Кышның иң күркәм бәйрәмнәренең берсе, әлбәттә, Яңа ел. Күзләрне камаштырып, җемелдәп утырган чыршы һәркайсыбызны үз янына дәшеп тора кебек. “Каурый каләм” бәйгесенең чираттагы йомгаклау чарасы да узган елның соңгы көннәренең берсендә, әнә шул бизәлгән яшел купшыкай янында үтте.
– “Каурый каләм” бәйгесе мәктәптә укучы балалар өчен оештырыла. Ел дәвамында барган бәйгедә бу юлы 40тан артык укучы бала катнашты. Бүген яшь иҗатчыларыбызны йомгаклау тантанасында сәламлибез, – диде бәйгенең кураторы, аның җиңүчеләре өчен үз премиясен булдырган Фәндидә Туктаргали кызы.
Әлдә син бар, тугры каурый каләм,
Рухландырыр өчен күңелне.
Синең белән канатланамын мин,
Гел очышта тоям үземне.
Иелеп тә, тезләнеп тә түгел,
Үз биеклегеннән яңгыраган
Күңел авазын бит син җиһанга
Ишеттерер өчен яралган.
Көлгән көлсен, әй җилбәзәк дисен,
Бу заманда шигырь нәрсәгә?
Кемгә нәрсә, әмма садә җанга
Рухи тәгам кирәк яшәргә.
Тынлык ярып шыткан үлән кебек
Мәгънәсе бар җирдә һәр өннең,
Шигъри аваз, дустым, догасы да,
Йоласы да туар һәр көннең…
Шагыйрәнең бу әсәрен һич шикләнми “Каурый каләм”нең гимны дип атарга була, чөнки әлеге бәйге үсеп килүче буында иҗатка, туган телгә сөю, шуның белән бергә халкына тугрылык, ватанпәрвәрлек тәрбияләүгә юнәлтелгән. Ә бу – болгавыр заманыбызда бик зур, изге эш.
Февральдән ноябрь азагына кадәр барган бәйгегә анда катнашучылар шигырьләрен, чәчмә әсәрләрен урыс, башкорт, татар телләрендә юллады, ә Русиянең һәм Башкортстанның Язучылар берлекләре әгъзасы Фәндидә Туктаргали кызы җитәкчелегендәге жюри иҗади эшләрне бәяләде. Жюри билгеләвенчә, үсеп килүче яшьләр арасында өметле каләм ияләре бихисап икән.
Тантанада, әлбәттә, “Педагог һәм остаз” елына багышланган әсәрләр авторларына сүз бирелде. Бәйгенең үткән елгы лауреаты, Калтай урта мәктәбенең 6 сыйныф укучысы Алмаз Арсланов бу юлы да сынатмады, укытучысына багышланган шигъри юлларын яңгыратты:
...Синең урының бала күңелендә,
Гомер буе юлдаш син аңа!
Күпме еллар, юллар үтелсә дә,
Әзерсең син кулың сузарга!
Укытучы! Сокландыра безне,
Сабырлыгың синең, затлылык.
Яшә, яшә безнең күңелләрдә
Онытылмаслык, үрнәк зат булып!
Кем соң ул укучысына илһам биреп елдан-ел аның сәләтен үстерергә омтылган үрнәкле зат? Баксаң, Алмазның остазы – туган тел һәм әдәбият укытучысы Зөлфия Нуриева үзе дә шигырьләр яза икән. Сүз бирелгәч, Зөлфия Мансаф кызы үз остазына багышланган рәхмәтен җиткерергә ашыкты. Шигырен дә укып ишеттерде:
…Өйрәтә укучыларын
Дөрес юлдан атларга.
Туган илне, телебезне,
Якларга һәм сакларга.
Кичә барышында шигырь ялкыны балаларның гына түгел, безнең, өлкәннәрнең дә күңелләрен җылытты.
...Ничек илһамланып укыйлар бит яшь сәләт ияләре! Җитмәсә, өч телдә. Тема төрлелеге дә игътибарны җәлеп итә. Бу хакта номинацияләр үзләре үк әйтеп тора: “Күңелемә якын кешем – ул минем укытучым!”, “Дөнья матур нәрсә белән?”, “Телик бергәләп: булсын тынычлык!”, “Туар таңым синдә, авылым!”, “Мама – мой оберег!” һ.б. Укучы балаларның шигъри әсәрләре белән беррәттән, нәсер, әкият, эссе кебек жанрлар да тиешенчә бәһаланып, дипломнарга лаек булды. Яшь иҗатчылар шигырь уку белән генә чикләнмәде, әлбәттә. Илек урта мәктәбе укучылары апалы-сеңелле Ләйсән белән Лилия Шәңгәрәеваларның, Калтай урта мәктәбенең 7нче сыйныф укучысы Илмира Ахунованың биюләре соклану уятты. Иске Кормаш урта мәктәбенең 3нче сыйныф укучысы Дарина Шәйбәкова исә биергә дә, җырларга да оста икән. Аның чыгышы да алкышларга күмелде. Әхмәт урта мәктәбе дә үзенең талантлары белән танылу алды: 6нчы сыйныф укучылары Руфина Бакиеваның скрипкада уйнавы, Вилдан Сафинның җырлавы барыбызның да күңеленә хуш килде. Вилдан башкаруында Әхмәт Хәйретдиновның шагыйрь Фәнис Яруллин сүзләренә язган “Сез иң гүзәл кеше икәнсез” җыры укытучы-остазларына мәдхия булып яңгырады.
Ниһаять, бәйгенең иң тантаналы минутлары җитте. Районның “Ак калфак” оешмасы җитәкчесе, шагыйрә Фәндидә Харрасованың премиясенә һәм автографлы китабына лаек булучыларның исемнәре аталды. Иске Камышлы урта мәктәбенең 8нче сыйныф укучысы Алина Заһидуллина, Иске Кормаш урта мәктәбенең 8нче сыйныф укучысы Руслан Галиев һәм Илек урта мәктәбенең 7нче сыйныф укучысы Лилия Шәңгәрәева бүләкләрне алганнан соң, һәркайсы үзенең шигырен укып ишеттерде.
Бүләкләү тантанасы дәвам итте. Бәйгенең иганәчеләре, Башкортстан татарлары конгрессының урындагы бүлекчәсе җитәкчесе Илфир Котдусов – укытучыларга бүләк итеп әдәбият дәресләрендә куллану өчен әсбаплар, ә районның “Чәрмәсән таңнары” әдәби иҗат берләшмәсе җитәкчесе Риф Сәхибгәрәев һәм шул ук оешма әгъзасы, шагыйрә, укытучы Фәнисә Фәхретдинова яшь талантларга үзләренең Яңа ел күчтәнәчләрен тапшырды.
“Каурый каләм” ярдәмендә яшь буынның күңелендә туган җиребезгә, илебезгә, телгә, әдәбиятка мәхәббәт тойгысы тәрбияләргә омтылган мөгаллим һәм мөгаллимәләребезгә олы рәхмәтебезне җиткерәм, – диде Фәндидә Туктаргали кызы йомгаклау сүзендә. – Укучыларыгызның шигъри юлларында мин сезнең игелекле хезмәтегезнең чагылышын тоям. Ватанпәрвәрлек гаиләдә һәм мәктәптә тәрбияләнә. Күрүебезчә, бүгенге балалар иҗаты моңа ачык мисал.
Бу гүзәл чараны оештыруга зур өлеш керткән район китапханәләр челтәре директоры Минзилә Вәлиева, оештыру комитеты әгъзасы, районның мәгариф бүлеге хезмәткәре Әлфирә Иванова да мондый бәйгеләрнең әһәмиятлелеген билгеләп, анда катнашучы укучыларга иҗади уңышлар теләделәр. “Каурый каләм” бәйгесен алып баручылар, “Ак калфак” оешмасы әгъзалары, районның үзәкләштерелгән китапханә хезмәткәрләре Айгөл Сәлимуллина белән Нурия Шәймөхәммәтова кичәнең күтәренке рухын төшерми, һәр чыгыш ясаучыга үзләренең дә күңел җылысын өләште. Бала күңеле сизгер бит ул, теләктәшлекне тоя, шуңа да, мәрхәмәт нуры балкып якты йөзле, ягымлы апалары кулыннан күчкән микрофон аларны каушатмады, яшь каләм әһелләре күңел түреннән чыккан шигъри юлларын безгә, тыңлаучыларына, түкми-чәчми җиткерә алды. Иҗат кичәсе ихлас теләкләр белән тәмамланды:
– “Каурый каләм”дә катнашкан каләм ияләренең барысын да котлыйбыз! Мондый бәйгеләрдә җиңелүчеләр булмый, рухи омтылыш берләштерә, аралаштыра, тагын да чәмләнеп иҗат итәргә илһам өсти. Каурый каләмне юлдаш иткән яшь буынга уңышлар телибез, олы иҗат бәйгеләрендә дә танылырга язсын! Иң мөһиме – рухи чишмәбез саекмасын!
Чара ахырында бөтен зал аягүрә басып, рухи күтәренкелек белән “Туган тел” җырын башкарды.
Миләүшә Латыйпова,
“Кызыл таң”ның үз хәбәрчесе.
Кушнаренко районы.