+21 °С
Болытлы
VKOKTelegramMax
Авыл хуҗалыгы
9 август 2022, 04:26

Дмитрий Патрушев, Русиянең авыл хуҗалыгы министры: “Төп бурыч — илебезнең азык-төлек хәвефсезлеге!”

Башкортстан федераль министрга игенчелектә дә, терлекчелектә дә импортны алыштыруга юнәлтелгән чараларның нәтиҗәле булуын дәлилләде.

Дмитрий Патрушев, Русиянең авыл хуҗалыгы министры: “Төп бурыч — илебезнең азык-төлек хәвефсезлеге!”Дмитрий Патрушев, Русиянең авыл хуҗалыгы министры: “Төп бурыч — илебезнең азык-төлек хәвефсезлеге!”
Дмитрий Патрушев, Русиянең авыл хуҗалыгы министры: “Төп бурыч — илебезнең азык-төлек хәвефсезлеге!”
Русиянең барлык федераль округларында да урып-җыю эшләре көннән-көн кызурак темп ала. Узган атна ахырына, мәсәлән, урак кампаниясе барлык чәчелгән мәйданның өчтән бер өлешендә башкарылып, 55 миллион тонна ашлык җыеп алынды. Шул ук вакытта, илнең аерым төбәкләрендәге дәвамлы яңгырлар, көчле җил һәм башка уңайсыз һава шартлары урак эшләрен катлауландыра. Аграрийларга икенче сынау — көнбатыш илләренең санкцияләре аркасында, чит илдә эшләнелгән аерым комбайн һәм тракторларга запас частьләр сатып алу катлауланды һәм шул сәбәпле, авыл хуҗалыгы техникаларына эш күләме артты.
Бу турыда Башкортстанга эш сәфәре белән, тәгаен алганда, Русия Авыл хуҗалыгы министрлыгының оператив штабының күчмә утырышын үткәрү өчен килгән федераль министрлык җитәкчесе Дмитрий Патрушев хәбәр итте.

Хәбәр ителүенчә, 5-6 августта Русиянең авыл хуҗа-лы­­гы министры Дмитрий Патрушев Башкортстанда эш сәфәре белән булды.
Федераль министр бе­лән очрашуда Радий Хәби­ров Башкортстанда авыл хуҗа­лы­гы җирләрен өстә­мә сугару мөмкинлекләре зур булуын билге­ләде. 2022 елдан илебездә аграр тармак­ның әлеге юнәл­е­ше буенча дәү­ләт ярдәме күр­сәтелә башлады.
Радий Хәбиров респуб­ликаның көньяк районнары­ның корылыкка бирешүчән булуы һәм мелиорацияне үстерү әлеге төбәктә үсем­лек­челекнең уңышын күтә­рергә мөмкинлек бирәчәге ту­рында әйтте. Башкортстан Башлыгы сүзләренә караганда, дәүләт программасы кысаларында 2023 елда финанс ярдәме алу конкурсына беренче мелиоратив системалар проектлары якланган да инде.
Дмитрий Патрушев Башкортстан авыл хуҗалыгы продукциясе җитештерү һәм эш­кәртү динамикасы­ның яхшы булуын билге­ләде.
— Соңгы ел ярымда республикада кош ите һәм сөт савып алу күрсәткечләре үсте. Дуңгызчылык тармагы буенча да үсеш динамикасы бар. Болар үз чиратында азык-төлек һәм эшкәртү сә­нәгате­нә уңай йогынты ясый. Узган ел һәм 2022 елның беренче ярты елы йомгаклары буенча, республикада ит, субпродуктлар һәм ярымфабрикатлар җитештерү артты. Башкортстан “Авыл террито­рия­ләрен комплекслы үстерү” дәүләт программасы үтәлеше буенча лидер буларак билге­ләнде. Узган ел гомум бәясе 6 миллиард сумлык 3 меңнән күбрәк ташламалы кредит бирелде, ә быелгысы 500 миллион сум тәшкил иткән 200дән күбрәк кредит. Бу темп­ны сакларга кирәк, — диде очрашуда Дмитрий Патрушев.
Оператив киңәшмәдән тыш, федераль дәрәҗәдәге ведомство башлыгы Башкортстанда урак эшләре бе­лән якыннан танышты, Башкорт дәүләт аграр университетында Генетика һәм эмбриология өлкәсендәге прогрессив технология үзә­гендә булды, аграрийлар белән очрашты.
Русия Авыл хуҗалыгы министрлыгының күчмә опе­ратив киңәшмәсенең Башкортстанда үткәрелүе очраклы түгел. Республика илнең азык-төлек хәвеф­сезлеген тәэмин итүгә лаеклы өлеш кертә. Аграр тармакта киң колачлы технологик модернизация дә­вам итә. Соңгы биш елда, мәсәлән, республика авыл хуҗалыгы оешмалары гомум бәясе 42 миллиард сумлык 15 мең берәм­лектән күбрәк төрле техника сатып алды. Узган ярты елда авыл хуҗалы­гында продукция җитештерү күләме 64 миллиард сумнан артты, ягъни, былтыргы шу­шы чордагыдан байтакка артып китте.
— Федераль дәрәҗәдәге чараның Башкортстанда үт­кә­релүе безнең өчен зур мәртәбә һәм сынау булып тора, — диде Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров федераль министр белән очрашуда. — Авыл хуҗалы­гы безнең өчен мөһим тармак. Авыл — икътисад кына түгел. Ул безнең мәдәниятебез, традицияләребез дә. Республика халкының 40 процентына якыны авылда яши. Соң­гы елларда аграр тармак зур үзгәрешләр кичерде. Безнең республика — сөт, яшелчә, бал, кымыз җитеш­терү, эре мөгезле сыер маллары саны буенча илдә лидерлар исемлегендә. Әлеге вакытта гомум бәясе 120 миллиард сумга җиткән 65 зур инвестпроект тормышка ашырыла. Елның беренче кварталы йомгаклары буенча, АПКга инвестиция күләме 28 процентка артты.
Радий Фәрит улы республика аграрийлары исемен­нән федераль авыл ху­җа­лыгы министры Дмитрий Патрушевка тоемлы ярдәме һәм игътибары өчен зур рәхмәт белдерде. Республика Башлыгы сүзләренә караганда, быел Башкортстан авыл хуҗалыгына федераль казнадан 3 миллиард 107 миллион сум акча бүленгән. Ә республика бюджетыннан агросәнәгать комплексына ярдәм йөзен­нән бирелгәне 2,85 миллиард сум тәшкил итә. Әйтергә кирәк, авылга ташламалы шартларда федераль бюджеттан бирелгән субсидия акчасы 1,2 миллиард сумнан арткан. Әлеге күрсәткеч узган елгы дәрә­җәдән өч тапкырга күбрәк.
Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров федераль министр белән очрашуда республика аграрийлары алдына куелган барлык бурыч­ларның да үтәләчәгенә ышан­дырды.
Русия Авыл хуҗалыгы министрлыгының оператив штаб киңәшмәсен Башкортстан Башлыгы Радий Хә­биров һәм федераль ведомство җитәкчесе Дмитрий Патрушев үткәрде.
Дмитрий Патрушев илдә быел урып-җыю кампания­сенең катлаулы шартларда баруын ассызыклады. Ул һава шартларына гына бәй­ле тү­гел, ә дөнья базарындагы сәүдә мөнәсәбәтлә­ренең тотрыксыз булуында һәм агра-рий­ларның санкция шартларында эшләвендә күренә, диде министр.
— Боларның һәммәсе дә быел ил күләмендә аш­лыкның тулай җыемын 130 миллион тоннага җиткерүдә берникадәр сынау өсти. Әл­бәттә, без эчке базар ихтыя­җын тулысынча тәэ­мин итәчәкбез, проблема юк. Шул ук вакытта, әгәр без планлаштырган күләм­не җыеп ала алмыйбыз икән, экспортка озатылырга тиешле 50 миллион тонна турындагы максатыбызны кабат карарга кирәк булачак. Ә бу хәлнең дөнья күлә­мендәге ашлык базарында да кире чагылыш табуы бар, — диде киңәшмә­дә Дмитрий Патрушев.
Билгеле, Башкортстанда үткәрелгән җитди киңәшмә­нең асылы, беренче чиратта ил төбәкләрендә үсте­рел­гәнне югалтуларсыз һәм тиз арада җыеп алуга бәйле чараларны нәтиҗәлерәк оештыруны тәэмин итүдә. Министр оператив киңәш­мәдә катнашучылар игътибарын нәкъ шушы мәсьәлә­гә юнәлт­те. Әлбәттә, урып-җыю белән бергә, аграрийлар киләсе ел уңышы хәс­тәрен дә бүгеннән күрә башларга тиеш. Әйтергә кирәк, федераль министрлык төбәк­ләр заявкасы буенча көнбагыш, шикәр чөген­де­ре, соя, кукуруз, рапсның үзебез­нең ил селекциясе тәкъдим иткән сортларын туплауны формалаштыра башлаган.
Дмитрий Патрушев сүзлә­ренә караганда, соңгы вакытларда глобаль азык-тө­лек, сәүдә базарындагы хәл катлаулы булып кала. Бигрәк тә бодай җитешмәве проблема тудыруы ихтимал. АКШта һәм Европада корылык булса, Австра­лиядә су басулар зур зыян салды, Һиндстанда һава шартлары игенчелек өчен катлаулы булды. Болар һәммәсе дә дөньяда бодайга ихтыяҗның артуына китерә­чәк. Төньяк Америкадагы климатик ано­малия­ләр дә бодай сыйфатын тө­шерүгә китерә. Әлеге хәл­ләрнең логистика мөмкин­лекләрен чикләү бе­лән бергә, агымдагы авыл хуҗа­лыгы елында планета халкын азык-төлек белән тәэ­мин итүдә җитди кыенлыклар тудыруы ихтимал.
Федераль министр­лык­ның мондый белдерүе Русия аграрийларына алдагы чәчү чорына тагын да җа­вап­лырак әзер­ләнергә һәм дөнья күлә­мендәге сынау-каршылыкларга әзер торырга кирәк­леген дә күрсәтте.
Эш сәфәре барышындагы чаралар арасында Дмитрий Патрушевның Башкорт аграр университеты һәм андагы инновацион яңалыклар белән танышуы да игътибарга лаек. Радий Хәби­ров һәм Дмитрий Патрушев биредәге Генетика һәм эмбриология өлкәсен­дәге прогрессив технология үзәге белән танышты. Ул “Таврос” компаниясе төркеме яр­дәмендә дөнья дәрәҗә­сендәге Евразия фәнни-белем бирү үзәге кысаларында оештырылган. Аның төп максаты — моңа кадәр чит ил селекциясе булган тер­лек­челектәге токымлы маллар импортын киметеп, үзе­бездә терлекләрнең продуктлылыгын күтәрү юнәле­шендә эш алып бару. Үзәктә сөт терлек­челегендә сыер малларының генетик потенциалын (шул исәптән клонлаштыру алымы белән) күтәрү юнәлешендә җитди нәтиҗәләргә ирешел­гән. Яңалык шунда – терлек­ләр­не гади ысул белән орлыкландырудан аермалы буларак, эмбрионнарны трансп­лантацияләү юлы белән 10 бозауга кадәр алып булачак.
Элек андый үзәкләр Ру-сиядә берничә иде һәм алар­ның эшчәнлеге төрле сәбәп­ләр белән сүрелде. Билге­ләнгән максатлар тормышка ашса — Башкортстан илнең сөт терлекчелеге өчен эмбрионнар җи­тештерүче эре үзәкләрнең берсе булачак.
Дмитрий Патрушев аграр югары уку йортында шулай ук, ветеринария клиникасы һәм консультация-диагностика үзәгендә булды.
Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров һәм федераль министр Дмитрий Пат­рушевның Авыргазы районында урак эшләре һәм төбәктәге иң зур аграр предприятиеләрнең берсе — “Урожай” хуҗалыгында инвестиция проектының тормышка ашырылуы бе­лән танышуы Башкортстандагы очрашуларны тагын да баетты. Алар район­ның Ишле авылы янындагы селекция-орлыкчылык үзә­гендә булды.
Әлеге инвестпроект 2020 елның февралендә “Инвес­тиция сәгате”ндә хупланган иде. Әлеге комплекс басудан кайтарылган ашлыкны беренчел эшкәр­түне һәм кипте­рүне, шулай ук, орлыкчылык заводын үз эченә ала. Тиздән биредә 25 мең тонна ашлык сыйдырышлы элеватор сафка басачак.
“Урожай”да басу эшләре уңышлы дәвам итә. Тәҗри­бә басуларында бөртек­леләрнең һәр гектары уртача 70 центнер төшем би­рә.
Аграр предприятиедә сафка басучы селекция-орлыкчылык үзәгенең якын елларда республикада импортны алыштыру юнә­лешендәге җитештерүне яңа баскычка күтәрәчәк, дигән ышаныч бар. Хуҗа­лык басуларында 21 сорт тәкъдим ителгән һәм алар барысы да үзебезнең ил селекциясе үрнәкләре. Әйт­кәндәй, әлеге вакытта республикада 54 орлыкчылык хуҗалыгы бар һәм алар дистәдән артык төрдәге культура орлыгын тәкъдим итә. Башкортстан селекционерлары шул рәвешле, республика аграрийларын гына түгел, ә Русиянең хәтсез төбәкләрен сыйфатлы орлык белән тәэмин итә.
Русиянең авыл хуҗалыгы министры Дмитрий Патру­шевның урып-җыю чорында төбәкләрдәге хәл белән якыннан танышуы табигый. Ә Башкортстандагы сәфәренең үзенчәлеге нәр­сәдә соң? Аграр белгечләр фикеренчә, федераль министр республика аграрий­ларының гына түгел, ә авыл хуҗалыгы өлкә­сендә эш­ләүче галимнәр­нең дә уртак максатлар белән көч салуларына ышанып китте. Бер сүз белән әйткәндә, аграр җитештерүчеләр га­лимнәр белән бергә эшли. Иген­челектә дә, терлекче­лектә дә Башкортстанда ышанычлы рәвештә иртәгәсе көнгә карап фикер йөртәләр. Һәм бары тик фәнгә нигезлә­неп, алдынгы тәҗрибәләрне кулланганда гына без Көнба­тыш илләре санкцияләренә дә, табигать сынауларына да каршы торырга өйрә­нәчәкбез.

Олег Төхвәтуллин.

 

Автор:Гөлия Мөгаллимова
Читайте нас