Теркәлмәгән участокка нәрсә яный?

Иҗтимагый оешмалар мәгълүматлары буенча, ил халкының яртысыннан күбрәге бакчачылык, коммерциягә бәйле булмаган яшелчәчелек ширкәтләренә җәлеп ителгән. Башкортстанда мондый берәмлекләр саны 1500дән арта һәм ил төбәкләре арасында сан ягыннан алтынчы урында тора. Ил күләмендә мондый ширкәтләр өчен уртак проблема аларда инженерлык структурасы объектларын норматив таләпләргә китерү белән бәйле. Әйтергә кирәк, Башкортстан — әлеге тармактагы проблемаларны Хөкүмәт дәрәҗәсендә күтәрүче һәм көн кадагындагы мәсьәләләрне хәл итүдә дәүләт ярдәме күрсәтүче төбәкләрнең берсе. Бу турыда берничә көн элек Хөкүмәт Премьер-министры урынбасары, авыл хуҗалыгы министры Илшат Фазрахманов, Дәүләт теркәве, кадастр һәм картография буенча Федераль хезмәтнең Башкортстан Республикасы буенча идарәсе җитәкчесе Петр Клец һәм республиканың Җир һәм милек мөнәсәбәтләре министры Наталья Полянская матбугат конфренциясендә белдерде.

Мәгълүм булуынча, республикада бакчачылык һәм яшел­чә­челек ширкәтләренә ярдәм күр-сәтергә кирәклеге турында Башкортстан Башлыгы Радий Хәбиров әле 2019 елда ук белдерде. Аңа кадәр әлеге юнәлеш­кә системалы ярдәм күр­сәтү тәртибе юк иде. 2020 елда бу тармак эшчәнлегенә кагылышлы тиешле закон кабул ителде. Әйтергә кирәк, бездәге тәҗрибә ил күләмендә яклау тапты һәм үзенең нәтиҗәле булуын күрсәтте.

— 2022 ел йомгаклары буенча шуны әйтергә була: закон кысаларында билгеләнгән чараларны тормышка ашыру өчен республика һәм муниципаль бюджетлардан 116 миллион сум акча бүленде. Бу акча, беренче чиратта, бакчачылык ширкәт­лә­ренең инфраструктурасын ка­милләш­терү һәм яхшырту өчен тотынылды. Әлбәттә, мондый яр­дәмне нәтиҗәле эшләүче шир­кәтләр генә алды. Әйтик, юл төзелеше өчен акча бары тик аларның муниципалитетларда теркәлгәннәренә генә бирелде. Тагын бер мөһим карар: республикада “Минем бакчам Башкортстан” дигән дәүләт мәгъ­лүмат системасы (ГИС) эш­ләнә башлады. Аны бу ел ахырына кадәр гамәлгә кертә­чәкбез, — диде журналистлар белән очрашуда Илшат Фазрахманов.

Белешмә. Әлеге вакытта республика буенча мондый ширкәт­ләрдә электр белән тәэмин итү челтәрләренең — 30, су белән тәэмин итү челтәрләренең — 45, бакча эчендәге һәм аңа илтүче юл­ларның 28 проценты канә­гатьләнерлек хәлдә. Каты көнкүреш калдыкларын җыю­чы төбәк операторлары тарафыннан ширкәт­ләрнең 56 проценты хезмәт­ләндерелә.

Матбугат конференциясендә белдерелүенчә, быел әлеге юнә­лешкә ярдәм итү өчен Хө­күмәт 250 миллион сум акча бүл­гән. Илшат Фазрахманов әйтүенчә, еллар дәвамында җыелган проблемаларны хәл итү өчен киләсе елларда тагын да күбрәк акча бү­ләргә кирәк. Әйткәндәй, республикада мондый ширкәтләргә караган мәй­дан­нарда юлларның гомум озынлыгы — 3557, суүткәр­геч­ләр — 1252 һәм газүткәргеч­ләрнең гомум озынлыгы 90 километрга җитә.

“Минем бакчам Башкортостан” системасын оештыру­ның да максаты ширкәт рәислә­ренең эшчән­леген активлаштыруга, аларны тиешле мәгълүмат белән тәэмин итүне камилләш­терүгә бәйле. Система гамәлгә кергәннән соң, ширкәт башлыклары “Росреестр”, башка ми­нистрлык­лар­ның мәгъ­лүмат системалары аша үзләренә кирәк­ле белешмәне алачак. Дәү­ләт мәгълүмат системасы аша та­выш бирү, сораштыру үт­кәрү, теге яки бу дәүләт органнарына тиешле белешмәләрне тапшыру мөмкин булачак.
Җир һәм милек мөнәсәбәт­ләре министры Наталья Полянская үзенең чыгышында дәүләт органнары белән бәйлә­нешләрне үстерүдә һәм көн кадагындагы проблемаларны хәл итүдә әлеге яңалыкның мөһим роль уйнаячагын ассызыклады. Ширкәт рәис-ләре, мәсәлән, үз биләмәләрендә хуҗасыз яисә теркәлмәгән участокларны ачыклауда әлеге системаны файдалана алачак. Министр, шулай ук, “дача амнистиясе”нең 2031 елның 1 мартына кадәр озайтылуы турында хәбәр итте. Шул ук вакытта, үзләре файдаланган җирләрне вакытында рәсми­ләштермәгән очракта, алар­ның хуҗаларының үз милкеннән “колак кагу” куркынычы булуын да искә төшерде.

Билгеле, закон һәм башка норматив актларны гамәлгә ашыруда, дәүләт ярдәмен алуда һәм аны максатлы файдалануда ширкәт рәисләренең җаваплылыгы да бермә-бер артачак. Хө­күмәтнең эшне дөрес оештырган ширкәт­ләргә генә акча бирүе дә дәлилли моны. Шуны истә тотып, сентябрь аенда ширкәт башлыкларын укыту оештырылачак. Махсус курсларда аларны документларны дөрес тутырырга, дәүләт мәгълүмат системасында эшләргә өйрәтәчәк-ләр. Укыту “Росреестр” мәктәбе базасында оештырылачак. Шуны искә төшерү дә урынлы булыр: “Иң яхшы ширкәт” исеменә республика Башлыгы грантлары булдырылды. “Иң-иңнәр” дип табыл­ган 10 ширкәткә киләсе елның язында 500әр мең сум күләмендә грант акчасы тапшырылачак.

“Росреестр”ның Башкортстан буенча идарәсе җитәкчесе Петр Клец республикада әлеге вакытта меңнән артык ширкәт булуын һәм анда бар­лыгы 210 мең җир участогының исәптә торуы турында хәбәр итте. Шуның 190 меңенә милек хокукы рәсмиләш­терелгән. Чиновник белдерүенчә, участокларда 14 мең берәмлек капиталь төзелгән объект исәпкә алынса, шуның 13 меңе рәсми теркәлгән. Петр Клец, киләчәктә дәүләт ярдәме алу, бу биналарны страховкалау, анда газ һәм электр линия­ләре үткәрү өчен андый участокларны тиз арада рәсмиләш­терергә, андагы төзелгән биналарны исәпкә куярга кирәклегенә басым ясады.

Әйткәндәй, дәүләт теркәвен­дә исәпкә куелмаган участокларда тиешле инфраструктура үткәреп булмый. Көтел­мәгән бәла-каза килгәндә дә дәүләт ярдәменә өмет итү урынсыз.

Олег Төхвәтуллин.

Фото: pokayadoma.ru