Якташыбызны Североморск госпиталеннән таптык”

Аның исеме ике төрле: Римма-Рәмзия. Әнисе Римма дип атый, ә әтисе Рәмзия куштырып кайта, чөнки кызы Рамазан аенда туа. Ләкин әнисенә бу исем ошамый. “Мин аны өйдә баш­кача ишетмим!” — дип мәсьәләне кабыргасы белән куя үзсүзле хатын. Шулай булып чыга да. Бөтен туганнары, якыннары өчен ул — Римма. Ә менә паспортында — Рәмзия. Шул сәбәпле кызык хәлләр дә килеп чыккалаган.

Әйткәндәй, Рәмзиянең әтисенең исеме дә икәү. Ул Сергеевна йөри. Ә әтисенең чын исеме Сәмигулла икән. Бөек Ватан сугышында хәрби билетка урыслар өчен бик авыр яңгырашлы исемне Сергейга алмаштыралар. Шуннан китә инде, барлык документларда, шул исәптән балаларның туу таныклыкларында да Сергей исеме.

Сугышларда җиңеп кайткан Сәми­гулла Кәшфуллин Уфада гына тыныч­лап яши торган кеше булмый. Аны ерак җирләр әйди. 1968 елда ул Казахстанга чирәм җирләрен күтәрергә китә. Аның артыннан, Уфадагы фатирын ташлап, өч баласы белән хатыны да иксез-чиксез дала җирләренә кузгала. 1986 елда — әнисен, 1996 елда әтисен җирли Рәмзия. Ә әтисе исән чакта, 1991 елда, алар бергә Алма-Ата өлкәсенә күченәләр. “Ул елларны хәтерлисездер. Монда да бик җиңел булмады, ә Казахстанда ачлык иде”, — ди ханым. Эш тә, акча да юк. Ырынбурда инженер-төзелеш техникумын тәмамлаган кызның яхшы гына һөнәре дә булган. Ул аның буенча бер эре предприятиедә бухгалтер булып эшләгән.

Ә 1992 елда акчасызлык үзәгенә үткән ханым контракт буенча хезмәт итәргә китә. Мотоукчылар взводында артиллериядә 6 ел хезмәт итә. Үзе дә сугышта артиллерист булган әтисе кызының теләгенә каршы килмә­гән, балаларны карашам, дигән. Артиллерист кызга атарга, командировкаларга йөрергә, тагы да бик күп хәрби һөнәрләргә өйрәнергә туры килгән. Әтисе үлгәч, Рәмзиянең канатлары киселгән кебек була. Ике бала... барып бәрелергә бер генә туганы да юк, барысы да Башкортстанда. Шуннан анда туган ягына кайту теләге барлыкка килә. Казахстандагы коттеджын сатып, Стәрлетамакта оя корган абыйсы янына кайтып сыена Рәмзия.

Аннары Ялгызкаенда йорт сатып ала хатын. Колхозга эшкә чыга. Ул вакыттагы колхоз рәисе Марат Мөстә­кыймов аны “весовой”га эшкә билгели. Пешекче дә була. Бераздан шушы авылда туып-үскән Камил белән тормыш кора. 20 ел яшиләр инде. Шушы арада Нарасыйлар йортыннан 1,5 яшьлек баланы алып тәрбияләгәннәр. Бүген Денис Стәрлетамакта колледжда лаборант-эколог белгечлегенә укый. Рәмзиянең олы кызы Юлия тәүдә бухгалтер белеменә ия булган, аннары педагогия институтын “кызыл диплом”­га тәмамлап, районның Баҗык авылында китапханәче булып эшли. Өч кыз үстерә. Рәмзиянең өлкән оныгы МВДның Юридик институтына укырга кергән быел. Икенче кызы Регина — Уфада мәдрәсәдә ашханә мөдире. Аның улын да Рәмзияләр караша. 14 яшьлек үсмер Усолкада гимназиядә укый.

Уллыкка бала алгач, 15 ел өйдә утыра хатын. “Бервакыт авыл Советындагы кызлар Башкортстан Башлыгы грантына проект эш­ләргә ярдәм итүемне сорады. Баш тартмадым. Үзем телә­гән­­нәрен эшлим, дидем. Һәрвакыт авылда спорт мәй­данчыгы булдыру турында хыяллана идем. Беркем дә ышанмады. Ләкин проект әзерләнде һәм җиңеп чыкты. Авылда мәй­данчык барлыкка килде”, — ди үҗәт ханым. 2020 елдан ул шушы эшне бөтен булмышын биреп башкара. Бер проекты җиңгән, икенчесе, өченчесе... Аннары авыл Советы рәисе аңа ”Каен” муниципаль унитар предприятиесен җитәкләргә тәкъдим итә. Ул хуҗалык­ларга су кертү белән шөгыль­ләнә. Монда эшләрне җайга салганчы күп вакыт үтә әле. Тәүдә су­га лицензия алалар. Әле тарифи­кациягә бирелгән.

— Пенсионерларга һәм инвалидларга арзанрак хакка су керттек. Урамнарны, территорияне төзекләндерү белән шөгыльләнәбез. Кешеләр суга түләгән акчага эшлибез: счетчиклар куябыз, краннарны алмаштырабыз. Бүген­гә су авылдагы хуҗалыкларның 70 процентына кертелгән, — ди Рәмзия.

Проектлар эшләүне дә дәвам итә актив ханым. Бер проекты җиңеп, Ялгызкаен мәктәбендә компьютер сыйныфы ачканнар, 20 яңа компьютер кайтарылган. Тагы да авылда мемориаль комплексны төзекләндерү буенча эшләнгән проекты җиңгән. Яңа көч белән аңа тотынганнар. Без килгән көннәрдә эшләр төгәлләнүгә бара иде. Анда Бөек Ватан сугышы ветераннарына мемориал комплекс һәм “кайнар нокта”ларда, шул исәптән СВОда бурычын үтәүчеләргә аерым постамент урнаштырылган. Шушында ук эскә­мияләр, чәчәк түтәлләре булдырылган.

Махсус хәрби операция башланганнан бирле төрле яшьтәге, дәрәҗә­дәге кешеләрне яугирләргә ярдәм күрсәтү теләге берләштерде. Һәм ул башланганнан алып Рәмзия ханымның да көн тәртибенә үзгәрешләр кертел-гән. Хәзер СВОга гуманитар ярдәм җыеп җибәрү, югалган якташларын эзләп табу аның өчен беренче урында, дисәк тә ялгышмабыз.

“Болар барысы да йөрәк кушуы буенча эшләнә, чөнки бу тема миңа ят түгел, мин үзем хезмәт иткән кеше. Бу эш мобилизацияләнгән яу­гирләрне озатыр өчен акча җыеп, җылы әйберләр сатып алудан башланды. Аннары ай саен посылка җыяр­га керештек”, — ди Рәмзия ханым. Ә аннары ул госпитальләрдә ятучы якташ яралыларны эзли башлый. Хәзер инде аңа ярдәм сорап башка авыллардан, районнардан да мөрә­җәгать итәләр.

— Юлык авылыннан Айрат исемле егет югалган иде. Хатыны бер ай эзләп тә табалмагач, миңа авыл Советы башлыгы шалтыратып, ярдәм итүемне үтенде. Мин эзли башладым, кайда хезмәт иткәнен, яраланганын белдем. Компьютерда фамилиясе белән эзлим, госпитальләргә шалтыратам. Тик анда рәсми кәгазь сорыйлар. Шуннан үзе­безнең депутат Рөстәм Ишмөхәм­мә-товка чыктым. Ул Североморск гос­питаленың сканын җибәрде. Кесә телефоны буенча табибларга шалтыраттым. Таптым егетне. Исем-фамилиясен, яшәгән урынын язып алдылар. Айратның башы нык яраланган булган, ул сөй­ләшә алмаган. Гадәттә, аяклары имгәнүчеләрне Тамбов, Хабаровск крае госпитальләренә җибәрәләр. Североморскига башы яраланганнар китерелә. Биш ай хатыны аның белән бер­гә булды. Айрат сөйләшә, йөри баш­лады. Аннан кайткач, Уфа гос­питалендә бер ай дәваланды. Инвалидлык бирделәр, — ди Рәмзия.

Икенче егет Новосибирскида гос­питальдә яткан, аны да эзләп тапканнар. Гомумән алганда, Рәмзия Сер­геевнаның тырышлыгы белән дүрт яугирнең язмышы билгеле булган. Гумконвойга авыл белән акча җыялар, кешеләр үзләре дә посылкалар китерә. Авылдашлары белән җыелышып бер “Нива” машинасы да сатып алып җибәргәннәр.

“Бер артиллерист егетебезгә генератор кирәк булды.Үземнең акчага сатып алдым да, авыл чатына яздым. Стәр­ле­та­мактан кайтып җиткәнче акчаның яртысыннан күбрәген күчерде­ләр, ә кичкә барысы да җыелды. Без­нең халык шундый актив, ярдәмчел, кечелекле”, — дип елмая Рәмзия ханым.

Ә активлардан да активы ул үзе, әлбәттә. Андый кешеләрне районда да күреп-белеп торалар. Район хакимияте башлыгы Фәнзил Чыңгызов Рәмзияне волонтер буларак СВОга ярдәм итәргә чакырган. Хәзер ул район буенча волонтер исәпләнә. Шулай да авылдашларына ярдәм күбрәк эләгә инде. Мондагы бер гаиләдән ике егет СВОда разведкада хезмәт итә. Күптән түгел берсе шалтыратып, генератор сораган. Генератор, тепловизор, ике ра­ция, бер тартма йон оекбаш җи­бәр­­дек, ди Рәмзия. Әйткәндәй, әлеге вакытта Ялгызкаен авылы биләмәсен­нән 11 егет СВОда. Кызганычка каршы, берсе һәлак булган.

Хатын-кызның өендәге эшләре дә тавык чүпләсә дә бетәрлек түгел. Маллары күп: 2 сыер, 2 бозау, үгез, сарыклар... Ире вахтада, балалар укуда булганда Рәмзиягә ял дигәннәре бик аз тәти. Ял итеп утыра торган кеше дә түгел инде ул. Һәрвакыт юлда булыр, һәрвакыт ниндидер идея белән янып йөрер.

— Рәмзия Сергеевна — безнең авыл өчен зур табыш булды. Ул эшлә­мәгән, булдырмаган эш юк. “Каен” учреждениесе җитәкчесе, “НКО” башлыгы, авыл Советының инде икенче чакырылыш депутаты. Әйткәндәй, аның өчен сайлаучыларның 90 проценты тавыш бирде. Иң актив депутат, дияргә кирәк. Кайда авыр, ул шунда. Ай саен гуманитар конвой әзерләп җибәрә, яугирләр белән элемтәдә тора, — дип санап китте хезмәттәшенең из­ге эшләрен Ялгызкаен авыл биләмәсе хакимияте башлыгы Гаян Фәезов. — Районда да аның турында яхшы фи­кердәләр. Район хакимияте башлыгы Рәмзия Сергеевнаны авыл биләмәлә­ренең иң актив депутаты, дип атады. Үзе дә туры сүзле, гадел Рәмзия. Бер-кем­нән дә курыкмый, үз эшен энәсен­нән җебенә кадәр белә. Кирәк икән, республика җитәкчелегенә кадәр барып җитәчәк. НКО мәсьәләләре буенча республика дәрәҗәсендәге әллә ничә чарада катнашты. Ярдәмчеллеге турында аерым әй­тәсем килә. Безнең авылга гына түгел, райондагы башка биләмәләргә дә ярдәм итәргә өлгерә, берсен дә кире какмый. Аның һәр сорауга төпле җа-вабы булыр, һәр мәсьәләгә үз фикерен белдерер, чишелешен тәкъдим итәр һәм ахыргача башкарып чыгар. Гаилә-сендә — тугры хатын, яраткан әни, яхшы хуҗабикә. Авылдашыбыз Камил белән сокланырлык дөнья көтәләр.

Әйе, кайчандыр яшәү урыны итеп үзенә бөтенләй ят булган Ялгызкаенны сайлаган иде Рәмзия. Ул ничектер, әм­ма авыл аңардан уңды. Тормыш тәҗрибәсе, кешелеклелек сыйфатлары, булдыклылыгы белән абруй яулаган, киң күңелле, ачык йөзле, яр-дәмчел Рәмзия белән Ялгызкаен гына түгел, бөтен район горурлана.