Иртәгә соң булырга мөмкин...

Күптән түгел башкала мәктәпләренең башлангыч сыйныфларында укып йөрү­че кызларның телефоннарына түбәндәге эчтәлекле хәбәрләр килә башлаган: “Кулыңа кит рәсеме төшер һәм селфи ясап, дусларыңа җибәр. Алар да шулай эшләсен. Әгәр тиз арада кушканны үтәмәсәң, мин сине көчлим, юк итәм! Тәрәзә янына килеп карасаң, күрерсең, мин аста торам...”. Шундый эчтә­лек­ле хатны алган бер кыз бала куркуыннан смста языл­ганны үти, ахирәтләренә дә хәбәр итә. Билгеле инде, бала тәрәзә янына барып карарга курка, нигәдер ул бу турыда әнисенә дә әйтми. Ярый әле аның ахирәте кыюрак булып чыга, хәбәрне алу белән әни­сенә күрсәтә. Әл­бәттә, әни кеше вакытында чаң суга. Югыйсә, бу куркыныч уенның ахыры бик аянычлы бетәргә дә мөмкин иде бит.
Соңгы вакытта балаларны һәм үсмерләрне “үлем” уеннарында катнашырга чакыручы төркемнәр социаль челтәрләр­дә киң таралган булса, бүген сабыйлар гомеренә телефон аша да куркыныч яный. Кара эчле, явыз бәндәләр әнә шулай биремнәр үтәтеп, кызларны үзләренең төркемнәренә җә­леп итәргә тырышадыр, күрә­сең. Ә мондый уеннарның азагы билгеле — балаларны үз-үзенә кул салуга этәрү.
Әти-әниләр әйтүенчә, ба­лаларның телефонына кил­гән смс-хәбәрләр арасында бирем­нәрне үтәмәүче­ләргә якынна­рыңны, туганна­рыңны үтерәм дип янаганнары да бул­ган. Әлбәттә, мондый мәкерле план коручылар 7-11 яшьлек бала­ларның пси­хологиясенә басым ясап, аларны куркытып булуын яхшы аңлап эш итә.
Бу көннәрдә башкала мәк­тәпләрендә оештырылган ата-аналар җыелышларында балигъ булмаганнар эшләре буенча җаваплы белгечләр, психологларның балалар го­меренә куркыныч тудыручы социаль челтәрләрдәге төр­кем­нәр, телефон аша җибә­релгән хәвефле хәбәрләр мәсьә­ләсен күтәрүе юкка түгелдер. Бүген мәшәкатьле тормыш йөген тартучы әти-әниләрне балаларына игътибарлырак булырга, алар­ның шатлыклары-борчылулары белән даими кызыксынып торырга чакыру булып та яңгы­рый әлеге чыгышлар. Хәзер мәктәп яшендәге балалары булган гаиләнең көндәлек тормышын күз алдына китерүе кыен түгел: эштән арып-талып кайткан әниләр дәресләрдә, аннан соң түгәрәкләрдә баланы тарткалый-тарткалый өйгә эш эшләтә, шул ук вакытта, ашарга да пешерергә, өй җыеш­тырырга да кирәк. Баш­ка вак-төяк мәшәкате дә килеп чыгып кына тора. Күз ачып йомган арада төн дә җитә, ә кече яшьтәге мәктәп баласын үз вакытында йокларга салырга да кирәк. Кайвакыт сабый эчендәге сер­лә­ре, көн эчендә булган яңа­лыклары белән бүле­шергә омтылып та карый. Тик проблемалары баштан ашкан ата-аналарның аны тыңлап утырырга вакыты юк. Менә шундый чакта игътибарлырак булып, сабыең белән сөйлә­шергә 10-15 минут вакыт бүлү дә җитә. Психологлар фике­ренчә, бала белән кыска гына сөйләш­кәндә дә аның шатлык-борчуларын, хәтта тормышына янаган куркынычны да ачыкларга мөмкин.
Гадәттә, әти-әнисе белән җылы мөнәсәбәттә булмаган, ачыктан-ачык сөйләшеп үс­мә­гән бала йомык, үз-үзенә бикләнүчән була. Шуңа күрә социаль челтәрләр, телефон аша янау, куркыту белән очрашкач, ул югалып кала, моны якыннарыннан яшерә. Әйтергә кирәк, баланың бү­генге хәвеф­сез тормышы, беренче чиратта, ата-ананың сизгер­легеннән, уяулыгыннан тора. Балала­рыгызның социаль челтәр­ләрдәге шәхси битләрен, телефоннарын карагыз, күзә­тегез. Видео-аудиоязмаларга, фотоларга һәм аның дусларына игътибарлы булыгыз. Үз вакытында күрсәтелгән игътибар, кайчагында баланы фаҗи­гале адымнан да саклап калырга мөмкин.
Шунысы аяныч, бүген балаларга куркыныч көтелмәгән урыннан да яный. Яшь буынны үлемгә этәрүче, ил буенча тармакланган куркыныч киберсекта хәтта гади генә сагыз аша да балалар тормышы белән идарә итә. Менә бер мисал. Күптән түгел башкала кибетләреннән сәер язулы сагызларны сатудан алдылар. Анда мондый сүзләр бар иде: “Үлем алдыннан нәрсә эшләп өлгерергә кирәк­леген белә­сеңме? Җава­бын төркемгә кереп яз. Җәмәгать урынында иң биек ноктага күтәрел, селфи яса һәм төр­кемгә юлла! Дус­ларыңа да чакыру җибәр”.
Мондый сүзләрне укыганнан соң, тәннәр чымырдап ки­тә. Балалар гомерен саклап калу өчен кулдан кил­гәннең барысын да эшләргә кирәк. Һәр көн, һәр сәгать бик мөһим. Ә иртәгә соң булуы да мөм­кин...