Шимбә көн. Автобус тукталышында халык шактый. Һәркемнең үз эш-мәшәкате, дигәндәй... Иңбашына биштәр аскан, чиләк күтәргән бакчачылар да җитәрлек, нигездә, урта һәм олы яшьтәгеләр. “Һава үзгәрүгә буыннар сызласа да, бакчага бармый калалмадым, – ди эскәмиядә урын алган ханым. – Бакчамны ташландык хәлдә тоталмыйм, карамый торсаң, җан әрни”.
Әйе, хак сүзләр: “Җан әрни”. Җирдә эшләргә күнеккән кеше аның сулышын тоя, күңеле игелеккә-җылылыкка тиенә. Армый-талмый хезмәт итүнең җимешләре сөендерә. Аңлашыла да, бакчадан өзеп алган җиләгеңне ниндидер “диңгез аръягы могҗизасы” белән чагыштырып буламы?
Октябрьский шәһәренең “Девон-2” бакчачылык ширкәте рәисе Галина Карасева белән нәкъ шул хакта әңгәмәләштек. “Безнең бакча ширкәте – шәһәрдә иң зуры, күптәнгесе, – ди ул. – Шунлыктан биредә төрле буын вәкилләрен очратырга мөмкин. Әби-бабалары, әти-әниләре белән бергә кызлар-малайлар да түтәлләрдә кайнаша. Хезмәттә чыныгып буй җиткерәләр, җиргә, табигатькә карата сакчыл булырга өйрәнәләр. Бергәләшеп ял итәләр, кинәнеп саф һава сулыйлар. Өстәвенә, тәҗрибәле бакчачылар белән аралашу мөмкинлеген дә онытмыйк. Мисалга, Любовь Глухарева, Ольга Никитина гап-гади бакча җиләге турында байтак кызыклы мәгълүмат бирә ала. Сортлары, үстерү-тәрбияләү ысуллары турында. Файдага гына бит! Башка төр җиләк-җимеш, яшелчәгә дә кагыла бу. Бакчачылар белемнәре, кыйммәтле тәҗрибәсе белән уртаклаша алсын өчен клуб оештырырга да исәп юк түгел...”
Әйе, шактый кызыклы фикер. Гомумән, бакча ширкәтендәге хәлне яхшырту буенча Галина Дмитриевнаның уй-тәкъдимнәре җитәрлек. Әйткәндәй, рәис вазыйфасын ул 2022 елның 12 декабреннән башкара. Бакчачылар хуҗалыгы шактый зур: 748 участок, 659 бакчачы. Аңлыйсыздыр, мәшәкать баштан ашкан. Электрлаштыру мәсьәләсен генә алыйк. 2022 елның июнь аенда “Электр челтәрләренә технологик тоташтыру турында” килешүгә кул куелган, бу эш белән ул чордагы рәис Таһир Фәхретдинов шөгыльләнгән. Аннан инде эстафетаны бүгенге рәис кабул итеп алган. “2023 елның 1 февраленнән бакчачылар гариза тапшыра башлады, – ди Галина Дмитриевна. – Хәзерге бакча хуҗалыгы өчен электр энергиясе зарурлыгын аңлатып торуның кирәге юк, әлбәттә. Шуны да билгеләп үтмәкчемен, “Девон-2” – шәһәрдә “Электр челтәрләре” дәүләт предприятиесе белән турыдан-туры килешүләр төзегән бердәнбер бакчачылар ширкәте. Бу исә шактый өстенлек бирә. Оешма әгъзалары электрга сарыф ителгән киловаттлар буенча түләү хокукына ия. Гариза биргәндә гаилә ташламалары исәпкә алына, бу, үз чиратында, түләүләрне киметүне тәэмин итә”.
Бакчачылык ширкәте әгъзалары белән җыелышлар үткәрелгән. Идарә әгъзалары һәм иң актив бакчачылар электрлаштыруда теләп катнаша. Узган елның октябрь аенда гына да 254 гариза кергән. Ноябрьдә исә бакчачыларның җыелышы узган, кышын юлларны чистартуга смета кабул ителгән. Русия Хөкүмәте карарына ярашлы, “коммерция карамагында булмаган бакчачылар ширкәтендәге участок хуҗалары юллар, урамнарны ел әйләнәсенә тиешле техник тәртиптә тотарга бурычлы”. Кышкы чор да искәрмә түгел. Шул рәвешле, юлларны фәкать үзләренә чистартырга туры килә, капкалар да ачык булырга тиеш. Бу, билгеле, барысына да ошап җитми, караклардан куркалар. Әмма акрынлап эшләр җайлана”. Декабрьдән мартка кадәр юлларны чистарталар, узган елның ярыйсы карлы-буранлы кышын искә алганда, бу җиңел түгел.
Электр үткәргечләр дә “Электр челтәрләре” хезмәтләндерүенә тапшырыла, баланска куела. Ведомствоара комиссиянең шәһәр конференциясендә билгеләнгәнчә, оешманың 302 әгъзасы “Электр челтәрләре”нә тоташкан да инде. Бу бакчачыларның 50 проценты дигән сүз. Халык, ниһаять, аңлый, барысы да яхшыга гына ич. Җаваплылык хисе дә бермә-бер арта, хәвефсезлек чараларын төгәл үтәү омтылышы көчәя.
“Өстәвенә, – ди рәис ханым, – бакчачылар участокларын актив рәвештә хосусыйлаштыра башлады, аларны сатарга туры килгән очракта да яңа хуҗалар электр утына кинәнәчәк. Сүз уңаеннан, бүгенге көндә участокларның хакы ике тапкыр арткан. Бу үзе үк анык дәлил түгелмени?”
2023 елда җәмәгать урыннарын тәртипкә китергәннәр, чүп-чарны чыгарганнар. Чүп контейнерларын урнаштыру өчен иске агач төпләрен тамырыннан йолкып алырга да туры килгән. Өстәвенә, суүткәргеч линиясен (100 метр) алыштырганнар.
Тыңлыйсың да, ирексездән, гаҗәпкә каласың, ничек барысына да өлгерә? Ә бит һәммәсе өчен дә тәү нәүбәттә рәис җавап тота. Бәхеткә, активистлар, идарә әгъзалары ярдәмгә килә икән. Бакчачылар үзләре үк уртак тырышлык нәтиҗәләрен күрә, тоя.
“Соңгы җыелышка “Уфанет” вәкилләре дә чакырылган иде. Камералар, “акыллы” шлагбаумнар урнаштыру мәсьәләсе каралды, – ди Галина Дмитриевна. – Бакчачылар газ кертүгә дә гаризалар бирде. Мәгълүм булуынча, “Девон-2” шәһәр эчендә урнашкан. Федераль җыелышка Юлламасында Президент Владимир Путин бакча ширкәтләренә бакча участогы чигенә кадәр бушлай газ үткәрелергә тиеш, дип әйткән иде. Газ булачак, дигән өмет белән яшибез! Бакчачылар киләчәктә эчәр су мәсьәләсен дә хәл итәргә тели.
Кызганыч, хуҗа була торып та, бакчага килеп карамаганнар да юк түгел. Хәтердә, эшкә керешкән чорда реестр буенча бурычлыларны эзләргә, дәгъва гаризалары бирергә туры килде. Күңелсез хәл. Тик башкача булмый, һәр җирдә тәртип таләп ителә. Түләүләр вакытында кермәсә, бакчачылык эше алга китә алмый”.
Галина Карасева һәрдаим эзләнүләр, белем алу, камилләшү юлында. Уфа шәһәрендә узган “СМАРТ-Бакчачы” форумында катнашкан, хезмәттәшләр тәҗрибәсе белән танышкан. Бакчачылар ширкәте рәисе сыйфатында Башкорт дәүләт аграр университетында квалификация күтәрү курсларында шөгыльләнгән. Шулай ук “ВДПО”ның Башкортстан төбәк бүлегендә янгын хәвефсезлеге буенча белемен арттырган. Әлбәттә, боларның һәммәсе – хезмәт эшчәнлегендә зур терәк-таяныч. Субсидияләү программасында катнашу да яңа офыклар ача.
Әйе, зур хуҗалыкка җитәкчелек итү җиңел түгел. Кайчак җылы сүз, уен-көлке булышса, башка очракларда җитдилек-катгыйлык күрсәтү таләп ителә.
“Галина Дмитриевна җаваплы һәм намуслы кеше, – ди идарә әгъзасы Роберт Исмәгыйлев. – Ул җитәкчелек иткән вакыт эчендә бакчада уңай үзгәрешләр шактый булды: электр үткәрү, еллар дәвамында тупланган чүп-чарны чыгару, кардан тазарту. Бакча безнең өчен буш төшенчә түгел. Туганнар белән җылы очрашу урыны, саф һава сулау мөмкинлеге. Ниһаять, көч туплау, хезмәтеңнән канәгатьлек алу”.
“Девон-2”дә без 2022 елдан, – ди Лениза Камалетдинова. – Галина Дмитриевна һәрвакыт ярдәм кулы сузарга әзер. Электр үткәрүдә нык булышты, чөнки бу мәсьәләдә кайбер авырлыклар килеп чыкты. Бакчада нинди проблема бар, шунда ук аңа шалтыратабыз, беләбез, ул катлаулы хәлдән чыгу юлын табарга омтылачак. Гомумән, гаиләбез өчен бакча, чын мәгънәсендә, икенче йортка әверелде. Биредә эшлибез дә, күңелле ял да итәбез”.
“Галина Дмитриевнаны бары тик яхшы яктан гына беләм, – ди Айдар Шәфыйков. – Ул үз бурычларын үтәүгә җаваплы карый. Кышын юлларны чистартуны оештырды, хәзер участокларга килеп, барысын да җентекләп тикшереп кайту мөмкинлеге бар. Эчәр сулы да булачакбыз, диләр. Планнар бихисап. Без кулдан килгәнчә булышачакбыз”.
Тынгысыз җитәкчегә уңышлар телибез. Янәшәбездә ваемсызлыкны кабул итмәгән, авырлыклар алдында каушап калмаган, туган төбәк, Җир-Анабыз өчен җан аткан замандашлар булуы үзе зур бәхет. Нәкъ җырдагыча: “Бу безнең Җиребез. Башкасы булмаячак!”
Сәлия Гарифуллина.
Октябрьский шәһәре.