Украина буенча сөйләшүләр
Русия беркайчан да Украина буенча диалогтан баш тартмады, ләкин 2022 елның мартында Истанбулда сөйләшүләр туктатылганнан соң беренче адымны ясарга җыенмый. Ни өчен без кемнеңдер ялгышларын төзәтергә тиеш?
Хәлне җайга салу шартлары, шул исәптән хәзерге торышында вәзгыятьне саклау турында фикер алышырга кирәк. Безнең белән беркем дә сөйләшүләр алып барырга теләми яки, дөресрәге, сөйләшергә телиләр, әмма ничек икәнен белмиләр. Мин нәрсә теләгәннәрен беләм, ләкин моны ничек эшләргә икәнен берничек тә аңлый алмыйлар.
Мөнәсәбәтләрнең киләчәге
Көнбатышта Украинадагы хәрби хәрәкәтләр нәтиҗәсендә урыс халкының бер өлешен икечесеннән мәңгелеккә аердык, дип юкка гына шатланалар. Иртәме-соңмы барыбер килешәчәкбез. Бәлки, бүгенге хәл-шартлар сәер дә тоелыр: барыбер халыклар арасындагы мөнәсәбәтләр тергезеләчәк. Күп вакыт таләп ителәчәк, әмма ул тергезеләчәк.
Чикләр турында
Украина – билгеле мәгънәдә Сталин ихтыяры буенча, шул исәптән Венгрия, Польша һәм Румыния территорияләреннән төзелгән ясалма дәүләт.
Венгрия Премьер-министры Виктор Орбан белән беркайчан да Венгрия җирләрен кайтару мөмкинлеге турында фикер алышмадым, аларны Украинага Сталин вакытында тапшырганнар.
Кара диңгез буе Украинага беркайчан да бернинди тарихи мөнәсәбәттә булмаган, бу хакта сүз дә булуы мөмкин түгел.
Денацификация
Русия Украинада Гитлер белән хезмәттәшлек иткән кешеләрдән милли геройлар ясауга юл куймаска тырыша. Бу теорияне һәм практиканы тормышка ашыручы һәм аны саклап калырга тырышкан кешеләрдән котылырга кирәк, денацификация менә нәрсә ул. Истанбулда бу хакта килешә алдык.
Украина кризисы өчен җаваплылык
Аңлыйм, корал ярдәмендә 2014 елда Донбасста башланган бу сугышны туктатырга карар кылуны безнең хата, дип әйтергә мөмкин.
Әмма ул вакытта НАТОның, вәгъдәләрен бозып, киңәюен, Украина территориясендә альянс базаларын урнаштыруын искә төшерергә кирәк. 2014 елда Украинада дәүләт властен үзгәртүгә әйләнеп кайтыйк.
Халыкара хәл
Тынычлык һәм иминлек бердәм булырга, ә “алтын миллиард”ка исәпләнмәскә тиеш.
Русиянең каршы тору чаралары бар. Әмма НАТО һәрвакыт ялган Русия янаулары белән куркытты. Акылы булган кеше моның фейк икәнен белә. Бу – Русиягә каршы тору сылтавы белән АКШ һәм Европа салым түләүчеләреннән өстәмә акча алу өчен эшләнә.
Русия янаулары турындагы белдерүләр – гади халыкны куркыту өчен генә. Безнең Польшада да, Латвиядә, беркайда да бернинди кызыксынуларыбыз юк.
Байден белән сөйләшү мөмкинлеге
Беничә тапкыр АКШ президенты Джо Байденны, Русияне читкә этәреп, тарихи масштабтагы зур хата ясыйсыз, дип кисәттем.
Шуннан бирле сөйләшмәдек, әмма безнең төрле ведомстволар линиясе буенча билгеле бер контактларыбыз бар. Алар ярдәмендә Русия Америка Кушма Штатларына Киевка корал тапшыруны туктатырга кирәк һәм барысы да берничә атна дәвамында тәмамланачак, дип аңлата.
Гершкович эше
Гершкович, һичшиксез, Русиядә шпионаж белән шөгыльләнгән. Без бик күп игелекләр эшләдек, минемчә, барлык лимитларны да бетердек. Русия һәм Американың махсус хезмәтләре сөйләшүләр алып бара. Гершкович әфәнденең туган иленә кайтуы бик ихтимал.
“Төньяк агымы”
Русия дөньяга “Төньяк агымы”н шартлату турында үз мәгълүматларын тәкъдим итми, чөнки пропаганда сугышында Америка Кушма Штатларын җиңү бик кыен. Бу эшкә керешергә мөмкин, ләкин бу үзеңә кыйммәтрәккә төшүе бар. Нәрсә булганлыгы бөтен дөньяга болай да ачык билгеле.
Ил икътисады
Узган елда Русия, дөньяда аңа каршы иң күп санкцияләргә карамастан, Европаның беренче икътисады булды.
Рухи кыйммәтләр
Русия үз кешеләрен, үзен һәм уртак киләчәген яклый.
Урыс православие чиркәвен беркем дә аера алмаячак, чөнки ул территорияне түгел, җаннарны берләштерә.
Русия һәрвакыт башка диннәрне тотучы кешеләргә лояль, аның көче шунда.
Кытай белән хезмәттәшлек
Русия белән Кытай бер-берсен югары технологияләр һәм энергетика өлкәләрендә баланслы рәвештә тулыландыралар.
Кытай белән хезмәттәшлек Русия өчен куркыныч, дигән белдерүләр бары тик куркыту кына. Европа аның белән тагын да тыгызрак хезмәттәшлек итә. Европалылардан сорагыз, алар курыкмыйлармы?
НАТО
Мәскәү НАТОга керү мөмкинлеге белән кызыксынды һәм Вашингтонга бергәләп ракетага каршы оборона системасы төзергә тәкъдим итте. АКШ президентлары моны хуплады, тик аларның хакимияте баш тартты. Һәм без гипертавыш системалы кораллар булдырдык, өстәвенә континентара ераклыкка да, һәм аларны үстерүне дәвам итәбез.
АКШ даими рәвештә Русиягә басым ясады, шул исәптән Америка Кушма Штатларында Советлар Союзы белән көрәш буенча артык күп белгечләр, шартлы рәвештә әйткәндә, артык җитештерү куәтләре булганга. Моннан котылырга кирәк, киләчәккә карап эш итүче һәм дөньяда ниләр барганын аңлый торган яңа көчләр булырга тиеш.
Илон Маск һәм технологияләр үсеше
Кешелеккә ясалма интеллект, генетик тикшеренүләр һәм башка заманча юнәлешләр, туктатып булмый торган өлкәләрне җайга салу турында килешергә кирәк.
Хәзер АКШта Илон Маск ниндидер кешенең баш миенә чип керткән, диләр. Минем уйлавымча, Маскны туктату мөмкин түгел, ул барыбер кирәкле нәрсәне эшләячәк. Әмма аның белән ничектер килешергә, аны ышандыру өчен ниндидер ысуллар эзләргә кирәк.
АКШ сәясәте
Вашингтон сәясәте президент постын кем биләп торуына бәйле түгел. Эш лидерның шәхесендә түгел, ә ил элитасының кәефләрендә.
Хәзер Америка Кушма Штатлары алмашынучан дөньяга көч ярдәмендә җайлашырга тырыша. Әмма АКШ элек куллана торган кораллар хәзер эшләми.
Украинадагы вакыйгаларның ни белән тәмамлануына карамастан, дөнья барыбер үзгәрәчәк. Америка Кушма Штатларның урыны да үзгәрәчәк. Моның ничек буласы гына әлегә билгесез.
Фәнүз ХӘБИБУЛЛИН.