Итагатьле асыл зат

­­ Аңлашылуынча, киләсе елда хәзер инде өч меңгә якын хезмәт­кәрдән торган коллектив үзенең 30 еллыгын билгеләячәк. Ринат Нәсих улы өчен дә бу гаять дәрәҗәле вакыйга. Ни өчен дигәндә, шушы көн­нәрдә 50 яшьлек юбилеен үткәрүче Габбасовның утыз елга якын гомере өзлексез рә­вештә “Альтернатива” бе­лән бәйле.
Ул Туймазы районының Гафур авылында туып-үскән. Авыл малайлары техникага тартылучан була. Алар арасында иң “катлаулысы”, әлбәттә, мотоцикл. Үсмер чагында ук Ринатта исә теләсә кайсы “матай”­ны шөребенә кадәр сүтеп, ан­нары өр-яңадан җыю сә­ләте ачыла. Техника агрегатлары арасында аны электр белән бәйле җиһаз­лардан магнето-динамолар бигрәк тә нык кызыксындыра. Менә шул балачак мавыгулары аны, сигезьеллык мәктәпне тәмамлагач, Бә­лә­бәй авыл хуҗалыгын электрлаштыру һәм механикалаштыру техникумына китерүе табигый. Кечкенә­дән максатчан булып үскән егет төп белгечлеге буенча белем алу белән генә чик­ләнмичә, техникумда укыганда янә дә алты төр һө­нәр­гә ия була. Егет кешегә җитмеш төрле һөнәр дә аз, дигән әйтемгә менә шулай тәүге адымын ясый ул.
Әйтергә кирәк, электрчы-механик белгечлеге алган Ринат Габбасовка киләчәктә өстәмә һөнәр­ләренең дә кирәге чыга. Ни өчен ди­гәндә, үзаллы тормышы башлана гына бит әле. Тәүге хезмәт имтиханын Туймазы совхозының Гафур бүлекчәсе ындыр табагы мөдире сыйфатында тота. Монда техника күп, аларны көйле эшләтү өчен токарь да, эретеп ябыштыручы да булырга туры килә. Аннары инде — Совет Армиясе сафларында хезмәт. Башкортстан егетенә аның зур өлешен Казанда үтү насыйп була. Техникумда ал­ган һөнәрләре монда да ярап куя. Бер сүз белән әйткәндә, туган якларына тормыш чыныгуы алып, әзерлекле белгеч булып кайта Гафур авылы егете.
Ә бу – 80нче еллар ахыры. Үзгәртеп кору йогынтысында илдә зур үзгәреш­ләр бара, заман агышын тоемлап, үзенчәлекле фи­кер­­ләүче яшь буын вәкил­ләре тормышта да, хезмәт­тә дә үз урынын табарга омтыла. Шуларның берсе — Ринат­ның әтисе яклап туган тиешле абыйсы Айрат Камаев Октябрьскийда шәхси предприятие оештырып җибәр­гән икән. Юнә­ле­ше дә үзен­чәлекле: пласт­массадан көнкүреш әйберләре җи­теш­терү. Алар арасында шешә бө­келәре сәүдәдә бигрәк тә үтемле товар – халык егылып ала. Менә шулай икетуганнар: Камаевлар, Фәх­рет­диновлар, Габбасовлар кооперативка берлә­шеп, үз эшләрен башлап җибәрә.
— Ул чорда барлык “җитештерү куәт­ләре” ике термопласт станоктан гый­барәт иде, — дип хәтерли Ринат Нәсих улы. — Аларны тоткарлыксыз эшләтү өчен чимал таләп ителә. Мо­ңа инде акча кирәк. Ә бездә — яңа гына үзаллы тормышка чыгучы яшьләр­дә ул чамалы, әлбәттә. Әти-әниләрдән алабыз, муеннан дип әйтер­лек бурычка да батарга туры килде. Шуңа да карамастан, киләчәккә якты хыяллар белән яшә­дек.
Кооперативта эшчәнле­ген пластмасса коючы булып башлаган Ринат Габбасов та һөнәри баскычлар буенча шактый җитез үсеп китә. Һөнәри яктан яхшы әзер­леген, оештыру сәлә­тен исәпкә алып, 90нчы елларда ук җитәкче вазыйфаларга үрләтелә ул. Тәүдә предприятиенең тәэминат бүлеге җитәкчесе итеп бил­геләнә, баш бухгалтер, сәү­дә йорты директоры урынбасары, аннары директор була. 2001 елда “Альтернатива” генераль директо­рының җитештерү буенча урынбасары вазыйфасына раслана.
Бу урында шуны да билгеләп үтик. Белүебезчә, Совет чорында предприятие-оешмаларда җитәкче­нең җитештерү өчен җавап­лы урынбасары, әйдәүче белгеч буларак, беренче урында торды. Моның сәбә­бе билгеле: элек эшчән­лектә алгы планда продукция күләме иде. Хәзер, әл­бәт­тә, игътисади кыйблалар үзгәрде: өстенлек җитеш­терелгәнне сатуга, ягъни менеджментка бирелә. Шу­ңа да карамастан, җитеш­терү куәтләрен үстерүне “Альтернатива”да тәүге мәлдә үк беренчел бурыч итеп куйдылар. Бу, хәзерге чор белән чагыштырганда, бигрәк тә ачык күренә. Кооператив, мәсәлән, эшчән­леген 200 квадрат метр тәшкил иткән бинада башлый. 2016 елда “Альтернатива”ның җитештерү мәйданы 150 мең квадрат метрдан артты. Техник куәт­ләр үсешен исә термопласт җиһазларының саны 200 данәгә җитүеннән чамаларга мөмкин. Тоташ алганда, җитештерү корыл­мала­рының сыйфат күрсәт­кеч­ләре 10 тапкырга яхшырган.
Башкортстан күләмендә малтабарлык нык үсеш ал­ган Октябрьскийда соңгы елларда заманча эре сәнә­гать предприятиеләре барлыкка килде. Алар арасында җитештерү куәтләре буенча “Альтернатива” өстен-лекле урынны лаеклы тота. Гомумән, җитештерү куәт­ләре, хезмәтне оештыру дәрәҗәсе буенча Русия­нең нефть сәнәгатендә киң танылу алган “ОЗНА”, “Пакер”, “Петротул” кебек предприя­тиеләр сафына кыска гына вакыт аралыгында “Альтернатива”ның басуында генераль дирек­торның продукция җитеш­терү буенча җаваплы урын­басарының хезмәт өлеше дә зур гына.
Ринат Габбасов “Аль­тернати­ва”ның җитештерү буенча командиры исемен лаеклы тота. Шәһәр пред­приятиеләрендәге коллегалары арасында аның абруе зур. Монысы инде аның техник фикерләү дәрәҗәсенең югары булуыннан, технология яңа­лыкларын дөрес тоемлаудан һәм үз вакы­тында кулланудан килә.
Ринат Нәсих улы 30 елга якын гомерен багышлаган коллективта, предприятие җитәкчелегендә, чын мәгъ­нә­сендә, олы хөрмәт казанган җитәкче.
— Моңа ул максатчанлыгы, техник белемен ка­мил­ләштерүдә фәнни эзлә­нүчәнлеге, алдынгы техно­ло­гияләрне җентекле өйрә­неп, кулланышка кертүе белән иреште, — ди бу уңайдан “Альтер­натива”ның генераль директоры, Дәүләт җыелышы — Корылтай депутаты Раил Фәхрет­динов. — Ринат Габбасовның белгеч буларак асыл сыйфатлары арасында хезмәт сөючән­леген, уйлаганын тормышка ашыруда үҗәт­лелек-тырышлыгын да бил­геләр идем. Ул бары тик алдынгылар сафында барырга тырышкан һәм бара белгән кеше. Мин бу туганым бе­лән горурланам, аңа килә­чәктә уңыш­лар телим!”
Әлеге теләкләргә өстәп шуны да җиткерәсе килә. Ринатны производство ко­мандиры, дигән идек. Ә җитәкченең, белүебезчә, боерыклары күбрәк булучан. Аның эш бүлмәсендә коллегалары белән аралашканын күзәтеп торырга туры килгәләде. Кул астында эшләүчеләр белән мөга­мә­ләсеннән чыгып, шундый нәтиҗәгә киләсең: бәгъзе берәүләрдән аермалы, итагатьле, чын мәгъ­нәсендә кешелекле җитәк­челәр дә була икән. Сүз дә юк, ипле сөйләшсә дә, Ринат Нәсих улы таләпчән­леген дә сиздереп ала, әл­бәттә. Әйткән­дәй, аның мондый эш сти­ленә хезмәт­тәшләре күптән кү­неккән. Шуңа да аралашу эшлекле дәрәҗәдә барса да, җитәк­ченең күңел җы­лысын да тоемламый калмый алар. Монысы эшкә дәрт кенә бирә.
Теләсә кемне бизи торган мондый сыйфатлар — ата-ана тәрбия­сен­нән, әл­бәттә. Миңнегаян һәм Нәсих Габбасовлар әхлак, итагатьле мөнәсәбәт, тыйнаклылык кебек кыйм­мәтләрне бала­ларының күңелләренә дә сеңдереп барганнар. Ни аяныч, Ринатның сеңлесе Гөл­фия­нең гомере фаҗи­гале рәвештә вакытсыз өзелә. Әмма бу гына тормыш сынауларының соңгы­сы булмаган икән: әти-әни­сенең дә шактый иртә вафа­тын да кичерергә туры килә Ринатка.
Яшәештә зур югалтуларны татыганнарга сабырлык белән бергә рух ныклыгы да хас, шул ук вакытта, алар хискә дә бай кеше­ләр. Тормыш тетрә­нүләре исә күңел түрендә яшеренеп яткан иҗат бөреләрен дә ачарга сәләтле. Бу урында шуны да искә төшереп үтик: Ринат Нәсих улының байтак гомере туган авылы Гафурдан читтә үтә. Туган төбәккә ихтирам тойгысы, авылдашларны сагыну хисләре кайчак бер тишеп чыга бит ул. Ринат Габба­совның 2014 елда үзнәшер ысулы белән басылган “Гафур чорлар аша: еллар һәм язмышлар” китабын шуның бер матур нәтиҗәсе итеп ка­бул итте якташлары. Ан­да борынгы заманнардан алып авылның килеп чыгышы тасвирлана, бер сүз белән әйткәндә, элек Карамалы Вәлит исеме белән йөргән Гафур авылының 300 еллык тарихы барлана. Авылдашлары турында бай һәм тирән эчтәлекле мәгъ­лү­мат биреп, Гафурның игелекле улы якташлары алдында рухи бурычын үтәгән, дип һич икеләнми әйтергә мөмкин.
Якыннарының Ринат Нәсих улын ихтирам итү, олылау сәбәпләренең янә берсе — аның үрнәкле гаилә башлыгы, үз эшенең остасы, тормышта иплелеге һәм ярдәмчеллеге өстенә гаять дәрәҗәдә туган җан­лы булуындадыр. Җәмәгате Флү­зә Рәис кызы белән 24 ел дәвамында матур тормыш кичереп, Казанда абруйлы уку йортында белем алучы кызлары Дианага яхшы тәр­бия биргәннәр алар. Нәсел тамырлары бе­реккән туган авылында йорт тергезеп, ни­гез коруы да игелекле асыл затка карата ихтирам хисләре уята.