай ук пенсияләрне, әйтик, минималь хезмәт хакын индексацияләү һәм башкалар. Ул чорда моны Төп Законда язу мөмкин түгел иде. Хәзер икътисадыбыз башка торышта, без булдырабыз, димәк, моны эшләргә тиешбез”.
Чыннан да, шул вакыттан алып узган 20 ел дәүләт тарафыннан әлеге мәкерле практикадан котылу өчен дә файдаланылды. Пенсияләр даими, вакытында түләнә башлады. Алар үсә – әйе, бәлки, без теләгәнчә тиз түгелдер. Әмма икътисад мөм­кинлек­ләренә карата ышанычлы һәм адекват. Хәзер, ниһаять, җәм­гыятьнең социаль үсеш дәрәҗәсе, халык риза булса – Русия Конс­титуциясендә беркетелгән булачак.
Бу нәрсәне аңлата? Русия дәүләтенең бөтен көче картлар һәм балалар мәнфәгать­ләрен яклауга юнәлтеләчәк. Бу – бе­ренчедән. Икенчедән, туксанынчы елларның мәкер­ле практикасына әйлә­неп кайту мөмкин булмаячак. Һәр­хәлдә, пенсия­ләрне һәм социаль пособие­ләрне түлә­мәү Конституциягә каршы җинаять булачак.
Конституциядә максатлы социаль ярдәмнең гарантияле булу принцибын беркетү тәкъ­дим ителә. “Ул чакта пособие­ләр, ташламалар һәм социаль гарантия­ләрнең башка төр­ләре, чыннан да, нәтиҗәле булачак”, – дип билгеләп үтте эшче төркем әгъзалары.
“Төп законда нәкъ менә шундый эшкә юнәлеш бирелүе безнең эшчәнлегебезгә һәм дәүләткә социаль характер бирү өчен кирәк, һәм, әлбәттә, хупланмыйча калалмый. Һичшиксез, хупларбыз”, – дип белдерде Президент төзәтмә­ләр турында фикер алышканда. “Төзәтмәләр кертүнең төп максаты – гражданнарның социаль, хокукый үсеш дәрәҗә­лә­рен, социаль, хокукый гаран­тияләрен тәэмин итү һәм беркетү”, – дип билгеләп үтте Федерация Со­ветының Конституцион законнар һәм дәүләт төзелеше комитеты рәисе, Консти­туциягә үзгәреш­ләр әзерләү буенча эшче төркем рәистәше Андрей Клишас.
Конституциягә социаль өлкәгә кагылышлы төзәтмәләр илнең Төп Законында гражданнарны пенсия белән тәэмин итү, социаль түләүләр, социаль пособиеләрне индексацияләү турындагы яңа нигез­ләмәләрне беркетә. Алар­ның тагын бер мөһим ягы – максат­лылык. Тышкы икътисади конъюнктура нинди генә булса да, базарларны нинди генә тет­рәнүләр борчымасын, социаль гарантия­ләрнең дә­рәҗәсе үзгәр­мәячәк. Моннан тыш, дәүләт нәкъ менә социаль гарантияләр хисабына социум процессларына йогынты ясый ала: әйтик, туучылар санын арттыруны дәртләндерә, шуннан башка демографик проблемаларны хәл итеп булмый. Ана капиталының үсешен һәм артуын күздә тоткан программа моны бик яхшы күрсәтте. Шул ук вакытта төзәтмәләрнең игътибар үзә­гендә – кеше. Кеше үзен гомер буе якланган итеп тойсын, ул чыннан да кирәк булган ярдәмне алсын өчен барысын да эшләргә кирәк.

(“Российская газета”ның 13 март санындагы материаллар файдаланылды).

Мохтаҗ һәркем якланачак!

МӨҺИМ

Дәүләт тарафыннан ярдәм кешегә адреслы булырга тиеш. Ягъни, социаль ярдәм гаран­тияләнгән һәм максатлы булырга тиеш.