+17 °С
Облачно
Мәгариф
10 Сентября , 06:40
Башкортстан Башлыгы туган тел укытучылары белән очрашты
Радий Хәбиров яшь педагоглар белән очрашуда туган телләрне саклау һәм үстерү мәсьәләләрен күтәрде.
Башкортстан Башлыгы туган тел укытучылары белән очрашты
9 сентябрьдә Уфада Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров республиканың яшь туган тел һәм әдәбияты укытучылары белән очрашты. Вузара студентлар кампусы мәйданчыгында узган чарада төбәкнең 140 мәктәбеннән укытучылар, балалар бакчалары тәрбиячеләре һәм югары уку йортларының профильле белгечлекләре студентлары катнашты.
Башкортстан Башлыгы билгеләп үткәнчә, 8 сентябрьдә илдә беренче тапкыр Русия халыклары телләре көнен билгеләп үттеләр. Ул ил Президенты Владимир Путин башлангычы белән гамәлгә куелды.
– Күпмилләтле республикабыз өчен бу бәйрәм зур әһәмияткә ия. Ул барыннан да элек милли-мәдәни тәңгәллек төшенчәсе белән – безнең һәрберебез үзен ни дәрәҗәдә Русия җәмгыятенең бер өлеше итеп тоюы белән бәйле. Социологик сораштырулар күрсәткәнчә, Башкортстанда бу күрсәткеч 92 процентка җитә, бу милләтара мөнәсәбәтләр гармониясе турында сөйли, – диде Радий Хәбиров. – Шул ук вакытта төрле милләтләрнең туган телләрен өйрәнү мөмкинлеге дә югары дәрәҗәдә булырга тиеш. Ассызыклыйм, без бер яктан – Русия халкының бер өлеше. Ә икенче яктан – без үзебезнең үзенчәлегебезгә, милләтебезгә, тарихыбызга һәм мәдәниятебезгә ия. Шуңа күрә Русия халыклары телләре көне безнең өчен бик мөһим.
Төбәк җитәкчесе шулай ук Башкортстан халыклары телләрен саклау һәм үстерү өлкәсендәге эшнең системалы булуын ассызыклады. Милли костюм һәм Милли бию көннәрен оештыру, күп санлы тематик чаралар үткәрү бу юнәлештә мөһим адымнар булды.
– Тел турында сөйләгәндә, аны саклап калу бурычын гына куймыйбыз. Без халыкны саклап калу турында сөйлибез. Һәм монда системалы эш бара. Сүз туган тел буенча диктантлар үткәрү, эпосны өйрәнү, төрле фестивальләр оештыру турында бара. Шул рәвешле без үзебезнең тәңгәллегебезне саклыйбыз, – дип билгеләде Радий Хәбиров. – Димәк, Хөкүмәт, дәүләт институтлары халыкларыбызның телләрен һәм мәдәниятен саклау буенча чаралар күрергә тиеш.
Бу эшнең конкрет бурычлары турында сөйләгәндә, Башкортстан Башлыгы үсеп килүче буынны туган телләрне өйрәнүгә кызыксындыруда мәктәптә белем бирүнең мөһимлеген югары бәяләде. Ул шул исәптән заманча укыту программаларын һәм методикаларын, сыйфатлы әдәбият булдыруны һәм үстерүне, флагман мәктәпләр ачуны үз эченә ала.
– Без формалашуның билгеле бер чорын уздык, Башкортстанда 12 полилингваль мәктәп ачтык. Планда – аларның санын 20гә җиткерү. Бу чынлыкта уникаль тәҗрибә – яхшы матди база, өстәмә белем бирү, патриотик тәрбия һәм, әлбәттә, квалификацияле педагоглар, – диде Радий Хәбиров. – Без яшь белгечләр әзерләүгә зур игътибар бирәбез. Республиканың югары уку йортлары тел белгечләре һәм педагоглар әзерли, бу эшкә фәнни ярдәм күрсәтүне оештыра. Туган телләрне өйрәнүне мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләрендә дә кертү мөмкинлеге туды. Тематик проектларга ярдәм итү өчен күп кенә грантлар һәм премияләр гамәлдә. Бүгенге очрашу – шул исәптән кире элемтә форматы. Безгә эшебезне бергәләп нәрсәгә юнәлтергә кирәклеге турында сезнең фикерегезне дә беләсе килә.
Очрашуда Радий Хәбиров яшь педагогларның сорауларына җавап бирде. Аларның берсе заманча укытучы ия булырга тиешле төп сыйфатка кагылды.
– Әлбәттә, укытучы компетентлы булырга тиеш, әмма иң мөһиме – аның шәхесе. Укытучының рухи яктан тулы булуы бик мөһим. Компетенцияләр вакыт узу белән киләчәк, – диде Радий Хәбиров.
Башкортстан Башлыгы яшь укытучылар өчен иң әһәмиятле ярдәм чарасы турындагы сорауга җавап биреп, торакны атады. Төбәк җитәкчесе ассызыклаганча, республика яшь галимнәр һәм аспирантлар өчен гамәлдәге чараларга охшаш торак шартларын яхшырту механизмын булдыру мөмкинлеген карый.
Радий Хәбиров шулай ук төбәктә «Авыл укытучысы» программасын гамәлгә ашыру турында белдерде. Ул кече торак пунктларга эшкә күчкән укытучыларга бер тапкыр 1 миллион сум күләмендә компенсация түләүне күздә тота.
Очрашуда яшь белгечләргә ярдәм итүнең финанс чаралары турында да фикер алыштылар. Яшь педагогларга 15 процент күләмендә өстәмә түләү каралган. Шул ук вакытта әле вузда укуларын тәмамламаган, әмма мәктәптә эшли торган студентлар әлегә бу түләүгә дәгъва итә алмый. Радий Хәбиров, ярдәм педагогик эшчәнлек белән бергә белем алучы студентларга да кагылсын өчен, тиешле үзгәрешләр кертү мөмкинлеген карарга кушты.
Милли телләр укытучылары һәм тәрбиячеләре өчен конкурслар һәм номинацияләр санын арттыру мөмкинлеге турында сөйләгәндә, Башкортстан Башлыгы бу өлкәдә гамәлдәге механизмнарны яңадан карарга, булган форматларны бәяләргә һәм аларны киңәйтү мөмкинлекләрен билгеләргә кушты.
Очрашуда катнашучылар мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләрендә башкорт телен өйрәнү ресурслары белән кызыксынды. Республика Башлыгы билгеләп үткәнчә, Башкортстанда заманча методикалар һәм белем бирү программаларын үстерү өстендә эшлиләр. Радий Хәбиров ассызыклаганча, балалар бакчасында туган тел белән танышу мөһим һәм балага әйләнә-тирә дөньяны яхшырак аңларга ярдәм итә.
– Без дөньяны башкача тоючы сабыйларны яшәргә һәм кешеләрне хөрмәт итәргә өйрәтәбез. Ягъни лингвистик эффекттан бигрәк, мәдәни эффект алабыз, – диде Башкортстан Башлыгы.
Радий Хәбиров педагогларга рәхмәт белдерде һәм Башкортстанның дәүләт бүләкләрен тапшырды.
Фикер алышу нәтиҗәләре буенча төбәк Башлыгы укучыларның туган телләрне өйрәнүгә зур кызыксынуын билгеләп үтте һәм республикада гомумгражданлык тәңгәллеге белән туган телләрне өйрәнү һәм куллану мөмкинлеге арасында баланс саклап калуга ирешелде, дип ассызыклады.
Фото: glavarb.ru
Башкортстан Башлыгы билгеләп үткәнчә, 8 сентябрьдә илдә беренче тапкыр Русия халыклары телләре көнен билгеләп үттеләр. Ул ил Президенты Владимир Путин башлангычы белән гамәлгә куелды.
– Күпмилләтле республикабыз өчен бу бәйрәм зур әһәмияткә ия. Ул барыннан да элек милли-мәдәни тәңгәллек төшенчәсе белән – безнең һәрберебез үзен ни дәрәҗәдә Русия җәмгыятенең бер өлеше итеп тоюы белән бәйле. Социологик сораштырулар күрсәткәнчә, Башкортстанда бу күрсәткеч 92 процентка җитә, бу милләтара мөнәсәбәтләр гармониясе турында сөйли, – диде Радий Хәбиров. – Шул ук вакытта төрле милләтләрнең туган телләрен өйрәнү мөмкинлеге дә югары дәрәҗәдә булырга тиеш. Ассызыклыйм, без бер яктан – Русия халкының бер өлеше. Ә икенче яктан – без үзебезнең үзенчәлегебезгә, милләтебезгә, тарихыбызга һәм мәдәниятебезгә ия. Шуңа күрә Русия халыклары телләре көне безнең өчен бик мөһим.
Төбәк җитәкчесе шулай ук Башкортстан халыклары телләрен саклау һәм үстерү өлкәсендәге эшнең системалы булуын ассызыклады. Милли костюм һәм Милли бию көннәрен оештыру, күп санлы тематик чаралар үткәрү бу юнәлештә мөһим адымнар булды.
– Тел турында сөйләгәндә, аны саклап калу бурычын гына куймыйбыз. Без халыкны саклап калу турында сөйлибез. Һәм монда системалы эш бара. Сүз туган тел буенча диктантлар үткәрү, эпосны өйрәнү, төрле фестивальләр оештыру турында бара. Шул рәвешле без үзебезнең тәңгәллегебезне саклыйбыз, – дип билгеләде Радий Хәбиров. – Димәк, Хөкүмәт, дәүләт институтлары халыкларыбызның телләрен һәм мәдәниятен саклау буенча чаралар күрергә тиеш.
Бу эшнең конкрет бурычлары турында сөйләгәндә, Башкортстан Башлыгы үсеп килүче буынны туган телләрне өйрәнүгә кызыксындыруда мәктәптә белем бирүнең мөһимлеген югары бәяләде. Ул шул исәптән заманча укыту программаларын һәм методикаларын, сыйфатлы әдәбият булдыруны һәм үстерүне, флагман мәктәпләр ачуны үз эченә ала.
– Без формалашуның билгеле бер чорын уздык, Башкортстанда 12 полилингваль мәктәп ачтык. Планда – аларның санын 20гә җиткерү. Бу чынлыкта уникаль тәҗрибә – яхшы матди база, өстәмә белем бирү, патриотик тәрбия һәм, әлбәттә, квалификацияле педагоглар, – диде Радий Хәбиров. – Без яшь белгечләр әзерләүгә зур игътибар бирәбез. Республиканың югары уку йортлары тел белгечләре һәм педагоглар әзерли, бу эшкә фәнни ярдәм күрсәтүне оештыра. Туган телләрне өйрәнүне мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләрендә дә кертү мөмкинлеге туды. Тематик проектларга ярдәм итү өчен күп кенә грантлар һәм премияләр гамәлдә. Бүгенге очрашу – шул исәптән кире элемтә форматы. Безгә эшебезне бергәләп нәрсәгә юнәлтергә кирәклеге турында сезнең фикерегезне дә беләсе килә.
Очрашуда Радий Хәбиров яшь педагогларның сорауларына җавап бирде. Аларның берсе заманча укытучы ия булырга тиешле төп сыйфатка кагылды.
– Әлбәттә, укытучы компетентлы булырга тиеш, әмма иң мөһиме – аның шәхесе. Укытучының рухи яктан тулы булуы бик мөһим. Компетенцияләр вакыт узу белән киләчәк, – диде Радий Хәбиров.
Башкортстан Башлыгы яшь укытучылар өчен иң әһәмиятле ярдәм чарасы турындагы сорауга җавап биреп, торакны атады. Төбәк җитәкчесе ассызыклаганча, республика яшь галимнәр һәм аспирантлар өчен гамәлдәге чараларга охшаш торак шартларын яхшырту механизмын булдыру мөмкинлеген карый.
Радий Хәбиров шулай ук төбәктә «Авыл укытучысы» программасын гамәлгә ашыру турында белдерде. Ул кече торак пунктларга эшкә күчкән укытучыларга бер тапкыр 1 миллион сум күләмендә компенсация түләүне күздә тота.
Очрашуда яшь белгечләргә ярдәм итүнең финанс чаралары турында да фикер алыштылар. Яшь педагогларга 15 процент күләмендә өстәмә түләү каралган. Шул ук вакытта әле вузда укуларын тәмамламаган, әмма мәктәптә эшли торган студентлар әлегә бу түләүгә дәгъва итә алмый. Радий Хәбиров, ярдәм педагогик эшчәнлек белән бергә белем алучы студентларга да кагылсын өчен, тиешле үзгәрешләр кертү мөмкинлеген карарга кушты.
Милли телләр укытучылары һәм тәрбиячеләре өчен конкурслар һәм номинацияләр санын арттыру мөмкинлеге турында сөйләгәндә, Башкортстан Башлыгы бу өлкәдә гамәлдәге механизмнарны яңадан карарга, булган форматларны бәяләргә һәм аларны киңәйтү мөмкинлекләрен билгеләргә кушты.
Очрашуда катнашучылар мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләрендә башкорт телен өйрәнү ресурслары белән кызыксынды. Республика Башлыгы билгеләп үткәнчә, Башкортстанда заманча методикалар һәм белем бирү программаларын үстерү өстендә эшлиләр. Радий Хәбиров ассызыклаганча, балалар бакчасында туган тел белән танышу мөһим һәм балага әйләнә-тирә дөньяны яхшырак аңларга ярдәм итә.
– Без дөньяны башкача тоючы сабыйларны яшәргә һәм кешеләрне хөрмәт итәргә өйрәтәбез. Ягъни лингвистик эффекттан бигрәк, мәдәни эффект алабыз, – диде Башкортстан Башлыгы.
Радий Хәбиров педагогларга рәхмәт белдерде һәм Башкортстанның дәүләт бүләкләрен тапшырды.
Фикер алышу нәтиҗәләре буенча төбәк Башлыгы укучыларның туган телләрне өйрәнүгә зур кызыксынуын билгеләп үтте һәм республикада гомумгражданлык тәңгәллеге белән туган телләрне өйрәнү һәм куллану мөмкинлеге арасында баланс саклап калуга ирешелде, дип ассызыклады.
Фото: glavarb.ru
