Ковид: аны кисәтергә һәм дәваларга өйрәнәбез

Менә бер ел дәвамында дөнья яңа коронавирус инфекциясе белән көрәшә. Башта аның хакында бернәрсә белмәсәк, хәзер мәгълүмат бар, табиблар аңа каршы көрәшергә, дәваларга өйрәнде, галимнәр вакциналар өстендә эшли. Шулай да бу яңа инфекция турында әле күп нәрсә ачыкланмаган һәм аны җиңә торган төгәл дару да юк. Ә менә әлегә булган мәгълүматтан файдаланып, авыруны кисәтү, дәвалау буенча белгечләр киңәшләрен белү һәркем өчен файдалы булыр.

Нәрсә коткарыр? Табиблар инфекцияне кисәтү өчен дә, дәвалау вакытында да С һәм Д витамины кулланырга киңәш итә. Температура күтәрелә башласа, парацетамол эчү хәерле. Ә менә антибиотиклар белән мавыкмаска киңәш итә белгечләр. Ковидтан үпкәләр зарарланганда антибиотиклар ярдәм итми. Авыруның көчәюе ихтимал. Антибиотикларны табиб күрсәтмә­сеннән башка контрольсез куллану күп проблемаларга китерергә мөм­кин.
Ничек тукланырга? Инфекцияне кисәтү өчен дөрес туклану да мөһим. Табиблар өч нәрсәне чикләргә куша – тоз, шикәр, май (аеруча трансжирлар). Алар орга­низмны тарката. Күбрәк аксым, яшелчә-җимеш куллану мө­һим. Саф һавада йөрергә вакыт табарга, аеруча кояш нурлары төшкән чакта тышта йөреп калырга кирәк.
Гаджетлар – хәвеф чыганагы. Әйе, әйе! Алар бактерия һәм вирусларның төп чыганагы. Мобиль телефон аша инфекция йоктырырга теләмәсәгез, гигиена ка­гыйдәләрен төгәл үтәргә кирәк. Җәмәгать урыннарында, бәдрәфтә булганнан соң кулларны сабынлап юу мөһим. Телефонны даими рәвештә антисептиклар белән эшкәртеп торырга кирәк. Иң яхшысы – спирт нигезендәге антисептиклар.
Инфекция гадәти булмаган үзен­чәлеккә ия. Ковид дигән бу афәт элек күзәтелгән әллә күпме вирусның үзен­чәлекләрен берләштергән. Мәсәлән, иммун системасының дизрегуляциясе Эболада күзәтелгән, тромблар барлыкка килү Кырым-Конго геморрагик биз­гәгендә, Денге бизгәгендә булган. Ә ис сизү сәләте югалу коронавирусның гына уникаль үзенчәлеге түгел, ул тагын 20дән артык вируслы инфекциядә күзәтелә.
ПЦР-тест – диагности­калауның төп ысулы. Ул борыннан һәм тамактан алынган биологик материалда РНК вирус барлыгын ачыклый. Нәкъ ПЦР-тест нәтиҗәсе күр­сәтелгән бе­леш­мәне хезмәт һәм уку урынында, сәяхәткә юлланганда таләп итәләр.
IgM и IgG антитәнчек­ләренә анализ инфекция­нең организмда нинди стадиядә булуын, антитән­чекләрнең булу-булмавын ачыклый. Ул кан тамырыннан кан тапшыру аша алына.
Авыру билгеләре күзәтел­гән кешедән ПЦР-тестны өенә килеп алалар. Ә үзең теләп инфекцияне кичергәнме-юкмы икә­неңне, инфекциянең әле организмыңда бармы-юкмы икәнен беләсең килсә, түләүле клиникаларга мөрәҗәгать итәргә була. Алар Уфада берничә. Хакларын һәм анализ тапшыру вакытын Интернетка кереп, кли­никаларның сайтларыннан табарга мөмкин.
Авыру билгеләре башланса, ниш­ләргә? Паникага бирелмәскә, өйдән чыкмаска. Үз-үзеңне дәвалау белән шөгыль­ләнмәскә! Бу катгый тыела. Беренче бил­геләрне сизү белән медицина хезмәт­кәрләренә мөрә­җәгать итәргә, табиб чакырырга кирәк. Авыручы­лар­ның күбесе инфекцияне җиңел формада үткәрә һәм исән-имин савыга. Психологик яктан тыныч булу, яхшы нәтиҗәгә ышану да зур роль уйный.
Кая шалтыратырга?
Ковидка каршы ситуацион үзәк шалтыратуларны көн саен 8-20 сәгатьләрдә, тә­нәфессез һәм ялсыз кабул итә.
Телефон номеры рес­публиканың барлык районнары өчен бер – 8 (347) 218-19-19.
Башка хезмәтләрнең “кайнар элемтә” номерлары да эшен дәвам итә:
1301 – табибны өйгә чакыру, 103 – ашыгыч яр­дәм чакыру, 104; 8 (347) 286-58-27;
8 (347) 279-91-20 (күпканаллы, тәүлек әйләнәсенә) – коронавирус инфекциясе мәсьәләләре буенча, 8-800-201-89-03 – үзизоляция­дәгеләргә, 65 яшьтән өлкәннәргә һәм хроник авырулары булганнарга дарулар һәм азык-төлек китерү өчен.

Ләйсән Якупова.