Балалар бакчасы өчен күпме түләргә?

Нәкъ менә балалар бакчасында сабый шәхес буларак формалаша башлый, ныклы сәламәтлегенә нигез салына, җәмгыятьтә аралашу күнекмәләре үсә. Шуңа күрә балалар бакчаларының эшчәнлеге генә түгел, аның өчен түләү мәсьәләсе дә җәмгыятьтә һәрвакыт игътибар үзәгендә.
Күптән түгел Башкортстанда балалар бакчасы өчен ата-аналар түләвенең максималь күләме рәсми рәвештә расланды. Әлеге карар республика Хөкүмәте тарафыннан кабул ителде, аңа Премьер-министр Андрей Назаров кул куйды. Документ мәктәпкәчә белем бирү өлкәсендә финанс мәсьәләләрен көйләүче мөһим норматив акт булып тора.

Саннар артында нәрсәләр тора?

Рәсми документка ярашлы, муниципалитетларда ата-аналар түләвенең максималь күләме төрлечә билгеләнде. Иң югары көнлек тарифлар Уфа һәм Нефтекама шәһәрләрендә теркәлгән – 192 сум. Бу шәһәрләр республикада иң зур сәнәгать һәм икътисади үзәкләр булуы белән аерылып тора, шуңа күрә коммуналь чыгымнар, хезмәт хаклары һәм балалар бакчаларын тоту бәясе дә югарырак.
Икенче урында – Уфа һәм Белорет районнары, максималь түләү 189 сум тәшкил итә. Өченче урында – Стәрлетамак шәһәре, биредә ата-аналар түләвенең көнлек бәясе 185 сумга кадәр булырга мөмкин. Бу саннар республика буенча уртача күрсәткечтән югарырак булса да, реаль чыгымнарга туры китереп исәпләнгән.
Иң түбән максималь тарифлар исә авыл районнары һәм кечерәк шәһәрләрдә билгеләнде. Аерым алганда, Әбҗәлил районында – 144 сум, Агыйдел шәһәрендә – 142 сум. Агыйдел республикада ата-аналар өчен иң “арзан” муниципалитет буларак игътибарны җәлеп итә.

Компенсацияләр системасы

Ата-аналар түләвенә кагылышлы тагын бер мөһим фактор – компенсацияләр системасы. Башкортстанда ул берничә ел дәвамында гамәлдә һәм социаль яктан әһәмиятле механизм булып санала. Республикада түләүнең беренче бала өчен – 20 проценты, икенче бала өчен – 50 проценты, өченче һәм аннан соңгы балалар өчен 70 проценты компенсацияләнә.
Бу чара, беренче чиратта, күпбалалы гаиләләргә, урта һәм түбән керемле ата-аналарга ярдәмне күздә тота. Аналитиклар фикеренчә, нәкъ менә компенсацияләр системасы ата-аналар түләвенең үсешен социаль киеренкелеккә китермичә тигезләү мөмкинлеге бирә.

Районнар мисалында

Республика күләмендәге саннарны анык күзаллау өчен Бакалы районы мисалына тукталып үтик. Бу район – авыл хуҗалыгы юнәлешендәге территория, биредә халыкның керем дәрәҗәсе уртача республика күрсәткеченнән югары түгел.
Бүгенге көндә Бакалы районында өч муниципаль балалар бакчасы эшли: “Буратино”, “Салават күпере” һәм “Әкият”. Алар барысы да район үзәге – Бакалы авылында урнашкан. Авылларда исә мәктәпләр каршында мәктәпкәчә белем бирү төркемнәре оештырылган. Районда шәхси балалар бакчалары юк, шуңа күрә барлык йөкләнеш муниципаль системага төшә.
Мәгариф бүлеге мәгълүматларына караганда, районда балалар бакчаларына һәм мәктәпләр каршындагы төркемнәргә йөрүче балалар саны – 819. Бу мәктәпкәчә белем бирү системасының район өчен ни дәрәҗәдә әһәмиятле булуын күрсәтә.

Туклану сыйфаты

Ата-аналар түләве күләмен билгеләгәндә туклану сыйфатына аерым игътибар бирелә. Бакалы районы балалар бакчаларында ризык ике атналык үрнәк меню нигезендә әзерләнә, эш санитар таләпләргә туры китереп оештырыла.
Аш-суның сыйфаты, ризык балаларга бирелгәнче, бракераж комиссиясе тарафыннан тикшерелә. Ул балалар бакчасы мөдире боерыгы белән раслана. Мондый контроль системасы ата-аналарның ышанычын арттыра, чөнки мәктәпкәчә яшьтәге балаларның сәламәтлеге турыдан-туры туклануга бәйле.

Яңа тариф

2025 елның 1 сентябреннән Бакалы районында балалар бакчасы өчен ата-аналар түләве көнлек исәптә 152 сум тәшкил итә. Әлеге күрсәткеч республика буенча түбән тарифлар төркеменә керә һәм район халкының керем дәрәҗәсен исәпкә алып билгеләнгән.
Анализ күрсәтүенчә, әлеге сумма балалар бакчаларының төп чыгымнарын – туклану, коммуналь хезмәтләр, хуҗалык ихтыяҗларын капларга мөмкинлек бирә, шул ук вакытта ата-аналар өчен артык зур финанс йөкләнеш тудырмый.

Социаль яклау

Районда социаль яклау чаралары аеруча мөһим роль уйный. Аерым категориягә караучы балалар өчен ата-аналар түләве бөтенләй алынмый. Бу исемлеккә инвалид балалар, ятимнәр, ата-ана каравыннан мәхрүм калган сабыйлар, туберкулёз авырулы балалар, шулай ук махсус хәрби операциядә катнашучыларның балалары керә.
Бакалы районында бүгенге көндә инвалид балалар саны – 8. Моннан тыш, махсус хәрби операциядә катнашучы якташларның 44 баласы бакчага йөри. Алардан түләү алынмый.
Бакалы районы тәҗрибәсе шуны күрсәтә: тарифларны дөрес билгеләү, компенсацияләр һәм ташламалар системасын саклау балалар бакчаларын яшь гаиләләр өчен уңайлы итә. Ә бу, үз чиратында, демографиягә, гаиләләрнең иминлегенә һәм җәмгыятьнең киләчәгенә уңай йогынты ясый.
Мәктәпкәчә белем бирү өлкәсендә финанс сәясәте һәрвакыт җәмгыять игътибарында булырга тиеш. Чөнки балалар – респуб­ликабызның төп байлыгы.