Авырулар җәйне бозмасын!

Энтеровируслар хәтта түбән температураларда да үзләрен яхшы хис итә, суыткычта берничә атна, торбалардан килгән суда – 18 көн, елгада бер айга якын, юеш туфракта һәм күлләрдә ике айга кадәр саклана ала.
Авыру чыганагы булып чирле яисә авыруны йөртүче сәламәт кеше тора. Инкубацион вакыт 1-10 көн тәшкил итә (20 көн дә булырга мөмкин). Иммунитеты булмаган кешеләр өчен авыру бик йогышлы.
Гадәттә бу инфекция су, азык, көнкүреш, кайбер очракларда һава-су юлы, тузан аша йога. Авыру кискен башлана, тән температурасы 39-40 градуска кадәр күтәрелә. Бик нык баш авырта, костыра, аз вакытка кулларда һәм аякларда кызыл тимгелләр булып ала.
Роспотребнадзорның Башкортстан буенча ида­рәсе вакытында медицина ярдәменә мөрәҗәгать итәргә һәм авыруны кисәтү буенча гади чараларны истә тотарга киңәш итә:
* Авыру билгеләре сизелгән кешеләр белән бәйлә­нешкә кермәскә, ке­ше күп җыелган урын­нарда, җә­мәгать транспортында бу­лу вакытын кыскар­тырга;
* Шәхси гигиена та­ләпләрен үтәргә: ашар алдыннан, урамнан кергәч, бәдрәфтән соң кулны юарга, ютәлләгәндә, төч­кергәндә авыз-борынны капларга, соңын­нан кулны юарга яисә юеш салфет­ка белән сөртергә;
* Шәхси савыт-саба кул­ланырга, бәләкәй ба­лаларның әйберләрен чиста тотарга;
* Яшәгән, эшләгән урыннарны еш җиллә­тергә, дезинфек­цияләүче чаралар белән дымлы җыештыру оештырырга;
* Рөхсәт ителмәгән җирдә су кермәскә;
* Эпидемиологик хәл яхшырганчы балаларны бассейнга җибәрмәскә;
* Су эчү режимын тотарга – кайнаган яисә шешәләрдә сатылган су эчәргә.
Әгәр өйдә яисә коллективта энтеровируслы инфекция белән авыру очрагы ачыкланса:
* Авырган һәм авыруга шик булган барлык кеше­ләр дә изоля­цияләнергә тиеш;
* Авыру дәваханәгә озатыл­маса, 10 көн дәва­мында ул контактта булган барлык әйберләрне де­зинфекцияләргә;
* Авыру билгеләре сизелү белән медицина оешмаларына мөрәҗәгать итәргә һәм андый кеше­ләрне коллективка керт­мәс­­кә!
Быел биш ай эчендә Башкортстанда энтеровируслы инфекциянең 16 очрагы теркәлгән. Балалар бу авыру белән өлкәннәргә караганда ешрак чирли. Аеруча бер яшькә кадәр, 1-2 яшьлек балалар авыруга бире­шүчән.
Быелгы җәй безнең тө­бәктә кызамык авыруы очраклары килеп чыгу белән дә күңелне кырды. Кызамык – бик йогышлы кискен вируслы авыру. Һава-су юлы белән йога. Чирле кеше белән бәйлә­нешкә керсә, бу авырудан иммунитеты булмаган беркем дә кызамыкны урап уза алмый. Төп бил­геләре: тән температурасы күтәрелә, томау төшә, ютәл барлыкка килә, күзләр кызара, яшь ага, битнең эчке ягында вак ак тимгелләр барлыкка килә. Берничә атнадан тимгелләр битне, муенны, соңыннан бөтен тәнне кап­лый.
Кызамык белән авыру җитди катлаулылыклар китереп чыгарырга мөмкин – үзәк нерв системасы зарарлануы (энцефалит, менингоэнцефалит), тын юл­ларының авыр инфекция-ләре (мәсәлән, пневмония).
Кызамыкны ничек кисә-тергә соң? Сәламәтлек саклау министрлыгыннан бел­дерүләренчә, авыруны кисә-түнең бердәнбер ышанычлы юлы – вакцинация. Профилактик прививка­лар­ның гомумдәүләт календарена ярашлы, иммунлаштыру 12 айлык, 6 яшьлек балаларга, кызамык белән авырмаган, прививка ясатмаган 18-35 яшьлек өл­кәннәргә, хәвеф төрке­мендә булган 36-55 яшь­лекләргә (медицина, мә­га­риф, сәүдә, транспорт, коммуналь һәм социаль өлкә хез­мәткәрләре, вахта ысулы белән эш­ләүчеләр һ.б.) ясала.
Кызамык билгеләренә шик булу белән медицина ярдәменә мөрәҗәгать итәргә, поликлиникага бармаска, табибны өйдә көтәргә, табиб килгәнче башкалар белән бәйләнешкә кермәскә тырышырга, табибка кайсы вакытта һәм кайсы илдә булуыгызны әйтергә, үз-үзеңне дәвалау белән шөгыль­ләнмәскә кирәк.
Бу җәйне Башкортстанда кызамык белән авыруның 12 очрагы теркәлде. Июнь ахырында алты кеше авыру сәбәпле, планнан тыш вакцинация башланды. Роспот­ребнадзор ида­рә­се эпиде­миягә каршы чаралар оештырды.
Вакцинация мәсьәләсе буенча һәркем яшәү урыны буенча поликлиникага мө-рәҗә­гать итә ала. Үзебезгә, якыннарыбызга игътибарлы булыйк, җәйләрне авырулар бозмасын!

Ләйсән Якупова.