Бөтендөнья системасында - башкорт теле

“Без башкорт теленә, аның сакланышына һәм үсешенә зур игътибар бирәбез. Һәм монда безнең халыкның зур роль уйнавы бик мөһим. Без шундый активларга, телгә битараф булмаганнарга, туган телләрендә рәхәтләнеп сөйләшүчеләргә, аны яратучыларга һәм бу хөрмәтне башкаларга тапшыручыларга ярдәм итәбез”, – дигән иде төбәк җитәкчесе Радий Хәбиров бу хакта.

Соңгы елларда башкорт телен дөнья күләмендә куллануга зур мөмкинлекләр ачылды. Ул Google компаниясенең тәрҗемә сервисларында бар. Бу теләсә кайсы телдән башкорт теленә һәм киресенчә, шул исәптән офлайнда да, теләсә нинди күләмдәге китапларны тәрҗемә итәргә, ә акыллы багана белән бәйләп, дөнья әдәбияты классикларының башкорт телендә аудиокитапларын автомат рәвештә төзергә; бөтен билгеләмәне саклап, шул исәптән браузерда, бер басу белән теләсә нинди сайтларны тәрҗемә итәргә; структурасын һәм форматын саклап, теләсә нинди документларны тәрҗемә итәргә мөмкинлек бирә. Шулай ук, теләсә нинди мессенджерларда хәбәрләрне, почта тартмаларындагы хатларны смартфон камерасы аша бер мизгелдә күчерү мөмкинлеге бирә. Киләчәктә, шулай ук, тере сөйләшүләрне синхрон тавыш белән тәрҗемә итү, текстны өзлексез биреп торучы видеолекцияләр һәм башка бик күп нәрсәләр мөмкин.

Исегезгә төшерәбез, Google Translate - телләр белән эшләү өчен дөньяда иң зур бушлай система, ул үзеннән-үзе өйрәнелә торган машина тәрҗемәсе нейрочелтәр алгоритмын куллана (PaLM 2). "Google тәрҗемәче" дөньяда иң күп күчереп алына торган кроссплатформалы кушымталарның берсе булып тора. Бу сервиска эләгү бик абруйлы һәм ул телнең санлы үсеше турында сөйли.

Google тәрҗемә сервисларында башкорт теленең барлыкка килүе күп еллар дәвамында җентекләп башкорт теленең параллель корпусын җыйган тел активистлары һәм волонтерлар ярдәмендә мөмкин Будды.

Корпусны оештыручылар - Glosbe платформасы нигезендә башкорт теленең электрон сүзлеген эшләгән Искәндәр Шакиров һәм «Һомай» акыллы колонкасы авторы Айгиз Кунафин. Бу мәгълүматларда башкорт теленә башка тел модельләре дә өйрәнелгән, шул исәптән Яндекс.тәрҗемәче һәм ChatGPT4.

"Бик зур эш башкарылган, әмма телне хуплана торган телләр исемлегендә күрү генә җитми, тәрҗемәнең үз сыйфаты мөһим. Тәрҗемәнең төгәллеген һәм сәнгатьлелеген тагын да яхшырту өчен без башкорт телендә сөйләшүчеләрдән алга таба параллель текстлар корпусын җыю буенча уртак проектыбызга кушылуларын сорыйбыз, моның өчен безнең Telegramдагы чат-ботка язылырга кирәк. Анда эш мавыктыргыч уен формасында бара. Вакыт-вакыт иганәчеләр белән башкорт телен актив белүчеләрне бүләкләү өчен призлы конкурслар үткәрелә», - дип язалар проект авторлары социаль челтәрләрдә һәм аларга кушылырга чакыралар.